آداب و رسوم مردم سمنان

آداب و رسوم مردم سمنان

مجموعه: فرهنگ زندگی
به این مطلب امتیاز دهید

 

  • آداب و رسوم مردم سمنان
  •  

    آداب و رسوم مردم سمنان

    آداب و رسوم مردم سمنان

     

    مردم استان سمنان همچون مردم سایر قسمت های ایران از انواع غذاها، نان ها، سالادها و سبزی های رایج در سبد غذایی خود استفاده می کنند. برخی از غذاها و نان ها چون نان سمنانی و سبزی پلوی سمنانی و آبگوشت خربزه و ته چین گرمسار از جمله غذاهایی است که صرفاً در این استان تهیه و طبخ می شوند که جزو غذاهای خاص محلی این استان است.

    پوشاک
    پوشاک مردم استان به نحوی با وضعیت آب و هوایی استان ارتباط دارد. امروزه لباس های معمول که زنان و مردان سمنانی می پوشند همان کت و شلوار و پیراهن برای مردان و چادر و مانتو، شلوار و پیراهن برای زنان است. در این میان، پوشاک مردم شهرستان گرمسار با وضعیت آب و هوایی کل منطقه در ارتباط است. امروزه لباس های محلی در شهرها و بخش های مختلف شهرستان گرمسار کمتر مورد استفاده قرار می گیرند و مردم شهرستان گرمسار همان لباس های رایج در کل کشور و استان را استفاده می کنند. از سوی دیگر، مردم شهرستان سمنان کمتر از لباس های محلی استفاده می کنند و لباس های معمول روز که در همه مناطق ایران مورد استفاده است در این خطه از ایران نیز رواج دارد.

    لباس های محلی مردان شامل: سرپوش مردانه، تن پوش تابستانی مردانه، تن پوش زمستانی مردانه و پاپوش مردانه است.

    لباس های محلی زنان عبارت است: نوعی سرپوش موسوم به چارقد که طرح و جنس و رنگ و اندازه آن درمناطق مختلف فرق می کند، بیشتر زنان محلی سمنانی از تن پوشی به نام پیراهن که اصطلاحاً به آن شوی می گویند، استفاده می کنند. شلیته نیز از دیگر لباس های مورد استفاده زنان سمنانی است. پاپوش زنانه نیز بسته به فصل گرم یا سرد متفاوت است که مورد استفاده قرار می گیرد.

    موسیقی
    موسیقی استان سمنان با تأثیر پذیری از مقامات و ملودی های مازندرانی، خراسانی، اقوام مهاجر ترک، امروزه بیشتر به صورت اشکال موسیق کلاسیک ایرانی و تا حدودی هم با اشکال موسیقی فولک ویژه اقوام مهاجر ترک زبان خودنمایی می کند. در حال حاضر عمده ترین جریان موسیقی استان، موسیقی کلاسیک و معاصر ایرانی است و مراکز آموزش و تبلیغ محدود آن، در شهرهای بزرگ استان ایجاد شده است.

    ادبیات قومی
    زبان سمنانی را می توان نزدیک به زبان پهلوی دانست که طی دوره های گوناگون دست نخورده باقی مانده است. در منطقه شاهرود گویش رایجی که وجود دارد به شاهرودی معروف است . گویشهای دیگری نیز در ناحیه شاهرود وجود دارد که مربوط به گروههای انسانی مهاجر است که با لهجه های کردی، ترکی، بلوچی و بعضی ها هم با گویش عربی صحبت می کنند. در واقع گویش شاهرودی گویش مسلط منطقه شاهرود است.

    زبان و لهجه محلی متداول در بین گرمساریها، لهجه رازی است که با جزئی تفاوت اهالی نواحی اطراف تهران، ری، شمیران و ورامین نیز بدان تکلم می کنند و اما ساکنین نواحی مجاور بلاد جبال یعنی مناطق کوهستانی دامنه جنوبی البرز مرکزی با لهجه ای آمیخته از لهجه های رازی و ناحیه جبال که خود تحت تاثیر لهجه طبری قرار گرفته سخن می گویند. زبانهای محلی دیگر گرمسار عبارتند از: ترکی که افراد ایل اصانلو و پازوکی بدان تکلم می نمایند. زبان اصانلو شبیه ترکی زنجانی و زبان ایل پازوکی شبیه ترکی آذربایجان است. افراد الیکایی نیز به زبان محلی مخصوص خود تکلم می نمایند .

