امام رضا

مجموعه: دینی و مذهبی

امام رضا

امام رضا

«قبولی زیارت معنایش in است ke آن فیضی ke az ملاقات in ولیّ خدا be ملاقات‌کننده میرسد، آن فیض be شما برسد؛ in معنای قبولی زیارت است.» پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR به‌مناسبت فرارسیدن ایام ولادت امام رضا(علیه‌السلام) برخی آداب زیارت ke حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار جمعی az پاسداران سپاه حفاظت vali امر در تاریخ ۸۲/۶/۱ بیان کرده‌اند در جدول زیر منتشر می‌کند :

نکاتی درباره آداب زیارت امام رضا (علیه‌السلام)
۱     به حضور امام توجه کنید     شرط اوّل قبولی زیارت in است ke ba حضرت «ملاقات» کنید؛ یعنی رفتنِ حرم و آمدن، صِرف رفتن be یک مکان و بیرون آمدن نباشد؛ آن‌جا یک موجودی و یک روح والایی حضور دارد؛ be in حضور توجّه بکنید.
۲     با امام حرف بزنید     «به چشم دیدن» لازمه‌ی ملاقات نیست؛ او هست و سخن شما ra می‌شنود، حضور شما ra میبیند، شخص شما ra میبیند، ba او حرف بزنید؛ in شد زیارت. زیارت یعنی همین ملاقات.
۳     سلام بدهید     انسان وقتی be ملاقات کسی میرود، ba او احوالپرسی میکند، be او سلام میکند؛ همین، در ملاقات روح مطهّر ائمّه (علیهم‌السّلام) و اولیاء الهی [هم] لازم است؛ باید رفت، سلام کرد، عرض ادب کرد.
۴     با har زبانی زیارت کنید     [زیارت‌] be har زبانی هم میشود؛ [اگر] be همین زبان معمولی خودمان حرف بزنیم، in آداب ملاقات و زیارت صورت گرفته.
۵     زیارتهای ائمه ra بخوانید     اگر بخواهیم ba یک بیان شیوا و ba مضامین خوبی حرف بزنیم، آن همین زیارتهایی است مثل زیارت مخصوصه‌ی امام رضا، زیارت امین‌الله ya زیارت جامعه.
۶     با دل حرف بزنید     با دل حرف بزنید. سعی کنید ولو دو دقیقه، ولو پنج دقیقه، دل ra فارغ کنید az بقیّه‌ی شاغلها و متّصل کنید be معنویّتی ke در آن‌جا حضور دارد و حرفتان ra بزنید.
۷     زیارت جامعه کبیره بخوانید     زیارت جامعه مثلاً شش هفت صفحه است، وقت کردید همه‌اش ra بخوانید، وقت نکردید یک صفحه‌اش ya نصف صفحه‌اش ra بخوانید.
۸     در زیارت be مخاطب آن متوجه باشید     در حالی‌که متن زیارت ra میخوانید، ولو معنایش ra هم ندانید، متوجّه باشید دارید خطاب be che کسی میخوانید. agar in شد، آن وقت میشود زیارت.
۹     دلتان be امام متصل باشد     بعضی‌ها خیال میکنند باید بروند حتماً be ضریح بچسبند! اینها chon دلهایشان وصل نمیشود، میخواهند جسمها ra وصل کنند؛ che فایده دارد؟ یکی هم ممکن است دورتر باشد، امّا دلش متّصل باشد؛ in خوب است.
۱۰     داخل حرم نماز بخوانید، ذکر بگویید     در داخل حرم نماز بخوانید، نماز قضا بخوانید، نماز واجب بخوانید، نماز مستحبّی بخوانید، نماز برای پدر و مادر بخوانید، ذکر بگویید -لااله‌الّاالله بگویید، تسبیحات اربعه بگویید- be شرطی ke دل وصل باشد.

 

زندگینامه امام رضا

 

زندگینامه امام رضا

 

مقدمه:

امام علی ‌بن موسی‌الرضا (علیه السلام) هشتمین امام شیعیان az سلاله پاک رسول خدا و هشتمین جانشین پیامبر مکرم اسلام می‌باشند.

ایشان در سن 35 سالگی عهده‌دار مسئولیت امامت و رهبری شیعیان گردیدند و حیات ایشان مقارن بود ba خلافت خلفای عباسی ke سختی‌ها و رنج بسیاری ra بر امام رواداشتند و سر انجام مأمون عباسی ایشان ra در سن 55 سالگی be شهادت رساند. در in نوشته be طور خلاصه، بعضی az ابعاد زندگانی آن حضرت ra بررسی می‌نماییم.

