جدیدترین مطالب امروز

آداب و رسوم مردم استان مرکزی

مجموعه: فرهنگ زندگی
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...
به این مطلب امتیاز دهید

 

آداب و رسوم مردم استان مرکزی

آداب و رسوم مردم استان مرکزی

 

جشن و مراسم بیل گردانی:
جشن بیل‌گردانی که در منطقه نیمور محلات مرسوم است و از جشن‌های باستانی و پهلوانی محسوب می‌شود، ارتباط تنگاتنگی با کشاورزی و زمان آبیاری مزارع این منطقه حاصلخیز دارد و نشانه‌ای از ستیز انسان با طبیعت محسوب می‌شود.

زمان این جشن در آغاز فصل زراعت بهاره بوده و گروهی از مردان کشاورز برای لایروبی شاجوب یا نهر بزرگ نیمور که از محل سر انحرافی باستانی نیمور از رودخانه انارآباد (قمرود) اقدام می‌کنند. این عملیات لایروبی تا یک‌ماه به طول می‌انجامد و هنگامی که آب نهر به نخستین انشعاب خود که در زبان محلی وارگو نامیده می‌شود می‌رسد، مردم منطقه جشنی سنتی که یادگار سنت‌های پهلوانی است، برگزار می‌کنند. این مراسم که بیل‌گردانی نام دارد، در میدان اصلی نیمور انجام می‌شود.[۱] که از سال ۸۹ به عنوان میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.

مراسم کوسه ناقالی (ناقالدی):
گویند حضرت موسی (ع) در چهلمین روز از زمستان به گله گوسفندان خود سر می‌زند و با حیرت مشاهده می‌کند که تمامی آن‌ها دو قلو زاییده‌اند. آن‌گاه به آغل خود می‌رود و به رقص و پایکوبی می‌پردازد و شکر خدای را به جای می‌آورد. از آن پس هر سال حضرت موسی (ع) و مردم این روز میمون را جشن می‌گیرند و به رقص و پایکوبی مشغول می‌شوند. این جشن سال‌ها بعد به جشن «چوپانان» معروف شد.

چهل روز از زمستان گذشته و پنجاه روز مانده به فصل بهار و نوروز، گروه کوسه که از چوپانان تشکیل می‌شدند به میمنت شکستن کمر سرما و زمستان جشن کوسه ناقالی را برگزار می‌کردند. گروه کوسه معمولاً متشکل از سه یا چهار نفر بودند و هر یک بنا بر مهارت و توانایی نقش ناقالدی، عروس ناقالدی و یا تگه (بز نر) را به عهده می‌گرفتند. دختر بچه‌ها و پسر بچه‌ها نیز به عنوان توبره‌کش (جمع کننده هدایا) آنان را همراهی می‌کردند.

عقیده بر این بود که ناقالدی باید فردی توانا باشد و اگر سال جاری سالی میمون و پر برکت می‌شد، سال آینده نیز همان فرد را ناقالدی می‌کردند. کوسه جبه بلندی را وارونه می‌پوشید و زنگوله‌هایی به آن آویزان می‌کرد و زنگوله‌هایی هم به دستان و زانوان خود داشت. صورت را سفید می‌کرد و یک تکه پوست بزغاله هم به سر می‌کشید که در آن سوراخ‌هایی برای دیدن و نفس کشیدن تعبیه شده بود. کمربندی از ریسمان و یا چرم پهن و یا پارچه‌ای به صورت شال به کمر می‌بست و به آن زنگوله‌هایی می‌آویخت. پاپیچ مخصوص چوپانان به پا و چوب‌دستی به دست داشت.

زن کوسه یا عروس پیراهنی زنانه بر تن و چادری به سر داشت و هفت قلم آرایش شده بود و کفش‌های زنانه (گالش‌های لاستیکی) به پا می‌کرد و زنگوله‌هایی به خود می‌بست ـ معمولاً این نقش به عهده نوجوانان پسر بین دوازده تا شانزده ساله بود. «تکه‌ها» دو نفر بودند و هر یک با بوقه و یا جارو دو شاخ بر سر می‌بستند و چند زنگوله و توبره یا سطلی برای جمع‌آوری هدایا به همراه داشتند. دسته کوسه به همراه گروه نوازندگان که ساز و دهل می‌زدند و عده‌ای به ویژه کودکان و نوجوانان که آن‌ها را همراهی می‌کردند، در کوچه‌ها به راه می‌افتادند.