    آداب و رسوم مردم استان سمنان در ماه رمضان
    مردم استان سمنان با غبارروبی مساجد و منازل به استقبال رمضان می روند و از این فرصت برای برآورده شدن حاجات و دستگیری از مستمندان از هم پیشی می گیرند. به گزارش خبرنگار مهر، رمضان ماه تزکیه نفس و ماه مهمانی خداوند است؛ در این ماه پر برکت روزه داران برسر سفره میهمانی پروردگار می نشینند و از فضائل اخلاقی آن بهره مند می شوند.

    از دیرباز تاکنون یک یا چند روز مانده به رمضان، مردم به پیشواز این ماه رفته و گرفتن روزه را آغاز و علاوه بر آن مساجد را نیز غبارروبی و نظافت می کنند.
    دعوت از روحانی برای برپایی نماز جماعت و بیان احکام شرعی در طول ماه مبارک رمضان در نقاط روستایی از دیگر آداب مربوط به این ماه است.
    در برخی شهرها و روستاهای استان سمنان زنان به مناسبت فرا رسیدن این ماه به سر، دست و پاهای خود حنا می بندند و این آیین همراه با ذکر صلوات و نیایش صورت می گیرد.
    تهیه مایحتاج مورد نیاز ماه رمضان در نقاط شهری و روستایی از چند روز مانده به آغاز این ماه عزیز مرسوم است.
    درشهرمجن شستشو وسایل خانه و مالیدن دوغاب گل قرمز به نمای دیوارهای کاهگلی در استقبال از رمضان صورت گرفته و در دیگر نقاط تهیه آرد برنج وگندم برای پخت حلوا مورد توجه زنان کدبانو و خانه دار است.

    آداب سحر و افطار
    پیش از این در شب های ماه رمضان و به هنگام سحر فردی خوش صدا بر روی پشت بام خانه خود یا مسجد اقدام به خواندن دعا و مناجات می کرد، گاهی نیزاین افراد در حین گذر از کوچه های هر محله با خواندن ادعیه سحرگاهی اهالی را بیدار می کردند و این کار در اصطلاح محلی، «شب خوانی» (شوخوانی) گفته می شود.
    امروزه صدای دعا و مناجات از بلندگوی مساجد نقاط شهری و روستایی به گوش می رسد. ولی روش هایی مثل کوبیدن بر روی ظروف مس و طبل، بیدار کردن اهالی یک کوچه، یا محله توسط فردی از همسایگان و زدن زنگ خانه یا کوبیدن دیوار خانه های قرار گرفته در مجاورت یکدیگر نیز مرسوم است.

    مراسم شوخوانی وقت سحر در استان سمنان
    در برخی روستاهای استان سمنان برای بیدار کردن همشهریان خود اقدام به خواندن مراسم شب خوانی می کنند که نمونه هایی از آن عبارتند از:
    الله تویی، مرد تویی، دانایی / از مورچه ای که دم زند در ته چاه / از دم زدن مور آگاه تویی یا الله / یا رب تو گناهان مرا دو نیمه کن درعرصات / نیمی به حسن ببخش، نیمی به حسین.

    مراسم شب های قدر
    اهالی استان سمنان در شب های قدر پس از صرف افطار در مسجد محل خود حضور یافته و با خواندن قرآن و دعاهای جوشن کبیر، مجیر، افتتاح و ذکر مصیبت به شب زنده داری مبادرت می ورزند.
    زنان نیز در این شب ها خرما، انواع نان محلی، شله زرد و غیره بین عزاداران تقسیم می کنند.
    در نقاط مختلف استان سمنان زنان و مردان در لیالی قدر هم زمان با خواندن هربند از دعای جوشن کبیر بر روی ظرفی از قند، نبات، نقل و یا خرما دمیده و خوردن آن را به نیت شفا و تبرک توصیه می کنند. همچنین گره زدن بر روی نخ به هنگام خواندن دعای جوشن کبیر پس از قرائت هر بندازدعا توسط برخی از زنان مرسوم است.

