آداب و رسوم مردم کردستان

آداب و رسوم مردم کردستان

مجموعه: فرهنگ زندگی
به این مطلب امتیاز دهید

 

  • آداب و رسوم مردم کردستان
  •  

    آداب و رسوم مردم کردستان

    آداب و رسوم مردم کردستان

     

    استان کردستان یکی از استان های کردنشین در غرب ایران است، اکثریت ساکنان این استان، کرد زبان هستند که به لهجه های مختلف تکلم می کنند. درباره زبان کردی مردم شناسان بر این رأی هستند که زبان کردی یکی از زبان های گروه هند و اروپایی و ایرانی است.

    جشن ها
    جشن‌ها و آیین‌هایی‌ که‌ در میان‌ کردان‌ مرسوم‌ است‌، در برگیرنده‌ جشن‌های‌ مذهبی‌، قومی‌ و باستانی‌ است‌ که‌ ریشه‌ در باورهای‌ کهن‌ مردم‌ دارد و اغلب‌ تاریخی‌ و پاره‌ای‌ اسطوره‌ای‌ است‌.

    میرنوروزی‌ و مراسم‌ کوسه‌ گردی
    میرنوروزی‌ و مراسم‌ کوسه‌ گردی‌ از جمله‌ بازی‌ها و نمایش‌هایی‌ بود که‌ تا دو دهه‌ پیش‌ به‌ عنوان‌ مقدمه‌ نوروز در استان‌ کردستان‌ برگزار می‌شد مراسم‌ کوسه‌ گردی‌ توسط‌ دو نفر به‌ اجرا در می‌آمد. یکی‌ را کوسه‌ و دیگری‌ را زن‌ کوسه‌ می‌نامیدند .

    مراسم‌ میرمیرین‌ یا امیربهادری
    یکی‌ دیگر از مراسم‌ که‌ از دیرباز در میان‌ کردها رواج‌ داشت‌ و هر سال‌ به‌ مناسبت‌ فرا رسیدن‌ نوروز با تشریفات‌ و شکوه‌ خاصی‌ برگزار می‌شد، «میرمیرین‌» یا «امیربهادری‌» است‌.

    مراسم سمنو پزان (روستای قلعه-قروه)
    این مراسم معمولا در 15 روز انجام می گیرد. اهالی معتقدند که سمنو مهریه ی فاطمه زهرا (س) است. به گفته اهالی این مراسم که در واقع مراسمی زنانه است، نوعی عروسی و پایکوبی به شمار می رود. زنان دور سمنو جمع می شوند هلهله می کنند و می رقصند. اما در حال حاظر این مراسم بیشتر تبدیل به مراسم دعا و روضه شده است.

    مراسم پیر شالیار
    پیر روحانی‌ از مغان‌ زرتشت‌ به‌ نام‌ پیر شالیار نزد مردم‌ اورامان‌ بسیار محترم‌ است‌ و کتابش‌ را به‌ بیگانگان‌ نشان‌ نمی‌دهند و کلماتش‌ به‌ جای‌ ضرب‌المثل‌ به‌ کار می‌رود. جشن‌ بزرگ‌ مردم‌ اورامان‌ در بهمن‌ماه‌ که‌ سال‌ روز ازدواج‌ اوست‌ برگزار می‌شود. این‌ مراسم‌ هر سال‌ در بهمن‌ماه‌، در آغاز چله‌ کوچک‌، در سه‌ مرحله‌ و طی‌ سه‌ هفته‌ انجام‌ می‌شود.

    بازی های محلی
    کلاوریزان
    فردی کلاهی را پر از سنگریزه می نمود وآن را وارونه روی یک سطح قرار می داد سپس می بایست کلاه را طوری از زمین بردارد که سنگریزه ای برجای نماند اما اگر موفق نمی شد می بایست سنگریزه های باقیمانده در روی زمین را تک تک طوری بردارد که بقیه سنگریزه ها موجود در سطح تکان نخورند در غیر این صورت بازنده اعلام می گردید.

