آداب و رسوم مردم استان مرکزی

آداب و رسوم مردم استان مرکزی

مجموعه: فرهنگ زندگی
به این مطلب امتیاز دهید

 

  • آداب و رسوم مردم استان مرکزی
  •  

    آداب و رسوم مردم استان مرکزی

    آداب و رسوم مردم استان مرکزی

     

    جشن و مراسم بیل گردانی:
    جشن بیل‌گردانی که در منطقه نیمور محلات مرسوم است و از جشن‌های باستانی و پهلوانی محسوب می‌شود، ارتباط تنگاتنگی با کشاورزی و زمان آبیاری مزارع این منطقه حاصلخیز دارد و نشانه‌ای از ستیز انسان با طبیعت محسوب می‌شود.

    زمان این جشن در آغاز فصل زراعت بهاره بوده و گروهی از مردان کشاورز برای لایروبی شاجوب یا نهر بزرگ نیمور که از محل سر انحرافی باستانی نیمور از رودخانه انارآباد (قمرود) اقدام می‌کنند. این عملیات لایروبی تا یک‌ماه به طول می‌انجامد و هنگامی که آب نهر به نخستین انشعاب خود که در زبان محلی وارگو نامیده می‌شود می‌رسد، مردم منطقه جشنی سنتی که یادگار سنت‌های پهلوانی است، برگزار می‌کنند. این مراسم که بیل‌گردانی نام دارد، در میدان اصلی نیمور انجام می‌شود.[۱] که از سال ۸۹ به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.

    مراسم کوسه ناقالی (ناقالدی):
    گویند حضرت موسی (ع) در چهلمین روز از زمستان به گله گوسفندان خود سر می‌زند و با حیرت مشاهده می‌کند که تمامی آن‌ها دو قلو زاییده‌اند. آن‌گاه به آغل خود می‌رود و به رقص و پایکوبی می‌پردازد و شکر خدای را به جای می‌آورد. از آن پس هر سال حضرت موسی (ع) و مردم این روز میمون را جشن می‌گیرند و به رقص و پایکوبی مشغول می‌شوند. این جشن سال‌ها بعد به جشن «چوپانان» معروف شد.

    چهل روز از زمستان گذشته و پنجاه روز مانده به فصل بهار و نوروز، گروه کوسه که از چوپانان تشکیل می‌شدند به میمنت شکستن کمر سرما و زمستان جشن کوسه ناقالی را برگزار می‌کردند. گروه کوسه معمولاً متشکل از سه یا چهار نفر بودند و هر یک بنا بر مهارت و توانایی نقش ناقالدی، عروس ناقالدی و یا تگه (بز نر) را به عهده می‌گرفتند. دختر بچه‌ها و پسر بچه‌ها نیز به عنوان توبره‌کش (جمع کننده هدایا) آنان را همراهی می‌کردند.

    عقیده بر این بود که ناقالدی باید فردی توانا باشد و اگر سال جاری سالی میمون و پر برکت می‌شد، سال آینده نیز همان فرد را ناقالدی می‌کردند. کوسه جبه بلندی را وارونه می‌پوشید و زنگوله‌هایی به آن آویزان می‌کرد و زنگوله‌هایی هم به دستان و زانوان خود داشت. صورت را سفید می‌کرد و یک تکه پوست بزغاله هم به سر می‌کشید که در آن سوراخ‌هایی برای دیدن و نفس کشیدن تعبیه شده بود. کمربندی از ریسمان و یا چرم پهن و یا پارچه‌ای به صورت شال به کمر می‌بست و به آن زنگوله‌هایی می‌آویخت. پاپیچ مخصوص چوپانان به پا و چوب‌دستی به دست داشت.

    زن کوسه یا عروس پیراهنی زنانه بر تن و چادری به سر داشت و هفت قلم آرایش شده بود و کفش‌های زنانه (گالش‌های لاستیکی) به پا می‌کرد و زنگوله‌هایی به خود می‌بست ـ معمولاً این نقش به عهده نوجوانان پسر بین دوازده تا شانزده ساله بود. «تکه‌ها» دو نفر بودند و هر یک با بوقه و یا جارو دو شاخ بر سر می‌بستند و چند زنگوله و توبره یا سطلی برای جمع‌آوری هدایا به همراه داشتند. دسته کوسه به همراه گروه نوازندگان که ساز و دهل می‌زدند و عده‌ای به ویژه کودکان و نوجوانان که آن‌ها را همراهی می‌کردند، در کوچه‌ها به راه می‌افتادند.