    در شهر شاهرود زنان همزمان با تلاوت دعای جوشن کبیر ظرفی از آب حاوی زعفران را نزد خود نگه داشته و با خواندن هر بند از دعا بر آن می دمند تا به عنوان تبرک آن را با خود به خانه ببرند.
    در روستای جزن دامغان نیز در این شب ها دستجات زنجیرزن از مساجد و حسینیه های محل به راه افتاده و با گذر از معابر و کوچه ها به زنجیر زنی و عزادارای می پردازند.

    شهادت امیرالمومنین حضرت علی(ع)
    در شب های قدر اهالی نقاط مختلف شهری و روستایی اقدام به برپایی مجالس عزادارای می کنند. پوشیدن لباس سیاه به نشانه عزا و ماتم در ایام شهادت حضرت علی(ع) امری متداول است.
    بنا بر باوری کهن اهالی نقاط مختلف استان کار کردن در روز 21 ماه رمضان را حرام دانسته و در مجالس عزاداری حضور پیدا می کنند.
    در نقاط شهری نیز حرکت دستجات سینه زنی از اماکن مذهبی و مساجد آغاز شده و عزاداران با گذر از معابر و خیابان ها چنین می گویند:

    “وای علی کشته شد / شوهر زهرا چه شد”

    حرکت این قبیل دستجات غالباً به اماکن مقدس همچون امامزاده، مساجد یا گلزار شهدا ختم می شود.
    در روستای کوه زر با فرار رسیدن 21 رمضان برخی اهالی به نیت اموات خود نان فتیر پخته و بین سایرین تقسیم می کنند.
    اهالی نقاط کویری استان سمنان در روز شهادت حضرت علی(ع) از انجام فعالیت های روزمره خودداری کرده و مرسوم است که دامداران شیر دام های خود را در این روز به فقرا و نیازمندان داده یا برای تهیه افطار و پذیرایی از نمازگزاران به مساجد محل می دهند.
    اقدام اهالی نقاط مختلف برای گستردن سفره افطاری در لیالی قدر بسیار چشمگیر است. تهیه و تقسیم کردن خیرات برای آمرزش اموات نیز در این شبها مورد توجه اهالی منطقه است.

    شب 27 ماه رمضان
    در باور برخی اهالی، نزول قرآن در این شب بوده و بر این اساس برخی تا پاسی از شب به احیاء و شب زنده داری در مساجد می پردازند. زنان سمنانی، گرمساری و دامغانی در این روز به جهت شادی ناشی از کشته شدن قاتل ملعون امام علی(ع) به دست و پای خود حنا می بندند.

    برخی زنان در این روز گوش دختران خود را سوراخ کرده و برای آنها گوشواره می خرند.
    گفتنی است که در شهرهای شاهرود، گرمسار و روستای جزن برخی زنان در بین نماز ظهر و عصر با اندکی پارچه، نخ و سوزن کیسه ای کوچک دوخته و سکه ای را به نیت تبرک درون آن می نهند.
    شاهرودی ها آن را “کیسه مراد” نامیده و به جهت بر آورده شدن حاجت آن را تا سال دیگر نزد خود نگه می دارند.

    عید فطر
    در آخرین روز از ماه مبارک رمضان، اهالی نقاط مختلف خود را برای فرا رسیدن عید رمضان آماده می کنند. برای این منظور غسل کرده، لباس تمیز یا نو پوشیده و به استقبال عید فطر می روند.
    رؤیت هلال ماه شوال نشانی بر پایان ماه مهمانی خدا است که این امر در گذشته توسط افراد خبره و مطلع به اطلاع مردم رسانده می شد و امروزه از طریق رسانه های جمعی اعلام می شود.

