مارچوبه

مجموعه: خواص مواد غذایی

مارچوبه

مارچوبه

مارچوبه گیاهی گلدار اســت کــه بومی بیشتر مناطق اروپا؛ آفریقای شمالی و غرب آسیا است.

مارچوبه گیاهی علفی چندساله و دوپایه از راسته مارچوبه؛ تیرهٔ مارچوبگان (Asparagaceae) و سردهٔ مارچوبه (Asparagus) است.

گل‌های بسیار کوچک آن در روی پایه‌های نر و ماده قرار دارند. گل‌های آن دارای ۶ کاسبرگ و ۶ گلبرگ و ۶ پرچم و یک مادگی سه برچه‌ای اســت گل‌های نر بــه رنگ زرد مایل بــه سبز بوده؛ کاملاً از گل‌های ماده کــه معمولاً بــه رنگ قرمز در می‌آیند قابل تشخیص می‌باشند.

معمولاً برداشت مارچوبه از سال سوم؛ یعنی دو سال بعد از انتقال تاج آن بــه محل اصلی آغاز می‌شود.

محل کاشت آن در ایران؛ خوی؛ تبریز؛ نواحی مختلف البرز؛ قصر قجر؛ جلفای اصفهان؛ اراک؛ کرمانشاه؛ جنوب ایران؛ و مهارلو در شیراز اســت و پرورش آن در دزفول رواج پیدا کرده‌است.[۲] همچنین در روستای رز از توابع شهرستان ماهنشان استان زنجان بصورت خودرو رشد میکند. ایــن گیاه به‌عنوان یک سبزی خوراکی بــه صورت خام یــا پخته استفاده می‌شود.

 

فواید مارچوبه

 

فواید مارچوبه

 

مارچوبه گیاهی اســت علفی و چند ساله کــه ارتفاع آن تــا چند متر می رسد و دارای شاخه های نسبتا چوبی و صاف می باشد .

مارچوبه بصورت وحشی در اکثر نقاط دنیا می روید برگهای آن فلسی شکل بوده کــه از کنار آنها شاخه هایی باریک و دراز و سبز رنگ بصورت دسته های 3 تــا 8 تائی خارج می شــود .

بعلت زیبا بودن ایــن گیاه را بصورت تزئینی در باغچه ها می کارند مار چوبه را در اوائل پائیز می چینند .

این گیاه از قدیم الایام مورد استفاده بشر بوده اســت و حــتـی در اهرام ثلاثه مصر نقاشی هایی وجود دارد کــه مار چوبه را نشان می دهد .

مار چوبه را می توان بصورت مختلف مصرف کــرد ... بــایــد مارچوبه را بــا کمی آب و حرارات کم در ظرف های ضد زنگ پخت و تقریبا نیمه خام آنرا برداشت ... آب مار چوبه را دور نریزید و از آن بــرای سوپ استفاده کنید زیــرا دارای ویتامین و املاح می باشد ... وقتیکه مار چوبه می خرید دقت کنید تازه باشد .

شاخه های مار چوبه تازه راست و نرم بوده و نوک آن نباید باز شده باشد و اگــر فلسهای نوک آن باز باشد نشانه ایــن اســت کــه گیاه مدت زیادی مانده و کهنه شده اســت .

ترکیبات شیمیایی

مار چوبه دارای آسپاراژین ف کونی فرین ؛ اینوزیت ؛ تانن ؛ اسدی گالیک ؛ آسپاراگوز ؛ و اسید سوکسی نیک می باشد دانه آن دارای 15 درصد مواد روغنی می باشد ایــن روغن زرد مایل بــه قرمز اســت .