    کوسه در پیشاپیش گروه حرکت می‌کرد و با باز و بسته کردن دست‌ها و تکان دادن بدن خود صدای زنگوله‌ها را در می‌آورد. کوسه به در هر خانه که می‌رسید، وارد آن خانه می‌شد و بقیه نیز از پشت سر وارد می‌شدند. کوسه یک راست به سراغ طویله گوسفندان می‌رفت و با چوب دستی خود به در طویله ضربه می‌زد. با این اعتقاد که شگون دارد و موجب آمدن خیر و برکت و باروری و زایش گوسفندان و بزها می‌شود. سپس زنگوله‌ها را دوباره به صدا در می‌آورد و می‌خواند.بعد از آوازخوانی کوسه، تکه‌ها با هم چوب بازی می‌کردند و عروس تکه با هم می‌رقصیدند. گاهی هم کوسه با یکی از تکه‌ها کشتی می‌گرفت که نشانه رقابت بر سر عروس بود. در این کشتی کوسه شکست می‌خورد و غش می‌کند.

    جشن سده:
    پنجاه روز به عید مانده، در روستای «یکه چاه» محلات مراسمی برگزار می‌شود که نام به خصوصی ندارد، ولی با زمان جشن سده برابر است. ابتدا سه کپه آتش روشن می‌کنند و از روی آن می‌پرند. بعد آتش‌ها را با چوب به روی پشت بام پرتاب می‌کنند و می‌خوانند: سده، سده ما قوچای رنگی تو، گله ما

    آداب و رسوم مردم استان مرکزی در ماه مبارک رمضان
    استان مرکزی در ایام پرفیض و برکت و معنوی رمضان حال و هوای دیگری دارد و مردم روزه دار این استان در ماه نزول قرآن با آداب و سنن و رسوم خاصی در ضیافت الهی حاضر می شوند.

    پیشواز: از رسوم متداول دراستان مرکزی سنت “پیشواز” است که مردم فراهان همراه با سایر مردم استان با روزه گرفتن در ماههای رجب و شعبان به استقبال رمضان می روند.

    کلوخ اندازان: آیین ویژه ای به نام “کلوخ اندازان” در بین خانواده های فراهانی و بخشهایی از استان مرکزی مرسوم بود که معمولا در آخرین روز ماه شعبان انجام می شد. دراین آیین، بزرگ هر فامیل اغلب به عنوان عصرانه آش رشته تدارک می دید و سایر اقوام و با جمع کردن خویشان دورهم، به میمنت ومبارکی آمدن ماه میهمانی خدا جشن کوچکی را برگزار می کردند.

    اهو اهو: سنت دیرینه “اهو اهو” یکی دیگر ازآداب متداول دراستان مرکزی است که شامگاه چهاردهم ماه رمضان شب تولد امام حسن(ع) در روستای خورهه از توابع شهرستان محلات برگزار می شود. براساس این سنت قدیمی با تاریک شدن هوا نوجوانان و کودکان در دسته های مجرا به در خانه ها می روند و یکی از اعضای گروه که از همه بزرگتراست با صدای بلند اشعاری را می خواند و دیگران با صدای بلند “اهواهو” می کنند.

    این گروهها معمولا به در منازلی می روند که دارای فرزند خردسال پسر باشند و وقتی که اشعار خوانده شد ، معمولا پسر کوچک خانواده مقداری آجیل و تنقلات برای اعضای گروه می آورد و اگر پسر خانواده با تاخیر اقدام به آوردن تنقلات کند این گروه اشعارشان را که حالتی فولکور دارند تکرار می کنند. از دیرباز طبخ انواع شیرینی های خانگی نظیر “زولبیا و گوش فیل” و “فتیر” توسط زنان کدبانو استان مرسوم بوده و این خوراکی ها به عنوان بخشی از طعام زینت بخش سفره های افطاری روزه داران این منطقه است.

