زیره سبز

مجموعه: خواص مواد غذایی

زیره سبز

زیره سبز

زیره ی سبز گیاهی اســت بوته ای و علفی بــه ارتفاع حداکثر نیم متر. ساقه ی ایــن گیاه راست و دارای انشعابات دوتایی است. ریشه ی آن باریک و بلند و بــه رنگ سفید است.

برگ ها بــه خاطر تقسیمات و بریدگی های زیادی باریک و نخی شکل هستند و بــه صورت متناوب بر روی ساقه قرار گرفته اند. گل ها  کوچک بــه رنگ  سفید و گاهی صورتی می باشند کــه مجموع آن ها بــه صورت چتر مرکب در انتهای ساقه قرار گرفته اند.

میوه ها دوکی شکل و بــه طول حداکثر 6 میلی متر و عرض 1/5میلی متر می باشند کــه سبز کم رنگ مایل بــه خاکستری هستند و بوی معطری دارند.

غیر از میوه؛ قسمت های دیگر گیاه نــیــز معطر است. قسمت مورد استفاده ی ایــن گیاه؛ میوه های آن اســت کــه سرشار از اسانس می باشد.

زیره ی سبز در ایران بــه صورت خودرو و یــا کشت شده وجود دارد و مهم ترین مناطق رشد و تکثیر آن گستره ی وسیعی از استان خراسان از جمله سبزوار؛ نزدیک مشهد و اطراف سرخس؛ اطراف سمنان؛ اطراف تهران؛ اطراف دامغان و بسیاری دیگر از نواحی مستعد ایران می باشد.

تاریخچه :

زیره ی سبز جزء اصلی پودرهای کاری و چیلی اســت و بــه عــنــوان طعم دهنده در محصولات غذایی – تجاری متنوعی بــه کار می رود.

روغن ایــن گیاه از طریق تقطیر بــا بخار آب؛ بــرای مزه دار کردن نوشیدنی ها؛ دسرها و چاشنی ها مصرف می شــود و همچنین جزء معطر کرم ها؛ لوسیون ها و عطریات است.

ترکیبات مهم :

دانه های زیره ی سبز حاوی تــا 5 درصد اسانس؛ 22 درصد چربی؛ تعداد زیادی اسید آمینه ی آزاد؛ تعدادی فلاونوئیدهای گلوکزیدی از جمله مشتقاتی از آپی ژنین و لوتئولین است.

ترکیبات اصلی؛ اسانس آلدهیدی هستند کــه تــا 60 درصد آن را تشکیل می دهند.

کومین آلدهید مهم ترین جسم اسانس زیره ی سبز است. چـنـانـچه دانه ها پودر شوند؛ اسانس آن تــا حدود 50 درصد کاهش می یابد و در صورتی کــه مدت آسیاب کردن بیش از یک ساعت باشد؛ کاهش میزان اسانس از ایــن هم بیشتر خواهد بود.

ترکیبات دیگر اسانس هیدروکربن های منوترپنی و سس کویی ترپنی است.

یکی از بهترین نشانه های مرغوبیت و کهنه نبودن دانه ها؛ وجود دو جسم کومین آلدهید و 3- پارامنتن 7- آل  بــه مقدار قابل توجه در اسانس زیره ی سبز است.

 

خواص زیره سبز

 

خواص زیره سبز

 

دارو شناختی و اثرات مهم :

عصاره ی اتردوپترولی زیره ی سبز خاصیت آنتی اکسیدانی خوبی دارد. گرچه کومین آلدهید خالص حــتـی بــا غلظت های بالا اثرات مهار پراکسیداسیون کبدی را نشان نداده است؛ ولــی قدرت پاک کنندگی آنیون های سوپراکساید را دارا است.

در مطالعاتی ادویه های حاوی زیره ی سبز خاصیت ضد سرطانی را در موش نشان داده است.

اسانس زیره ی سبز و کومین آلدهید دارای اثرات قوی لاروکش و ضد باکتری می باشد. اسانس آن در غلظت های 300 تــا 600 در میلیون؛ از رشد لاکتوباسیلوس پلانتاروم جلوگیری می کند.

سمیت و عوارض جانبی :

زیره ی سبز همیشه یک ادویه ی غیرسمی و خوراکی بوده است. در عین حال مــمــکن اســت بعضی افراد بــه آن حساسیت داشته باشند.

در آزمایش اسانس خالص زیره ی سبز از قسمت تراشیده شده ی پوست شکم موش بــه سرعت جذب و اثرات فتوتوکسیسیته ی آن مشخص شد. ایــن اثر بیشتر بــه ترکیب کومین آلدهید آن نسبت داده شده است.

طریقه و میزان مصرف :

* مصرف هــر نوبت زیره ی سبز را بین 300 تــا 600 میلی گرم توصیه کرده اند کــه می تواند تنها یــا همراه بــا گیاهان دیگر و یــا ادویه جات مصرف شود.

این میزان معادل بــا 10 عدد دانه می شود. اسانس آن را می توان 0/06تا0/2 میلی لیتر در یک نوبت مصرف کرد.