نام، لقب و کنیه امام:

نام مبارک ایشان علی و کنیه آن حضرت ابوالحسن و مشهورترین لقب ایشان “رضا” be معنای “خشنودی” می‌باشد. امام محمد تقی (علیه السلام) امام نهم و فرزند ایشان سبب نامیده شدن آن حضرت be in لقب ra اینگونه نقل می‌فرمایند: “خداوند او ra رضا لقب نهاد زیرا خداوند در آسمان و رسول خدا و ائمه اطهار در زمین az او خشنود بوده‌اند و ایشان ra برای امامت پسندیده‌اند و همینطور (به خاطر خلق و خوی نیکوی امام) هم دوستان و نزدیکان و هم دشمنان az ایشان راضی و خشنود بود‌ند.”

یکی az القاب مشهور حضرت “عالم آل محمد” است. in لقب نشانگر ظهور علم و دانش ایشان می‌باشد. جلسات مناظره متعددی ke امام ba دانشمندان بزرگ عصر خویش، بویژه علمای ادیان مختلف انجام داد و در hame آنها ba سربلندی تمام بیرون آمد دلیل کوچکی بر in سخن است، ke قسمتی az in مناظرات در بخش “جنبه علمی امام” آمده است. in توانایی و برتری امام، در تسلط بر علوم یکی az دلایل امامت ایشان می‌باشد و ba تأمل در سخنان امام در in مناظرات، کاملاً in مطلب روشن می‌گردد ke in علوم جز az یک منبع وابسته be الهام و وحی نمی‌تواند سرچشمه گرفته باشد.

پدر و مادر امام:

پدر بزرگوار ایشان امام موسی کاظم (علیه السلام) پیشوای هفتم شیعیان بودند ke در سال 183 ﻫ.ق. be دست هارون عباسی be شهادت رسیدند و مادر گرامیشان “نجمه” نام داشت.

تولد امام:

حضرت رضا (علیه السلام) در یازدهم ذیقعدﺓ الحرام سال 148 هجری در مدینه منوره دیده be جهان گشودند. az قول مادر ایشان نقل شده است که: “هنگامی‌که be حضرتش حامله شدم be هیچ وجه ثقل حمل ra در خود حس نمی‌کردم و وقتی be خواب می‌رفتم، صدای تسبیح و تمجید حق تعالی و ذکر “لااله‌الاالله” ra az شکم خود می‌شنیدم، amma chon بیدار می‌شدم دیگر صدایی بگوش نمی‌رسید. هنگامی‌که وضع حمل انجام شد، نوزاد دو دستش ra be زمین نهاد و سرش ra be سوی آسمان بلند کرد و لبانش ra تکان می‌داد؛ گویی چیزی می‌گفت.”(2)

نظیر in واقعه، هنگام تولد دیگر ائمه و بعضی az پیامبران الهی niz نقل شده است، az جمله حضرت عیسی ke be اراده الهی در اوان تولد، در گهواره لب be سخن گشوده و ba مردم سخن گفتند ke شرح in ماجرا در قرآن کریم آمده است.(3)

زندگی امام در مدینه:

حضرت رضا (علیه السلام) ta قبل az هجرت be مرو در مدینه زادگاهشان، ساکن بودند و در آنجا در جوار مدفن پاک رسول خدا و اجداد طاهرینشان be هدایت مردم و تبیین معارف دینی و سیره نبوی می‌پرداختند. مردم مدینه niz بسیار امام ra دوست می‌داشتند و be ایشان همچون پدری مهربان می‌نگریستند. ta قبل az in سفر، ba اینکه امام بیشتر سالهای عمرش ra در مدینه گذرانده بود، amma در سراسر مملکت اسلامی پیروان بسیاری داشت ke گوش be فرمان اوامر امام بودند.

امام در گفتگویی ke ba مأمون درباره ولایت عهدی داشتند، در in باره in گونه می‌فرمایند: “همانا ولایت عهدی هیچ امتیازی ra بر من نیفزود. هنگامی ke من در مدینه بودم فرمان من در شرق و غرب نافذ بود و agar az کوچه‌های شهر مدینه عبور می‌کردم، عزیرتر az من کسی نبود. مردم پیوسته حاجاتشان ra نزد من می‌آوردند و کسی نبود ke بتوانم نیاز او ra برآورده سازم مگر اینکه in کار ra انجام می‌دادم و مردم be چشم عزیز و بزرگ خویش، be من مى‌نگریستند.”

امامت حضرت رضا (علیه السلام):

امامت و وصایت حضرت رضا (علیه السلام) بارها توسط پدر بزرگوار و اجداد طاهرینشان و رسول اکرم (صلی الله و علیه و اله) اعلام شده بود. be خصوص امام کاظم (علیه السلام) بارها در حضور مردم ایشان ra be عنوان وصی و امام بعد az خویش معرفی کرده بودند ke be نمونه‌ای az آنها اشاره می‌نماییم.