    شب افطاری: یکی دیگر از آداب و رسوم رایج در فراهان و سای نقاط استان مرکزی بردن “شب افطاری” برای نوعروس عقد کرده است که در یکی از روزهای ماه رمضان، خانواده داماد از خانواده عروس می خواهند که برای افطار چیزی آماده نکنند و آنان با مهیا کردن طبقی از غذا، شیرینی، زولبیا و یک هدیه مخصوص به منزل عروس می روند.

    شرکت در لیالی قدر: شرکت در لیالی قدر ، برتن کردن جامه سیاه در این ایام و شب زنده داری و عبادت در مساجد، تکایا، منازل ونصب پرچم های عزا برسردر اماکن از دیگر آداب حسنه ماه مبارک رمضان و برگزاری مراسمات عزاداری برای امام علی علیه السلام در شب های قدر در استان مرکزی و بویژه شهرستان فراهان می باشد.

    ختم قرآن مجید: جلسات ختم قرآن مجید در ایام پر برکت و معنوی رمضان که با حضور اقشار مختلف مردم در مساجد و مجالس خانگی تشکیل می شود از دیگر آدابی است که طی مراسم سحرخوانی، طول روز و پس از افطار در فراهان و دیگر بخش های استان جریان دارد.

    افطاری دادن به دوستان ، خویشان و آشنایان: افطاری دادن به دوستان ، خویشان و آشنایان از دیگر امور پسندیده و متداول در سطح استان است و دراین “شب نشینیها” ضمن پذیرایی با چای و میوه و سایر سایر تنقلات مطالبی در مورد آداب و فضایل و برکات مختلف این ماه روحانی و مسایل دینی مطرح می شود.

    بیدارکردن: بیدارکردن همسایگان ، دوستان و خویشان به هنگام سحریکی دیگراز سنت های رایج درمیان مردم استان مرکزی و دیگر شهرهای استان از جمله فراهان می باشد.

    کمک به مستمندان: کمک به مستمندان در ماه مبارک رمضان نیز نسبت به دیگر ایام سال فزونی یافته و افراد خیربه صورت وجه نقد، جنسی و یا بردن طعام به دستگیری افراد بی بضاعت می شتابند. معمولا بر سر سفره رمضان هر شهروند استان یکی از طعامها شامل آش رشته، شله زرد، رنگینک، مسقطی، شیربرنج، خرمافتیر و نان کنجد زده یافت می شود.

    آیین الم ترانی: آیین الم ترانی از جمله مراسم سنتی و مذهبی کهنی است که در ماه مبارک رمضان در شهرستان “ساوه” برگزار می شود. این مراسم در شب های پایانی ماه مبارک رمضان بویژه آخرین چهارشنبه این ماه بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء توسط عده ای ازجوانان و نوجوانان ساوجی برگزار می شود. شرکت کنندگان دراین آیین که تعدادشان به حدود ‪ ۱۰‬نفر می رسد بااجتماع در مقابل خانه های خویشان و همسایگان به اجرای این برنامه می پردازنند.

    آنان هم صدا با هم اشعاری سرمی دهند و درادامه نام یکی ازفرزندان خانه ای که درمقابل آن اجتماع کرده اند را به نیکی ندا می دهند. جوانان و نوجوانان شرکت کننده درمراسم”الم ترانی” آنگاه با ذکراین گفته که”یاثواب ، یاجواب “برای گرفتن انعام ازصاحب خانه به انتظار می ایستند. دراین مرحله از برنامه ” الم ترانی” صاحب خانه با خوشرویی و گشاده دستی و تقدیم شیرینی و تنقلات و احیانا وجه نقد از جوانان ونوجوانان شرکت کننده در مراسم به گرمی پذیرایی می کند.

    سنت اذان گویی بر بام: در بسیاری از مناطق استان از جمله فراهان و شازند هنوز هم در برخی مناطق سنت اذان گویی بر بام رواج دارد و کسانی که دارای صدایی خوش هستند با قرائت اذان و مناجات حال و هوایی روحانی را برای روزه داران ایجاد می کنند. در مناطق روستایی استان رسم بر این است که روحانی اعزامی هر شامگاه بر سفره افطار یکی از اهالی میهمان می شود.