    هر کس در این بازی موفق می شد که یا کلاه را پر از سنگریزه برگرداند یا اینکه سنگریزه ها را تک تک بردارد به طوری که بقیه ی آنها تکان نخورد برنده اعلام می شد در این بازی دقت زیادی لازم بود و کسی که نمی توانست اعصاب آرامی داشته باشد موفق نمی گردید.

    هیله مارانی
    (تخم مرغ شکستن) این بازی که به صورت برد و باخت انجام می گرفت به این صورت بود که در هر مرحله دو نفر با هم روبرو می شدند؛ هر کدام از طرفین تخم مرغی را محکم در دستش نگه می داشت به طوری که یک سر تخم مرغ به طرف بالا باشد و دیده شود سپس فرد دیگری تخم مرغ خود را از طرف سر آن به تخم مرغ طرف مقابل می زد اگر تخم مرغ یکی از آنها ترک بر می داشت این بار دو سر دیگر تخم مرغ را به هم می زدند اگر این بار نیز همان تخم مرغ ترک بر می داشت صاحب این تخم مرغ بازنده محسوب می شد و می بایست تخم مرغ خود را به طرف مقابل بدهد و اگر هر دو ترک برمی داشتند آن طرفی بازنده محسوب می شد که تخم مرغش بیشتر شکسته باشد. به این طریق یک فرد ممکن بود در روز چند تخم مرغ را صاحب شود.

    خوراک
    دوخوا (آش دوغ)، دوینه (ترخینه)، شله گنیه، شوروا، شل کینه، گرماو، رشته رون، یک آبه، پرشتین (آش کردی)، شلغم باغی یا شلغم ترش، کلانه، بریان یا کباب کردی.

    پوشاک‌
    پوشاک‌ مردان‌ و زنان‌ کرد شامل‌ تن‌پوش‌، سرپوش‌ و پای‌افزار است. ساخت‌ و کاربرد هریک‌ از این‌ اجزا بسته‌ به‌ فصل‌، نوع‌ کار و معیشت‌ و مراسم‌ و جشن‌ها با یکدیگر تفاوت‌ دارد. هرچند پوشاک‌ نواحی‌ مختلف‌ کردستان‌ مانند اورامان‌، سقز، بانه‌، گروس‌، سنندج‌، مریوان‌ و … متفاوت‌ است اما از نظر پوشش‌ کامل‌ بدن‌، همه‌ با هم‌ یکسان‌ هستند.

    پوشاک مردان
    چوخه
    نیم‌تنه‌ای‌ پنبه‌ای‌ یا پشمی‌ است‌ که‌ در ناحیه‌ سقز، بانه‌ و مریوان‌ به‌ آن‌ «کوا» می‌گویند و درسنندج‌ آن‌ را «چوخه‌» می‌نامند.

    پانتول
    شلواری‌ گشاد با دمپای‌ تنگ‌ است‌ که‌ «رانک‌» نیز نامیده‌ می‌شود.

    ملکی
    نیم‌تنه‌ای‌ بدون‌ یقه‌ است‌ که‌ از پایین‌ نیم‌تنه‌ تا بالا به‌ وسیله‌ دکمه‌ بسته‌ می‌شود.

    شال
    که‌ به‌ آن‌ «پشتون‌» و «پشتینه‌» نیز می‌گویند، پارچه‌ای‌ است‌ تقریباً به‌ طول‌ 3 تا 10 متر که‌ بر روی‌ لباس‌ در ناحیه‌ کمر بسته‌ می‌شود.

    دستار
    یا «کلاغه‌» که‌ به‌ آن‌ «دشلمه‌»، «مندلی‌»، «رشتی‌»، و «سروین‌» (سربند) نیز می گویند و مردان‌ به‌ جای‌ کلاه‌ از آن‌ استفاده‌ می‌کنند.

    فرنجی
    یا «فره‌جی‌» که‌ ویژه‌ مردان‌ ناحیه‌ اورامانات‌ است‌ و از نمد ساخته‌ و آماده‌ می‌شود.