    هنگام افطار آخرین شب از ماه رمضان اعضای هر خانواده بنابر قوت غالب فطریه خود را دست به دست چرخانده و آن را برای افراد مستمند کنار می گذارند.
    در روستای نام نیک کالپوش به مناسبت عید فطر فردی که به تازگی پدر شده کفش های خود را وزن نموده و همان مقدار گندم یابرنج به فقرا می دهد.
    نماز عید فطر همزمان با طلوع خورشید با ذکر اللهم لبیک در نقاط شهری و روستایی بر پا می می شود.
    پس از نماز مومنین با یکدیگر روبوسی کرده و قبولی طاعات یکدیگر را از باریتعالی طلب می کنند، صله رحم، زیارت اهل قبور و اماکن مقدس و دید و بازدید از جمله آداب این عید فرخنده است.
    دیگر اینکه اهالی هر محل به دیدن خانواده هایی که به تازگی عزیزی را از دست داده اند و به اصطلاح «نوعید» دارند می شتابند؛ عیادت از بیماران و بردن هدیه برای نوعروسان از دیگر آداب این روز است.

    آداب و رسوم ماه محرم در استان سمنان
    در روزهای پایانی ماه ذی الحجه و هم زمان با فرا رسیدن ماه محرم اهالی نقاط مختلف شهرستان های استان سمنان مساجد، تکایا و حسینیه ها را غبارروبی کرده و در و دیوار این اماکن را سیاهپوش می کنند. به گزارش خبرنگار مهر در سمنان ، در شهر شاهرود در روز 27 ذی الحجه یکنفر از خدام تکیه بازار (زنجیری) شیپور تکیه را به صدا در می آورد مبنی بر اینکه محرم فرارسیده است. منبر خانه های قدیمی شهر همچون منبرخانه کربلایی عابدین که از قدیمیترین منبرخانه هاست را نیز سیاهپوش می کنند. پنجه ها وعلمها را با پارچه های مشکی و سبزرنگ پوشش داده و خود را برای عزاداری ماه محرم مهیا می کنند.

    در شهر بسطام هر محله دارای یک منبرخانه یا تکیه است که زنان و مردان به سیاهپوش کردن آن مبادرت می ورزند. در اکثر منبرخانه ها، تکایا، مساجد، حسینیه ها و حتی خانه ها مراسم روضه خوانی و ذکر مصیبت امام حسین (ع) بر پا می شود.

    در شهر شاهرود طی روزهای اول و دوم ماه محرم روضه حضرت مسلم، روز سوم و چهارم روضه حر بن ریاحی، روز پنجم روضه حضرت ابوالفضل، روز ششم روضه حضرت علی اکبر(ع) و حضرت قاسم (ع)، روز هفتم و هشتم روضه حضرت قاسم و حبیب بن مظاهر و در روز نهم محرم به چگونگی حوادث واقعه عاشورا می پردازند .

    درشهر بیارجمند زنان و مردان همه روزه هنگام صبح به حسینیه ها و مساجد محله رفته و در مجالس روضه ماه محرم شرکت می کنند. از شب اول ماه محرم در مساجد و تکایا پس از نماز مغرب و عشاء مجالس مداحی، ذکر مصیبت و سینه زنی برپا می شود. علاوه بر آن عزاداران در اماکن ذکر شده با اطعام نذری پذیرایی می شوند. غذای نذری که شامل آبگوشت و یا برنج و گوشت است عمدتاً با همیاری اهالی هر محله تهیه شده و یا اینکه دو یا چند خانوار با همیاری مبادرت به پخت غذای نذری در ایام ماه محرم می کنند .