کوسه در پیشاپیش گروه حرکت می‌کرد و با باز و بسته کردن دست‌ها و تکان دادن بدن خود صدای زنگوله‌ها را در می‌آورد. کوسه به در هر خانه که می‌رسید، وارد آن خانه می‌شد و بقیه نیز از پشت سر وارد می‌شدند. کوسه یک راست به سراغ طویله گوسفندان می‌رفت و با چوب دستی خود به در طویله ضربه می‌زد. با این اعتقاد که شگون دارد و موجب آمدن خیر و برکت و باروری و زایش گوسفندان و بزها می‌شود. سپس زنگوله‌ها را دوباره به صدا در می‌آورد و می‌خواند.بعد از آوازخوانی کوسه، تکه‌ها با هم چوب بازی می‌کردند و عروس تکه با هم می‌رقصیدند. گاهی هم کوسه با یکی از تکه‌ها کشتی می‌گرفت که نشانه رقابت بر سر عروس بود. در این کشتی کوسه شکست می‌خورد و غش می‌کند.

جشن سده:
پنجاه روز به عید مانده، در روستای «یکه چاه» محلات مراسمی برگزار می‌شود که نام به خصوصی ندارد، ولی با زمان جشن سده برابر است. ابتدا سه کپه آتش روشن می‌کنند و از روی آن می‌پرند. بعد آتش‌ها را با چوب به روی پشت بام پرتاب می‌کنند و می‌خوانند: سده، سده ما قوچای رنگی تو، گله ما

آداب و رسوم مردم استان مرکزی در ماه مبارک رمضان
استان مرکزی در ایام پرفیض و برکت و معنوی رمضان حال و هوای دیگری دارد و مردم روزه دار این استان در ماه نزول قرآن با آداب و سنن و رسوم خاصی در ضیافت الهی حاضر می شوند.

پیشواز: از رسوم متداول دراستان مرکزی سنت “پیشواز” است که مردم فراهان همراه با سایر مردم استان با روزه گرفتن در ماههای رجب و شعبان به استقبال رمضان می روند.

کلوخ اندازان: آیین ویژه ای به نام “کلوخ اندازان” در بین خانواده های فراهانی و بخشهایی از استان مرکزی مرسوم بود که معمولا در آخرین روز ماه شعبان انجام می شد. دراین آیین، بزرگ هر فامیل اغلب به عنوان عصرانه آش رشته تدارک می دید و سایر اقوام و با جمع کردن خویشان دورهم، به میمنت ومبارکی آمدن ماه میهمانی خدا جشن کوچکی را برگزار می کردند.

اهو اهو: سنت دیرینه “اهو اهو” یکی دیگر ازآداب متداول دراستان مرکزی است که شامگاه چهاردهم ماه رمضان شب تولد امام حسن(ع) در روستای خورهه از توابع شهرستان محلات برگزار می شود. براساس این سنت قدیمی با تاریک شدن هوا نوجوانان و کودکان در دسته های مجرا به در خانه ها می روند و یکی از اعضای گروه که از همه بزرگتراست با صدای بلند اشعاری را می خواند و دیگران با صدای بلند “اهواهو” می کنند.

این گروهها معمولا به در منازلی می روند که دارای فرزند خردسال پسر باشند و وقتی که اشعار خوانده شد ، معمولا پسر کوچک خانواده مقداری آجیل و تنقلات برای اعضای گروه می آورد و اگر پسر خانواده با تاخیر اقدام به آوردن تنقلات کند این گروه اشعارشان را که حالتی فولکور دارند تکرار می کنند. از دیرباز طبخ انواع شیرینی های خانگی نظیر “زولبیا و گوش فیل” و “فتیر” توسط زنان کدبانو استان مرسوم بوده و این خوراکی ها به عنوان بخشی از طعام زینت بخش سفره های افطاری روزه داران این منطقه است.

شب افطاری: یکی دیگر از آداب و رسوم رایج در فراهان و سای نقاط استان مرکزی بردن “شب افطاری” برای نوعروس عقد کرده است که در یکی از روزهای ماه رمضان، خانواده داماد از خانواده عروس می خواهند که برای افطار چیزی آماده نکنند و آنان با مهیا کردن طبقی از غذا، شیرینی، زولبیا و یک هدیه مخصوص به منزل عروس می روند.