درصد مواد موجود در مار چوبه بصورت زیر است

آب 90 گرم

پروتئین 2/5 گرم

چربی 0/2 گرم

مواد نشاسته ای 4/2 گرم

کلسیم 22 میلی گرم

فسفر 60 میلی گرم

آهن 1/1 میلی گرم

سدیم 2 میلی گرم

پتاسیم 275 میلی گرم

ویتامین آ 900 واحد

ویتامین ب 1 0/2 میلی گرم

ویتامین ب 2 0/2 میلی گرم

ویتامین ب 3 1/5 میلی گرم

ویتامین ث 35 میلی گرم

 

خواص داروئی

از نظر طب قدیم ایران مارچوبه گرم و خشک اســت بنابراین آنهایی کــه سرد مزاج هستند بــایــد آنرا بــا عسل بخورند و آنهایی کــه گرم مزاج هستند بــایــد آنرا بــا سرکه بخورند .

مار چوبه گیاهی اســت ادرار آور و دارای خواص زیادی است

1) خوردن آن دید چشم را تقویت می کند

2) بــرای تقویت نیروی جنسی مفید است

3) ضعف مثانه را برطرف می کند

4) بــرای تقویت قلب مفید است

5) ملین اســت و یبوست را برطرف می کند

6) تب بر است

7) بــه بعلت داشتن کلروفیل خونساز اســت و کسانیکه کم خون هستند بــایــد از آن استفاده کنند

8) بــه ساختن گلبولهای قرمز خون کمک می کند

طرز استفاده :

برای نگاهدری مارچوبه آنرا در پارچه های مرطوب ببندید و در یخچال قرار دهید زیــرا گرما و خشکی آنرا از بین میبرد

مارچوبه را نــیــز می توان در سالاد ریخت و یــا از آن سوپ تهیه کــرد .

مورد دیگر استفاده از مارچوبه غیر از پختن آن بصورت دم کرده آن است

دم کرده مارچوبه را بــه ایــن صورت تهیه کنید :

چند شاخه مارچوبه را در داخل یک لیتر آبجوش بریزید و مقدری هم رازیانه و جعفری بــه آن اضافه کنید و بگذارید مدت پنج دقیقه دم بکشد ... از ایــن دم کرده بمقدر دو تــا سه فنجان در روز بــرای تسکین و آرامش قلب استفاده کنید .

مضرات :

مارچوبه را نباید آنهایی کــه مبتلا بــه ورم مجاری ادرار هستند و یــا اشخاص عصبی مصرف کـنـنـد ... مارچوبه همچنین بــرای مبتلایان بــه رماتیسم و سنگ کلیه خوب نـیـسـت .

 

خواص مارچوبه

 

خواص مارچوبه

 

مارچوبه یکی از سبزی‌هایی اســت کــه در تمام دنیا در فصل بهار برداشت می‌شود. البته زمان برداشت آن در مناطق آب و هوایی مختلف؛ متفاوت است. در برخی از مناطق دنیا در ماه فوریه معادل بــا بهمن و در برخی نقاط دیگر در جولای معادل بــا تیرماه برداشت می‌شود؛ امــا اوج برداشت آن در اکثر نقاط جهان؛ در فصول فروردین و اردیبهشت‌ماه می‌باشد.

 

ساقه‌هایی کــه سریعاً چوبی می‌شوند

تمام سبزیجات بر خلاف محصولات حیوانی وقتی برداشت می‌شود؛ نمی‌میرند و همچنان برخی از فعالیت‌های متابولیکی خود را حفظ می‌کند. ایــن فعالیت‌ها عبارت‌اند از: دریافت اکسیژن؛ تجزیه نشاسته و قند؛ آزاد کردن دی اکسید کربن و … ... البته میزان این‌گونه فعالیت‌های گیاه بــه فعالیت تنفسی گیاه بستگی دارد. فعالیت تنفسی مارچوبه از سایر گیاهان بیشتر است. بــه همین علت زودتر از سایر گیاهان آب خود را از دست داده؛ سخت و چوبی می‌شود. بــرای جلوگیری از ایــن فرآیند می‌توان انتهای مارچوبه را در یک پارچه مرطوب پیچید و در یخچال قرار داد. ولــی بــا ایــن روش حد اکثر تــا 48 ساعت بــایــد گیاه را مصرف کرد.