    کله‌ بال
    نوعی‌ از نمد پوششی‌ است‌ که‌ چوپانان‌ در مناطق‌ چرای‌ گله‌ در صحرا استفاده‌ می‌کنند.

    پوشاک‌ زنان
    جافی
    شلواری‌ همانند شلوار مردان‌ است‌. این‌ شلوار را زنان‌ کرد، به‌ ویژه‌ زنان‌ روستایی‌، هنگام‌ کار می‌پوشند. در سایر مواقع‌، زنان‌ شلوار گشاد از جنس‌ حریر به‌ پا می‌کنند.

    کلنجه
    نیم‌تنه‌ای‌ است‌ که‌ روی‌ پیراهن‌ بلند می‌پوشند و در اورامان‌ آن‌ را «سوخمه‌» می‌نامند و از پارچه‌ زری‌ یا مخمل‌ دوخته‌ می‌شود.

    شال
    از پارچه‌ای‌ زیبا بر روی لباس‌ در ناحیه‌ کمر بسته‌ می‌شود.

    کلاو
    یا کلاه‌ که‌ از جنس‌ مقوا و به‌ شکل‌ استوانه‌ای‌ کوتاه‌ است‌ که‌ آن‌ را با پولک‌هایی‌ رنگین‌ به‌ صورت‌ بسیار زیبایی‌ تزیین‌ می‌کنند

    کلکه
    روسری‌ یا دستاری‌ است‌ که‌ به‌ جای‌ کلاه‌ مورد استفاده‌ زنان‌ قرار می‌گیرد کلکه‌ دارای‌ رشته‌ بلندی‌ از ابریشم‌ سیاه‌ و سفید با ملیله‌دوزی‌ است‌.

     