    بسیاری از پایگاههای عزاداری همچون تکایا، حسینیه ها و مساجد دارای موقوفات هستند که از محل درآمد آنها در طول سال مخارج عزاداری ایام محرم و صفر تأمین می شود . دسته روی ، طوق بندان، تعزیه خوانی و نخل گردانی از جمله روشهای عزاداری درشهرستان شاهرود است

     

    کلمات کلیدی : آداب بسیاری درشهر (زنجیری) (شوخوانی) (ع) (ع)، «شب «نوعید» ، آب آبگوشت آخرین آداب آذربایجان آرد آغاز آماده آمرزش آموزش آمیخته آن آن، آنها آورد آورده آگاه آیین ابوالفضل، احکام احیاء اخلاقی ادعیه ارتباط از از الله اساس است است آداب است ادبیات است در است زبان است شب است لباس است مراسم است بنا است در است درشهرمجن است دیگر است پوشاک پوشاک است؛ استان استان، استفاده استقبال اشکال اصانلو اصطلاح اصطلاحاً اطراف اطعام اطلاع اعضای اعلام افتاده افتتاح افراد افطار افطار پیش افطاری اقدام اقوام البرز الحجه الله اللهم الیکایی اما امام امامزاده، اماکن امر امروزه امری اموات امیرالمومنین انجام اند اندازه اندکی انسانی انواع اهالی اهالی، اهل اول اکبر(ع) اکثر ای ایام ایجاد ایران ایرانی ایل این اینکه با باریتعالی بازار بازدید باقی بام باور باوری ببخش، ببرند در بخش بدان بر برآورده برای برخی بردن برسر برنج برپا برپایی برکت بزرگ بسته بسطام بسیار بعضی بلاد بلندگوی بلوچی بن بنابر بند بندازدعا بندان، بندند بندند برخی به بهره بوده بیارجمند بیان بیدار بیشتر بیماران بین تأثیر تأمین تا تابستانی تاثیر تازگی تاکنون تبرک تبلیغ تحت ترک ترک، ترکی ترکی، ترین تزکیه تعزیه تفاوت تقسیم تلاوت تمیز تن ته تهران، تهیه تو توان توجه توسط توصیه تویی تویی، تکایا تکایا، تکلم تکیه جبال جریان جزئی جزن جزو جماعت جمعی جمله جنس جنوبی جهت جوشن حاجات حاجت حاضر حال حاوی حبیب حتی حدودی حر حرام حرکت حسن حسین حسین مراسم حسینیه حضرت حضور حلوا حنا حوادث حین خاص خانه خانواده خانوار خبرنگار خبره ختم خدا خدام خداوند خراسانی، خربزه خرما خرما، خرند گفتنی خطه خواندن خوانی خوانی» خود خودداری خودنمایی خوردن خورشید خوش خیابان خیرات داده دار داران دارای دارد دارد لباس دارند دارند عید داری داشته دام دامداران دامغان دامغانی دامنه دانایی دانست دانسته دختران در درآمد درشهرستان درعرصات درمناطق درون دست دستجات دسته دستگیری دعا دعاهای دعای دم دمند دمیده دهد نماز دهند اقدام دو دوخته دوره دوغاب دوم دید دیدن دیرباز دیوار دیوارهای دیگر دیگر، دیگری ذکر ذی را رازی راه رایج رایجی رب رحم، رسانده رسانه رسد رسوم رسیدن رفته رمضان رمضان در رمضان مردم رمضان، رنگ رواج روبوسی روحانی روز روزمره روزه روزهای روستاهای روستای روستایی روش روشهای روضه روند روند رؤیت روی ری، ریاحی، زبان زبانهای زدن زر زرد زعفران زمان زمستانی زنان زنانه زنجانی زنجیر زنجیرزن زند زنده زنگ زنی زهرا زیارت سال سالادها ساکنین سایر سایرین سبد سبزرنگ سبزی سحر سحرگاهی سخن سر، سرد سرپوش سفره سمنان سمنان سمنان در سمنانی سمنانی، سوراخ سوزن سوم سوی سکه سیاه سیاهپوش سینه شادی شامل شاهرود شاهرود، شاهرودی شب شبها شبیه شتابند؛ شد شد حرکت شدن شده شرعی