 

مار چوبه؛ یکی از منابع اصلی پروبیوتیک

مواد غذایی پروبیوتیک کــه بیشتر در منابع غذایی گیاهی یافت می‌شوند؛ در دستگاه گوارش تجزیه نمی‌شوند و غذای مورد نیاز بــرای باکتری‌های روده مانند بیفیدوباکتر و لاکتوباسیلوس را فراهم می‌آورند. ایــن باکتری‌ها کــه از باکتری‌های پروبیوتیک می‌باشند تجزیه مواد در دستگاه گوارش را تسهیل می‌کنند و احتمال ابتلا بــه بسیاری از بیماری‌های روده‌ای مانند سرطان روده؛ بیماری‌های التهابی روده؛ آلرژی و… را می‌کاهند. یکی از پروبیوتیک‌های بسیار مهم اینولین می‌باشد کــه از پلی‌فروکتان‌ها است؛ و مارچوبه یکی از منابع اصلی اینولین می‌باشد.

 

درمان بیماری‌های التهابی بــا مار چوبه

مواد ضدالتهابی موجود در مارچوبه عبارت‌اند از: ساپونین A؛ سارساساپوژنین؛ پروتودیوسین؛ دیوسژنین و فلاوونوئیدهای کورستین؛ روتین؛ کامفرول؛ ایزورامنتین. ایــن مواد شیمیایی از فرآیندهای التهابی در بیماری‌های خودایمنی جلوگیری می‌کنند. سارساساپونین موجود در مارچوبه؛ یکی از مواد شیمیایی بسیار موثر در بهبود بیماری ALS (اسکلروز چندگانه آمیلوتروفیک) است؛ کــه یک بیماری خود ایمنی مزمن می‌باشد. در ایــن بیماری سیستم ایمنی بدن نورون‌های عصبی را بــه عــنــوان عوامل بیگانه می‌پندارد و علیه آن‌ها واکنش‌های متعدد التهابی نشان می‌دهد.

 

مارچوبه ضد سرطان است

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در مارچوبه عبارت‌اند از: ویتامین C؛ بتاکاروتن؛ ویتامین E؛ روی؛ منیزیم و سلنیوم. مارچوبه همچنین سرشار از گلوتاتیون می‌باشد و بــه نسبت سایر سبزیجات از آنتی‌اکسیدان‌های بیشتری تشکیل یافته است. ایــن مقادیر بالای مواد آنتی‌اکسیدانی؛ رادیکال‌های آزاد را از بین می‌برد و منجر بــه خواص ضدسرطانی می‌شود. همچنین مواد شیمیایی فعال در مارچوبه بــه علت کاهش التهاب می‌توانند فعالیت متابولیکی سلول‌های سرطانی را تغییر دهند. مطالعات متعددی در رابطه بــا اثرات ضدسرطانی مارچوبه بر سرطان کبد صورت گرفته اســت و نشان داده شده کــه سرطان کبد بــه وسیله مواد آنتی‌اکسیدانی فعال موجود در مارچوبه متوقف گردیده است.

 

مار چوبه؛ علیه بیماری‌های قلبی و دیابت

مواد آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی موجود در مار چوبه؛ بسیاری از بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع 2 و بیماری‌های قلبی را متوقف می‌کنند. مقادیر بالای ویتامین‌های گروه B در مارچوبه؛ مسئول اثرات ضددیابتی ایــن گیاه می‌باشند. ویتامین‌های گروه B کــه در مارچوبه بــه فراوانی یافت می‌شوند؛ عبارت‌اند از: B1 (تیامین)؛ B2 (ریبوفلاوین)؛ B3 (نیاسین)؛ B5 (پانتوتنیک اسید)؛ B6 (پیریدوکسین)؛ B9 (اسیدفولیک) و کولین. ویتامین‌های گروه B نقش مهم و کلیدی را در متابولیسم قندها و نشاسته ایفا می‌کنند و بــرای مدیریت مناسب قند خون ضروری می‌باشند.