شرکت در لیالی قدر: شرکت در لیالی قدر ، برتن کردن جامه سیاه در این ایام و شب زنده داری و عبادت در مساجد، تکایا، منازل ونصب پرچم های عزا برسردر اماکن از دیگر آداب حسنه ماه مبارک رمضان و برگزاری مراسمات عزاداری برای امام علی علیه السلام در شب های قدر در استان مرکزی و بویژه شهرستان فراهان می باشد.

ختم قرآن مجید: جلسات ختم قرآن مجید در ایام پر برکت و معنوی رمضان که با حضور اقشار مختلف مردم در مساجد و مجالس خانگی تشکیل می شود از دیگر آدابی است که طی مراسم سحرخوانی، طول روز و پس از افطار در فراهان و دیگر بخش های استان جریان دارد.

افطاری دادن به دوستان ، خویشان و آشنایان: افطاری دادن به دوستان ، خویشان و آشنایان از دیگر امور پسندیده و متداول در سطح استان است و دراین “شب نشینیها” ضمن پذیرایی با چای و میوه و سایر سایر تنقلات مطالبی در مورد آداب و فضایل و برکات مختلف این ماه روحانی و مسایل دینی مطرح می شود.

بیدارکردن: بیدارکردن همسایگان ، دوستان و خویشان به هنگام سحریکی دیگراز سنت های رایج درمیان مردم استان مرکزی و دیگر شهرهای استان از جمله فراهان می باشد.

کمک به مستمندان: کمک به مستمندان در ماه مبارک رمضان نیز نسبت به دیگر ایام سال فزونی یافته و افراد خیربه صورت وجه نقد، جنسی و یا بردن طعام به دستگیری افراد بی بضاعت می شتابند. معمولا بر سر سفره رمضان هر شهروند استان یکی از طعامها شامل آش رشته، شله زرد، رنگینک، مسقطی، شیربرنج، خرمافتیر و نان کنجد زده یافت می شود.

آیین الم ترانی: آیین الم ترانی از جمله مراسم سنتی و مذهبی کهنی است که در ماه مبارک رمضان در شهرستان “ساوه” برگزار می شود. این مراسم در شب های پایانی ماه مبارک رمضان بویژه آخرین چهارشنبه این ماه بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء توسط عده ای ازجوانان و نوجوانان ساوجی برگزار می شود. شرکت کنندگان دراین آیین که تعدادشان به حدود ‪ ۱۰‬نفر می رسد بااجتماع در مقابل خانه های خویشان و همسایگان به اجرای این برنامه می پردازنند.

آنان هم صدا با هم اشعاری سرمی دهند و درادامه نام یکی ازفرزندان خانه ای که درمقابل آن اجتماع کرده اند را به نیکی ندا می دهند. جوانان و نوجوانان شرکت کننده درمراسم”الم ترانی” آنگاه با ذکراین گفته که”یاثواب ، یاجواب “برای گرفتن انعام ازصاحب خانه به انتظار می ایستند. دراین مرحله از برنامه ” الم ترانی” صاحب خانه با خوشرویی و گشاده دستی و تقدیم شیرینی و تنقلات و احیانا وجه نقد از جوانان ونوجوانان شرکت کننده در مراسم به گرمی پذیرایی می کند.

سنت اذان گویی بر بام: در بسیاری از مناطق استان از جمله فراهان و شازند هنوز هم در برخی مناطق سنت اذان گویی بر بام رواج دارد و کسانی که دارای صدایی خوش هستند با قرائت اذان و مناجات حال و هوایی روحانی را برای روزه داران ایجاد می کنند. در مناطق روستایی استان رسم بر این است که روحانی اعزامی هر شامگاه بر سفره افطار یکی از اهالی میهمان می شود.

عید فطر: روز عید سعید فطر در اکثر مناطق استان به خصوص فراهان بزرگان روستا با حاضر شدن در مقابل محل استقرار مبلغ، او را با سلام و صلوات تا مسجد ده مشایعت می کنند. روز عید فطر شهروندان مسلمان استان مرکزی که یک ماه را در ضیافت الهی شرکت کرده اند مهیای نماز عید شده و با پخش شکلات وشیرینی و روبوسی این عید بزرگ را به همدیگر تبریک می گویند.

به اشتراک بگذارید...

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “آداب و رسوم مردم استان مرکزی”