گشنیز

مجموعه: خواص مواد غذایی

گشنیز

گشنیز

گشنیز نوعی سبزی بــا نام علمی Coriandrum sativum است. ایــن گیاه بومی جنوب غرب آسیا و شمال آفریقا اســت و ارتفاع آن تــا نیم متر هم می‌رسد. اغلب گشنیز تولیدی ایران کــه حدوداً ۶۵ درصد کل کشور می‌باشد در شهرستان نهاوند استان همدان و بقیه در شهرستان‌هایی نظیر اقلید و… برداشت می‌شود.

برگ و ساقه

در ایران از برگ و ساقه گشنیز بــه عــنــوان سبزی‌جات خوردنی استفاده می‌شود.

دانه

در هند از تخم گشنیز بــه عــنــوان یکی از ادویه‌جات مهم استفاده می‌گردد.تخم گشنیز؛ ادویه ای اســت کــه عطر قوی دارد و از آن در آشپزی ایرانی استفاده می شود. در طب سنتی هم از آن استفاده می کنند. در ایران از تخم گشنیز بــرای تصفیه خون و استفاده در شیرینی‌جات خانگی بهره می‌برند.

ریشه

ریشه گشنیز در آشپزی؛ به‌ویژه آشپزی تایلند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربردهای دارویی

این گیاه در کاهش اضطراب و بی‌خوابی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اثر ادرارآوری ایــن گیاه در انسان؛ باعث کاهش فشار خون؛ دفع سنگ‌های کلیه و مثانه؛ رفع تجمع آب در بافتها(اِدم) می‌گردد.

 

خواص گشنیز

 

خواص گشنیز

 

مشخصات ظاهری گیاه گشنیز :

گیاهی علفی؛ یکساله بــا ساقه ای افراشته؛ شیاردار و منشعب است.برگها متناوب و بــه طور شانه ای منقسم شده و برگهای فوقانی دارای بریدگیهای خطی هستند. گلهای سفید یــا صورتی آن بــه صورت چترهای مرکب در انتهای شاخه ها قرار دارند.

میوه ها فندقه و دو قسمتی بوده و قبل از رسیدگی کامل بوی تند و ناخوشایند ساس از خود متصاعد می کنند. موطن اصلی گشنیز قسمتهای شرقی حوزه مدیترانه و هند است. ایــن گیاه در مصر قدیم شناخته شده و از آن بــه عــنــوان گیاهان دارویی و تزیین قربانی استفاده می کردند. مردم ایران ایــن گیاه را بــه صورت سبزی خوردن بــه صورت خام و یــا در خورشت و آش بــه صورت پخته مصرف می کنند.

برای مصارف دارویی از میوه های آن استفاده می شــود و بــرای ایــن منظور گلها یــا تمامی گیاه را ( در کشت صنعتی ) قبل از اینکه کاملاً برسندجمع آوری می کنند. پــس از آنکه میوه ها خشک شدند آنها را کوبیده و دوباره خشک می کنند. ایــن دانه ها را در ظرفهای سر بسته نگهداری می کنند. ایــن دانه ها محتوی اسانس روغنی تــا یک درصد می باشند کــه بــرای تهیه مواد گالینیکی نظیر آب رویال بــه عــنــوان بادشکن بــه کار می رود.

این اسانس روغنی را بــا شکر می توان مخلوط کرد. خواص گشنیز شبیه بــه خواص زیره می باشد؛ میوه های آن محتوی لیپیدها؛ آلبومینها؛ تانن ها؛ پکتین؛ قندها و ویتامین ث هستند. از ایــن گیاه بــه صورت خالص یــا مخلوط اشتها آور؛ باد شکن و هضم کننده بــه شکل جوشانده استفاده می شود. ایــن جوشانده ها سیستم اعصاب را نــیــز تسکین می دهند. از دم کرده بــرای باز شدن صدا ( مخصوصاً بــرای آوازه خوان ها ) ؛ درمان گلو درد و سرما خوردگی؛ برطرف کردن حالت استفراغ؛ درمان بیماری دیابت یــا قند؛ کم کردن کلسترول خون؛ کم کردن شهوت و کاستن از آن و تسکین دردهای مفصلی مثل رماتیسم کــه بــه صورت صنعتی از خشک شده یــا روغن آن بــرای تهیه پمادهای تسکین دهنده دردهای رماتیسم عضلانی یــا مفصلی استفاده می شود.

طرز تهیه دم کرده تخم گشنیز :

برای تهیه دم کرده تخم گشنیز سه چهار قاشق چایخوری تخم گشنیز را در یک قوری آبجوش ریخته و بیست دقیقه تــا نیم ساعت صبر می کـنـنـد تــا خوب دم بکشد و بعد حاصل آن را بدون شیرینی یــا بــا کمی قند دو سه بار در روز می نوشند و ایــن کار را چند روز پی در پی ادامه می دهند.

 

فواید گشنیز

 

فواید گشنیز

 

مقابله بــا اثرات فلزات سنگین

گشنیز در درمان افرادی کــه بــه فلزات سنگین بــه ویژه بــه واسطه آب آلوده کارخانجات آلوده شده اند موثر است. عناصر شیمیایی موجود در گیاه ایــن قابلیت را دارند کــه ذرات فلزی را فیکس کرده و دفع آن ها را تسهیل بخشند.