    کلمات کلیدی : مراسم‌ (آش (ترخینه)، (روستای (س) (سربند) «امیربهادری‌» «دشلمه‌»، «رانک‌» «رشتی‌»، «سروین‌» «سوخمه‌» «فره‌جی‌» «مندلی‌»، «میرمیرین‌» «پشتون‌» «پشتینه‌» «چوخه‌» «کلاغه‌» «کوا» آبه، آداب آرامی آغاز آماده‌ آن آنها آن‌ آیین‌هایی‌ ابریشم‌ اجرا اجزا اروپایی از ازدواج‌ است است مراسم است جشن است، استان استان، استان‌ استفاده‌ استوانه‌ای‌ است‌ است‌ مراسم است‌ میرنوروزی‌ است‌، اسطوره‌ای‌ اعصاب اعلام اغلب‌ اما امیربهادری یکی‌ انجام انجام‌ اهالی اورامانات‌ اورامان‌ اورامان‌، اوست‌ اکثریت اگر ای ایران ایرانی این اینکه این‌ با باخت بار بازنده بازی بازی‌ها باستانی‌ باشد باغی باقیمانده بال نوعی‌ بالا بانه‌ بانه‌، باورهای‌ بایست بدن‌، بدهد بدون‌ بر برجای برد بردارد برمی برنده برگرداند برگزار برگیرنده‌ بریان بزرگ‌ بسته‌ بسیار بقیه بلند بلندی‌ به بهمن‌ماه‌ بهمن‌ماه‌، به‌ بود بیشتر بیگانگان‌ تا تاریخی‌ تبدیل تخم ترش، ترک تزیین‌ تشریفات‌ تفاوت‌ تقریباً تنگ‌ تن‌پوش‌، توانست توسط‌ تک تکان تکلم جای‌ جشن‌ جشن‌ها جشن‌های‌ جمع جمله‌ جنس‌ حاظر حال حریر خاصی‌ خود داد دارای‌ دارد داشت داشتند داشته داشت‌ در درباره درسنندج‌ دستاری‌ دستش دعا دقت دمپای‌ دهه‌ دو دوخته‌ دور دوغ)، دوینه دکمه‌ دیده دیرباز دیگر دیگری دیگری‌ رأی را رسوم رسیدن‌ رشته رشته‌ رقصند رنگین‌ رواج‌ روبرو روحانی‌ رود روز روستایی‌، روضه رون، روی روی‌ ریشه‌ زبان زد زدند زرتشت‌ زری‌ زمین زنان زنان جافی شلواری‌ زنانه زنان‌ زن‌ زهرا زیادی زیبا زیبایی‌ ساخته‌ ساخت‌ سال‌ ساکنان سایر سر سرپوش‌ سطح سفید سقز، سمنو سنندج‌، سنگریزه سه‌ سپس سیاه‌ شالیار شالیار پیر شامل‌ شد شدند؛ شده شل شلغم شله شلوار شمار شناسان شود شود خوراک دوخوا شوروا، شوند شکستن) شکسته شکل‌ شکوه‌ صاحب صحرا صورت صورت‌ ضرب‌المثل‌ طرف طرفی طرفین طریق طوری طول‌ طی‌ عروسی عنوان‌ غرب غیر فاطمه فرا فرد فصل‌، قرار قلعهقروه) این قومی‌ لازم لباس‌ لهجه مارانی (تخم مانند متر متفاوت‌ محترم‌ محسوب محلی کلاوریزان فردی محکم مختلف مختلف‌ مخمل‌ مذهبی‌، مراسم مراسمی مراسم‌ مرحله مرحله‌ مردان چوخه نیم‌تنه‌ای‌ مردان‌ مردم مردم‌ مرسوم‌ مرغ مرغش مرغی مریوان‌ معتقدند معمولا معیشت‌ مغان‌ مقابل مقدمه‌ مقوا ملیله‌دوزی‌ ممکن مناسبت‌ مناطق‌ مهریه مواقع‌، موجود مورد موفق می میان‌ میرمیرین‌ می‌آمد می‌رود می‌شد می‌شد، می‌شود می‌شود بازی می‌شود دستار یا می‌شود شال از می‌شود شال که‌ می‌شود ملکی نیم‌تنه‌ای‌ می‌شود کلاو یا می‌شود کله‌ می‌نامند می‌نامند پانتول شلواری‌ می‌نامیدند می‌پوشند می‌کنند فرنجی یا می‌کنند پوشاک‌ می‌کنند کلنجه نیم‌تنه‌ای‌ می‌کنند کلکه روسری‌ می‌گویند می‌گویند، می‌گیرد ناحیه‌ نامیده‌ نام‌ نخورد نخورند نزد نشان‌ نظر نفر نماند نمایش‌هایی‌ نمد نمود نمی نمی‌دهند نواحی‌ نوروز نوعی نوع‌ نگه نیز نیم‌تنه‌ ها ها جشن‌ها های هر هرچند هریک‌ هستند هستند پوشاک هفته‌ هلهله هم همان همانند همه‌ هم‌ هند هنگام‌ و وآن وارونه واقع وسیله‌ ویژه‌ پا پاره‌ای‌ پارچه‌ پارچه‌ای‌ پایکوبی پایین‌ پای‌افزار پر پرشتین پزان پشمی‌ پنبه‌ای‌ پوشاک‌ پوششی‌ پوشش‌ پولک‌هایی‌ پیر پیراهن‌ پیش‌ چرای‌ چله‌ چند چوپانان‌ کار کاربرد کامل‌ کباب کتابش‌ کدام کرد کرد، کردان‌ کردستان کردستان کردستان‌ کردنشین کردها کردی کردی پوشاک‌ پوشاک‌ کردی)، کس کسی کلانه، کلاه کلاهی کلاه‌ کلماتش‌ کلکه‌ کمر کنند که کهن‌ که‌ کوتاه‌ کوسه‌ کوچک‌، کینه، گردی میرنوروزی‌ گردید هر گردید هیله گردی‌ گرفت گرماو، گروس‌، گروه گشاد گفته گله‌ گنیه، گویند گیرد ی یا یقه‌ یک یکدیگر یکسان‌ یکی یکی‌

     

  • تو بیا
  •  

    در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

    مطالب مرتبط

    دیدگاه ها

    نظر شما برای “آداب و رسوم مردم کردستان”

    دیدگاه ها بسته شده اند.