شرکت شستشو ششم شفا شله شلوار شلیته شمیران شهادت شهدا شهر شهرستان شهرها شهرهای شهری شوال شوخوانی شود شود در شود هنگام شود امروزه شود در شود پس شوند شوند از شوهر شوی شیر شیپور صبح صحبت صدا صدای صرف صرفاً صفر صله صلوات صورت طاعات طبخ طبری طبل، طرح طریق طلب طلوع طوق طول طی ظرفی ظروف ظهر عابدین عاشورا عبارت عبارتند عربی عزا عزاداران عزادارای عزاداری عزیز عزیزی عشاء عصر علاوه علی علی(ع) علی(ع) در عمدتاً عمده عنوان عیادت عید غالب غالباً غبارروبی غذاها غذاها، غذاهای غذاهایی غذای غذایی غسل غیره فتیر فرا فرار فرارسیده فرخنده فردی فرصت فرق فصل فضائل فطر فطر در فطریه فعالیت فقرا فولک قاتل قاسم قبور قبولی قبیل قدر قدر اهالی قدیمی قدیمیترین قرآن قرائت قرار قرمز قسمت قند، قوت قومی زبان لباس لبیک لهجه لیالی ماتم مازندرانی، مالیدن مانتو، مانده ماه مایحتاج مبادرت مبارک مبنی متداول متفاوت مثل مجالس مجاور مجاورت مجیر، محدود محرم محل محله محلی محلی، مخارج مختلف مخصوص مداحی، مذهبی مرا مراد مراسم مراکز مربوط مرد مردان مردانه مردانه، مردم مرسوم مرکزی مس مساجد مساجد، مستمند مستمندان مسجد مسلط مسلم، مشکی مصیبت مطلع مظاهر معابر معاصر معروف معمول مغرب مقامات مقدار مقدس ملعون ملودی مناجات منازل مناسبت مناطق منبر منبرخانه مند منطقه منظور مهاجر مهر مهر، مهمانی مهیا مور مورد مورچه موسوم موسیق موسیقی موقوفات مومنین می میان، میهمانی ناحیه ناشی نام نامیده نان نبات، نحوی نخ نخل نخورده نذری نزد نزدیک نزول نشانه نشانی نشینند نظافت نفس نقاط نقل نماز نمازگزاران نمای نمایند نموده نمونه نهم نهند شاهرودی نو نواحی نوعروسان نوعی نگه نیاز نیازمندان نیایش نیت نیز نیزاین نیمه نیمی نیک ها ها، هاست های هایی هدیه هر هربند هستند هشتم هفتم هلال هم همان همراه همزمان همسایگان همشهریان همه همچنین همچون همیاری هنگام هوایی و واقع واقعه وجود ورامین ورزند ورزند زنان وزن وسایل وضعیت وعلمها وقت ولی وگندم ویژه پا پارچه پارچه، پازوکی پاسی پاهای پاپوش پای پایان پایانی پایگاههای پخت پخته پدر پذیرایی پذیری پر پردازند پردازند شهادت پروردگار پس پشت پلوی پنجم پنجه پهلوی پوش پوشاک پوشش پوشند پوشی پوشیدن پوشیده پیدا پیراهن پیشواز پیشی چادر چارقد چاه چرخانده چشمگیر چند چنین چه چهارم چون چگونگی چین کار کالپوش کاهگلی کبیر کبیر، کت کدبانو کربلایی کرد، کردن کردند کرده کرده، کردی، کشته کشور کفش کل کلاسیک کمتر کن کنار کند کند، کنند کنند در کنند اهالی کنند در کنند دعوت کنند، که کهن کوبیدن کوه کوهستانی کوچه کوچه، کوچک کویری کیسه گاهی گذارند در گذر گذشته گردانی گرفتن گرفته گرم گرمسار گرمساری گرمساریها، گره گروههای گزارش گستردن گفته گل گلزار گناهان گندم گوش گوشت گوشواره گوناگون گویش گویشهای گویند گویند وای گویند، گیرد موسیقی موسیقی گیرد تهیه گیرند یا یابرنج یافته یعنی یک یکدیگر یکنفر

     

  • تو بیا
  •  

    در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

    مطالب مرتبط

    دیدگاه ها

    نظر شما برای “آداب و رسوم مردم سمنان”

    دیدگاه ها بسته شده اند.