مهم ترین اثرات گزارش شده :

سقط کننده؛ ضد درد؛ بی حس کننده؛ ضد کرم؛ ضد چسبندگی پلاکت ها؛ ضد باکتری؛ ضد سم؛ ضد صفرا؛ ضد باروری؛ ضد التهاب؛ ضد اکسیدان؛ ضد عفونی کننده؛ ضد اسپاسم؛ ضد تومور؛ تقویت کننده ی قوای جنسی؛ قابض؛ ضد نفخ؛ ضد احتقان؛ معرق؛ هضم کننده ی غذا؛ ادرار آور؛ شیرافزا؛ دارای خاصیت استروژنی؛ قارچ کش؛ لاروکش؛ فتودرماتیتیک؛ محرک؛ تقویت کننده ی معده؛ تقویت کننده ی رحم و التیام دهنده ی زخم.

نکات قابل توجه :

1- مقدار مصرف ایــن نوع زیره نسبتاً کم است؛ بــه طوری کــه مصرف آن را در هــر نوبت کمتر از 1 گرم توصیه کرده اند.

2- جنس؛ گونه؛ نوع اسانس و ترکیبات گیاه زیره ی سبز بــا زیره ی سیاه کاملاً متفاوت اســت و اثرات دارویی آن ها نــیــز در بعضی موارد تفاوت دارد؛ بــه همین دلیل میزان مصرف آن ها نــیــز متفاوت خواهد بود. مقدار مصرف زیره ی سیاه؛ کــه در بسیاری از غذاها مصرف می شود؛ می تواند ده برابر زیره ی سبز باشد.

3- بوی متفاوت ایــن دو نوع زیره( سبز و سیاه ) بــه دلیل متفاوت بودن ترکیبات اصلی اسانس آن ها است.

4- بیشترین مصرف زیره ی سبز در جهان در صنایع غذایی؛ ادویه جات؛ طم دهنده ها؛ خوشبو کننده ها و صنایع عطرسازی می باشد.

 

فواید زیره سبز

 

فواید زیره سبز

 

دکتر بابایی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد بــا اشاره بــه خواص درمانی زیره گفت: از زیرۀ سبز در درمان نفخ و سوء هاضمه استفاده می‌شود و در درمان بیماری‌های مختلف بــه عــنــوان ضد تشنج؛ ضد صرع؛ مقوی معده؛ بادشکن؛ قاعده‌آورو معرق استفاده می‌شود. علاوه بر آن دارای اثر مدر و زیادکننده شیر است.

وی عــنــوان داشت: در کشور هند؛ از آن بــرای رفع بی‌خوابی استفاده میشود. روغن ایــن گیاه ضد باکتری است.

دانشیار فارماکولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد افزود: از ایــن گیاه بعنوان چاشنی؛ همراه بــا ادویه ها و ترشیجات استفاده می‌شود. بــه صورت استعمال خارجی؛ قرار دادن ضماد آن بر روی پستان؛ در موارد جمع شدن شیر و احتقان پستان موثر است. در دامپزشکی بــا خوراندن زیرۀ سبز بــه چهارپایان؛ تمایل جنسی را در انواع مادۀ آنها زیاد می‌کنند.

وی یادآورشد: در طب گذشته زیرۀ سبز را در درمان نفخ؛ سوء هاضمه مؤثر دانسته و بــرای آن اثر زیاد کنندۀ شیر قائل بوده‌اند. از زمانهای قدیم از زیرۀ سبز بعنوان ادویه بــرای معطر کردن غذا استفاده می‌شده کــه در حال حاضر احتمالاً بعنوان یکی از اجزاء زردچوبه هندی (Curry) بهتر شناخته می‌شود و علاوه بر معطر کردن غذا بــه آن یک رنگ زرد پررنگ می‌دهد.

این فارماکولوژیست در خصوص آثار فارماکولوژیکی زیره سبز بیان داشت: زیرۀ سبز بــه علت داشتن مقادیر قابل توجه اسانس دارای خاصیت کلی اسانس‌های فرار بوده و بــا تأثیر بر روی عضلات صاف اندام گوارشی موجب بروز اثر ضد اسپاسمی و ضد نفخ می‌شود. علاوه بر ایــن خاصیت ضد میکروبی آن بــه خوبی بر روی میکروارگانیسم‌های گرم مثبت ظاهر شده و بر عفونت‌های میکروبی اندام گوارشی نــیــز مؤثر است.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی یزد ادامه داد: همانند تقریباً تمامی خانواده چتریان؛ زیره سبز یک اشتهاآور و هضم‌کننده و ضد نفخ خوب است. اسانس زیرۀ سبز محرک هضم غذا؛ تونیک و آنتی‌اسپاسمودیک اســت و دردهای کولیکی شکم کــه مــمــکن اســت توأم بــا نفخ و اسهال باشد را برطرف می‌کند. همچنین زیرۀ سبز تونیک و محرک عمومی‌ است؛ مخصوصاً روی قلب و سیستم عصبی اثر مــی‌ گذارد و مــمــکن اســت تــا حدودی افزایندۀ میل جنسی باشد.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “زیره سبز”

دیدگاه ها بسته شده اند.