اکسپکتورانت طبیعی

اگر گشنیز را بــه صورت چای یــا دم کردنی میل کنید یک اکسپکتورانت (خلط آور) طبیعی اســت کــه از احتباس مایعات در دستگاه تنفسی پیشگیری می کند.

برای خانم های شیرده

چای گشنیز همچنین بــرای خانم های شیرده مناسب اســت چــون باعث تحریک ترشح شیر در غدد پستانی شده و خواص آن جذب بدن نوزاد نــیــز می شود.

ضدسرطان

نتایج بررسی های آزمایشگاهی نشان می دهد کــه اثرات آنتی اکسیدانی گشنیز باعث پیشگیری از ابتلا بــه سرطان می شود. بــه عقیده متخصصان بــه نظر می رسد کــه ایــن سبزی معطر از بروز تخریب DNA کــه عامل ابتلا بــه سرطان اســت پیشگیری می کند.

پیشگیری از بیماری آلزایمر

گشنیز در درمان افرادی کــه بــه فلزات سنگین بــه ویژه بــه واسطه آب آلوده کارخانجات آلوده شده اند موثر است. عناصر شیمیایی موجود در گیاه ایــن قابلیت را دارند کــه ذرات فلزی را فیکس کرده و دفع آن ها را تسهیل بخشند.

بررسی هایی کــه روی موش های آزمایشگاهی انــجـام شده اســت نشان می دهد کــه تنفس روغن گشنیز باعث کاهش افسردگی و اضطراب می شــود کــه بــا ابتلا بــه بیماری آلزایمر در ارتباط است.

کاهش قند خون

گشنیز بــرای دیابتی هایی کــه در کنترل قند خونشان مشکل دارند مفید است. گشنیز تــا حدودی همانند دارچین باعث کاهش قند خون بعد از مصرف غذا می شود.

فواید دیگر

* خاصیت خنک کنندگی دارد و بــرای مقابله بــا بوی بدن دهان مفید است.
* بــه داشتن خوابی راحت کمک می کند. می توانید قبل از رفتن بــه رختخواب یک فنجان چای گشنیز بنوشید تــا خواب راحتی داشته و کسب انرژی کنید.
* باعث تسکین دردهای قاعدگی می شــود در نتیجه بــرای خانم ها بسیار مفید است.
* خواص آرام بخشی دارد در نتیجه در ترکیب داروهای ضداسپاسم استفاده شده و باعث بهبود عملکرد روده ها و دفع راحت می شود.
* ترکیبات موجود در ایــن سبزی معطر خواص آنتی بیوتیکی و آنتی باکتریالی دارد. در نتیجه در ترکیب داروهای مربوط بــه درمان زخم و جای جراحت استفاده می شود.
* باعث بهبود عملکرد مغز و سیستم عصبی می شود. در نتیجه راندمان ذهنی را بالا می برد.

چه کسانی بــایــد در مصرف گشنیز احتیاط کنند؟

افرادی کــه سندرم آلرژی دهانی دارند

گشنیز باعث بروز سندرم آلرژی دهانی می شود. ایــن سندرم یک واکنش آلرژیک نسبت بــه برخی پروتئین های موجود در میوه ها؛ سبزیجات و گردو یــا آجیل ها محسوب می شود. افرادی دچار ایــن سندرم هستند کــه از آلرژی آلاینده های محیطی رنج می برند.

افرادی کــه دچار ایــن سندرم هستند بعد از مصرف گشنیز خام دچار واکنش های آلرژیک مانند احساس خارش یــا سوزش در دهان؛ لب ها و گلو می شوند. البته ایــن علائم معمولاً بعد از چند دقیقه از بین می رود. اگــر ایــن مسائل بــا علائم دیگری همراه نباشد معمولاً جدی نبوده و نیازی بــه پرهیز از مصرف ایــن سبزی پرخاصیت نیست.

افرادی کــه داروهای ضدانعقاد مصرف می کنند

گشنیز خاصیت خنک کنندگی دارد و بــرای مقابله بــا بوی بدن دهان مفید است.

برگ های گشنیز (خشک یــا تازه) حاوی میزان زیادی ویتامین K هستند. ایــن ویتامین بــرای انعقاد خون لازم است. افرادی کــه داروهای ضدانعقاد خون مانند کومارین یــا وارفارین مصرف می کـنـنـد بــایــد نسبت بــه ویتامین K موجود در رژیم غذایی شان دقت داشته باشند و میزان آن را ثابت نگه دارند.

سبزیجات معطری مانند گشنیز حاوی ویتامین K اســت و بنابراین بــایــد بــه صورت صرفاً چاشنی مورد استفاده قرار گیرد. در واقع ایــن افراد نباید میزان زیادی گشنیز بــه صورت سبزی خوردن مصرف کنند. توصیه می کنیم افرادی کــه تحت درمان بــا داروهای ضدانعقاد هستند بــا یک متخصص تغذیه یــا پزشک خود در خصوص منابع غذایی ویتامین K صحبت کرده و نسبت بــه تثبیت میزان آن در برنامه غذایی شان دقت کنند.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “گشنیز”

دیدگاه ها بسته شده اند.