اسیدفولیک نــیــز نقش کلیدی در تنظیم هوموسیستئن (که افزایش آن ریسک ابتلا بــه بیماری‌های قلبی عروقی را افزایش می‌دهد) دارد.

مارچوبه همچنین منبع بسیار خوبی از فیبر محلول می‌باشد و مطالعات متعدد نشان داده اســت کــه فیبر محلول ریسک ابتلا بــه بیماری‌های قلبی عروقی و دیابت را می‌کاهد.

 

بهبود لوسمی بــا مارچوبه

یکی دیگر از زمینه‌های تحقیق در رابطه بــا مارچوبه؛ اثر آن بر بیماری لوسمی می‌باشد. لوسمی نوعی سرطان اســت کــه مغز استخوان را درگیر می‌کند و بر تولید گلبول‌های سفید خون اثر می‌گذارد. در ایــن بیماری گلبول‌های سفید بــه حالت طبیعی تولید نمی‌شوند و یــا بــه طور طبیعی فعالیت نمی‌کنند. یکی از عملکردهای گلبول‌های سفید معیوب در بیماری لوسمی؛ ایــن اســت کــه اسیدآمینه آسپاراژین را از سایر سلول‌ها و پروتئین‌های خونی جذب می‌کند. در نتیجه بــرای درمان ایــن بیماری آنزیم آسپاراژیناز کــه تجزیه کننده آسپاراژین می‌باشد؛ بــه فرد تزریق می‌شود. نکته قابل‌توجه ایــن اســت کــه مارچوبه بــا نام لاتین آسپاراژوس؛ سرشار از اسیدآمینه آسپاراژین و آنزیم آسپاراژیناز است. بــه همین علت یکی از گزینه‌های اصلی بــرای درمان بیماری لوسمی و تهیه داروهای برطرف‌کننده لوسمی می‌باشد.

 

بوی بد ادرار در نتیجه مصرف مارچوبه

برخی افراد بعد از مصرف مار چوبه؛ بوی بدی در ادرارشان ایجاد می‌شود. مواد حاصل از تجزیه مارچوبه در بدن کــه مرتبط بــا ایجاد بوی بد در ادرار می‌شوند؛ عبارت‌اند از: متان اتیول؛ کربن دی سولفید؛ بوترولاکتون؛ ترکیبات متعدد سولفوری دیگر و … بدن برخی افراد بــه دلیل اختلالات خفیف ژنتیکی در فرآیند تجزیه و متابولیزه کردن مواد شیمیایی موجود در مارچوبه؛ مواد بوداری را ایجاد می‌کند. ایــن افراد بــایــد بــا وجود اثرات فوق‌العاده ایــن گیاه؛ بــه دلیل ایــن اختلال ژنتیکی مارچوبه را از رژیم غذایی خود حذف نمایند.

 

مارچوبه مضر بــرای افراد مبتلا بــه نقرس و سنگ کلیه

افرادی کــه اختلالات مرتبط بــا پورین مانند تجمع اسیداوریک دارند؛ بــایــد از مارچوبه کــه سرشار از پورین می‌باشد؛ اجتناب کنند. از شایع‌ترین اختلالات مرتبط بــا پورین؛ نقرس و سنگ‌های کلیوی اوراتی می‌باشد.

 

پیشنهادهایی بــرای گنجاندن مارچوبه در رژیم غذایی :

1. استفاده از مار چوبه تازه در سالاد سبزیجات

2. مارچوبه پخته در پاستا؛ ماکارونی؛ لازانیا؛ پیتزا و…

3. اضافه کردن مارچوبه بــه املت؛ کوکو سبزی؛ خوراک مرغ و …

4. اضافه کردن بــه انواع سوپ‌های سفید؛ سوپ سبزیجات و…

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “مارچوبه”

دیدگاه ها بسته شده اند.