    عید فطر: روز عید سعید فطر در اکثر مناطق استان به خصوص فراهان بزرگان روستا با حاضر شدن در مقابل محل استقرار مبلغ، او را با سلام و صلوات تا مسجد ده مشایعت می کنند. روز عید فطر شهروندان مسلمان استان مرکزی که یک ماه را در ضیافت الهی شرکت کرده اند مهیای نماز عید شده و با پخش شکلات وشیرینی و روبوسی این عید بزرگ را به همدیگر تبریک می گویند.

     

    کلمات کلیدی : (بز (جمع (ع) (قمرود) (ناقالدی) گویند (گالش‌های «تکه‌ها» «چوپانان» «یکه ، آب آبیاری آتش آتش‌ها آجیل آخرین آداب آدابی آرایش آش آشنایان آغاز آغل آماده آمدن آن آنان آنگاه آن‌ها آن‌گاه آوازخوانی آورد آوردن آویزان آینده آیین آیین، ابتدا اجتماع اجرای احیانا اذان ارتباط از ازآداب ازجوانان ازصاحب ازفرزندان است است شب است مراسم است، استان استقبال استقرار اشعار اشعارشان اشعاری اصلی اعتقاد اعزامی اعضای اغلب افراد افطار افطاری اقامه اقدام اقشار اقوام السلام الم الهی امام اماکن امور انارآباد انتظار انجام انحرافی اند اندازان انسان انشعاب انعام انواع اهالی اهو اهواهو او اکثر اگر ای ایام ایجاد ایستند این با بااجتماع باروری باز بازی باستانی باشد باشد ختم باشد کمک باشند بام باید بخش بخشهایی بخشی بدن بر برابر براساس برای برتن برخی بردن برسردر برنامه برکات برکت برگزار برگزاری بزرگ بزرگان بزرگتراست بزغاله بزها بسته بسیاری بضاعت بعد بقیه بلند بلندی بنا به بهار بهاره بود بودند بوده بوقه بویژه بچه‌ها بی بیدارکردن بیل بیل‌گردانی بین تا تاخیر تاریک تبریک تدارک ترانی تشکیل تعبیه تعدادشان تقدیم تمامی تن تنقلات تنگاتنگی تو، توابع توانا توانایی توبره توبره‌کش توسط تولد تکان تکایا، تکرار تکه تکه‌ها تگه ثبت جارو جاری جامه جای جبه جریان جشن جشنی جشن‌های جلسات جمع جمع‌آوری جمله جنسی جوانان حاصلخیز حاضر حال حالتی حدود حرکت حسن(ع) حسنه حضرت حضور حیرت خاصی خانه خانواده خانگی ختم خدا خدای خردسال خرمافتیر خصوص خصوصی خواند خوانده خواهند خود خوراکی خورهه خوش خوشرویی خویشان خیر خیربه دادن دار داران دارای دارد دارد افطاری دارد، دارند داری داشت داشت زن داشتند داماد دختر در درادامه دراستان دراین درمراسمالم درمقابل درمیان دست دستان دسته دستگیری دستی دست‌ها ده دهل دهند دو دوازده دوباره دورهم، دوستان دید دیدن دیرباز دیرینه دینی دیگر دیگراز دیگران دیگری ذکراین را راست راه رایج رجب رسد رسم رسوم رسیده رشته رشته، رقابت رقص رمضان رمضان استان رمضان، رنگی رنگینک، رواج روبوسی روحانی رودخانه روز روزه روزهای روستا روستای روستایی روشن روند روند شرکت روند کلوخ روی ریسمان زانوان زایش زاییده‌اند زبان زده زراعت زرد، زمان زمستان زنان زنانه زنده زنگوله زنگوله‌ها زنگوله‌هایی زولبیا زینت ساز سال ساله سالی سال‌ها ساوجی ساوه سای سایر ستیز سحرخوانی، سحریکی سده سده پنجاه سده، سر سراغ سرما سرمی سطح سطلی سعید سفره سفید سلام سنت سنتی سنت‌های سنن سه سوراخ‌هایی سپس سیاه شاجوب شاخ شازند شال شامل شامگاه شانزده شب شتابند شد شد چهل شدن شده شرکت شعبان شله شهرستان شهرهای شهروند شهروندان شود شود آیین شود بیدارکردن شود عید شوند پیشواز شکر شکست شکستن شکلات شگون شیربرنج، شیرینی شیرینی، صاحب صدا صدای صدایی صلوات صورت ضربه ضمن ضیافت طبخ طبقی طبیعت طعام طعامها طول طویله طی عبادت عده عده‌ای عروس عزا عزاداری عشاء عصرانه عقد علی علیه عملیات عنوان عهده عید غذا، غش ـ فامیل فتیر فراهان فراهانی فرد فردی فرزند فزونی فصل فضایل فطر فولکور فیل قدر قدیمی قرآن قرائت قلم قلو قوچای لاستیکی) لایروبی لیالی ما ما آداب مانده مانده، ماه ماههای مبارک مبلغ، متداول متشکل مجالس مجرا مجید محسوب محل محلات محلی مختلف مخصوص مذهبی مراسم مراسمات مراسمی مرحله مردان مردم مرسوم مرکزی مرکزی مزارع مساجد مساجد، مسایل مستمندان مسجد مسقطی، مسلمان مشاهده مشایعت مشغول مطالبی مطرح معروف معمولا معمولاً معنوی مغرب مقابل مقداری مناجات منازل منازلی مناطق منزل منطقه مهارت مهیا مهیای موجب مورد موسی می میدان میراث میمنت میمون میهمان میهمانی میوه می‌آورد می‌آویخت می‌افتادند کوسه می‌انجامد می‌بست می‌بستند می‌خواندبعد می‌خوانند می‌خورد می‌رسد، می‌رسید، می‌رفت می‌رقصیدند می‌رود می‌زد می‌زدند می‌زند می‌شد می‌شد، می‌شدند می‌شود می‌شود زمان می‌شود[] می‌شود، می‌شوند می‌پردازد می‌پرند می‌پوشید می‌کرد می‌کردند می‌کردند عقیده می‌کردند، می‌کشید می‌کند می‌کند جشن می‌کنند می‌گرفت می‌گرفتند می‌گیرند ناقالدی ناقالدی، ناقالی نام نامیده نان نخستین ندا ندارد، نر) نزول نسبت نشانه نشانه‌ای نشینیها نظیر نفر نفس نقاط نقد نقد، نقش نماز نهر نوازندگان نوجوانان نوروز، نوعروس نکنند نیز نیمور نیکی ها های هدایا هدایا) هدیه هر هستند هفت هم همان همدیگر همراه همراهی همسایگان همه هنوز هنگام هنگامی هوا هوای هوایی و وارد وارونه وارگو وجه وشیرینی وقتی ولی ومبارکی ونصب ونوجوانان ویژه پا پارچه‌ای پاپیچ پایانی پایکوبی پخش پذیرایی پر پرتاب پردازنند آنان پرفیض پرچم پس پسر پسندیده پشت پنجاه پهلوانی پهن پوست پیراهنی پیشاپیش پیشواز چادری چاه» چای چرم چند چهار چهاردهم چهارشنبه چهلمین چوب چوب‌دستی چوپانان چیزی کدبانو کردن کردند اهو کرده کسانی کشاورز کشاورزی کشتی کشور کشیدن کفش‌های کلوخ کمر کمربندی کمک کنجد کند کند سنت کنند کنند این کننده کنندگان که کهنی کهیاثواب کودکان کوسه کوسه، کوچه‌ها کوچک کوچکی کپه گاهی گذشته گردانی جشن گرفتن گرمی گروه گروهها گروهی گشاده گفته گله گوسفندان گوش گویند گویی یا یاجواب یادگار یافت یافته یک یکی یک‌ماه ‪ ‬نفر

     

  • تو بیا
  •  

    در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

    مطالب مرتبط

    دیدگاه ها

    نظر شما برای “آداب و رسوم مردم استان مرکزی”

    دیدگاه ها بسته شده اند.