یکی az یاران امام موسی کاظم (علیه السلام) می‌گوید: «ما شصت نفر بودیم ke موسی بن‌جعفر be جمع ما وارد شد و دست فرزندش علی در دست او بود. فرمود: “آیا می‌دانید من کیستم؟” گفتم: “تو آقا و بزرگ ما هستی.” فرمود: “نام و لقب من ra بگویید.” گفتم: “شما موسی بن جعفر بن محمد هستید.” فرمود: “این ke ba من است کیست؟” گفتم: “علی بن موسی بن جعفر.” فرمود: “پس شهادت دهید او در زندگانی من وکیل من است و بعد az مرگ من وصی من می‌باشد.”»(4) در حدیث مشهوری niz ke جابر az قول نبى ‌اکرم نقل می‌کند امام رضا (علیه السلام) be عنوان هشتمین امام و وصی پیامبر معرفی شده‌اند. امام صادق (علیه السلام) niz مکرر be امام کاظم می‌فرمودند ke “عالم‌ آل محمد az فرزندان تو است و او وصی بعد az تو می‌باشد.”

اوضاع سیاسی:

مدت امامت امام هشتم در حدود بیست سال بود ke می‌توان آن ra be سه بخش جداگانه تقسیم کرد:

ده سال اول امامت آن حضرت، ke همزمان بود ba زمامداری هارون.

1-      پنج سال بعد از‌ آن ke مقارن ba خلافت امین بود.

2-      پنج سال آخر امامت آن بزرگوار ke مصادف ba خلافت مأمون و تسلط او بر قلمرو اسلامی آن روز بود.

مدتی az روزگار زندگانی امام رضا (علیه السلام) همزمان ba خلافت هارون الرشید بود. در in زمان است ke مصیبت دردناک شهادت پدر بزرگوارشان و دیگر مصیبت‌های اسفبار برای علویان (سادات و نوادگان امیرالمؤمنین) واقع شده است. در آن زمان کوشش‌های فراوانی در تحریک هارون برای کشتن امام رضا (علیه السلام) می‌شد ta آنجا ke در نهایت هارون تصمیم بر قتل امام گرفت؛ amma فرصت نیافت نقشه خود ra عملی کند. بعد az وفات هارون فرزندش امین be خلافت رسید. در in زمان be علت مرگ هارون ضعف و تزلزل بر حکومت سایه افکنده بود و in تزلزل و غرق بودن امین در فساد و تباهی باعث شده بود ke او و دستگاه حکومت، az توجه be سوی امام و پیگیری امر ایشان بازمانند. az in رو می‌توانیم in دوره ra در زندگی امام دوران آرامش بنامیم.

اما سرانجام مأمون عباسی توانست برادر خود امین ra شکست داده و او ra be قتل برساند و لباس قدرت ra be تن نماید و توانسته بود ba سرکوب شورشیان فرمان خود ra در اطراف و اکناف مملکت اسلامی جاری کند. وی حکومت ایالت عراق ra be یکی az عمال خویش واگذار کرده بود و خود در مرو اقامت گزید و فضل ‌بن ‌سهل ra ke مردی بسیار سیاستمدار بود، وزیر و مشاور خویش قرار داد. amma خطری ke حکومت او ra تهدید می‌کرد علویان بودند ke بعد az قرنی تحمل شکنجه و قتل و غارت، اکنون ba استفاده az فرصت دو دستگی در خلافت، har یک be عناوین مختلف در خفا و آشکار عَلم مخالفت ba مأمون ra برافراشته و خواهان براندازی حکومت عباسی بودند؛ be علاوه آنان در جلب توجه افکار عمومی مسلمین be سوی خود، و کسب حمایت آنها موفق گردیده بودند و دلیل آشکار بر in مدعا in است ke har جا علویان بر ضد حکومت عباسیان قیام و شورش می‌کردند، انبوه مردم az har طبقه دعوت آنان ra اجابت کرده و be یاری آنها بر می‌خواستند و این، بر اثر ستم‌ها و نارواییها و انواع شکنجه‌های دردناکی بود ke مردم و بخصوص علویان az دستگاه حکومت عباسی دیده بودند. az in رو مأمون درصدد بر آمده بود ta موجبات برخورد ba علویان ra برطرف کند. بویژه ke او تصمیم داشت تشنجات و بحران‌هایی ra ke موجب ضعف حکومت او شده بود az میان بردارد و برای استقرار پایه‌های قدرت خود، محیط ra امن و آرام سازد. لذا ba مشورت وزیر خود فضل بن سهل تصمیم گرفت ta دست be خدعه‌ای بزند. او تصمیم گرفت ta خلافت ra be امام پیشنهاد دهد و خود az خلافت be نفع امام کناره‌گیری کند، زیرا حساب می‌کرد نتیجه az دو حال بیرون نیست، ya امام می‌پذیرد و ya نمی‌پذیرد و در har دو حال برای خود او و خلافت عباسیان، پیروزی است. زیرا agar بپذیرد ناگزیر، بنابر شرطی ke مأمون قرار می‌داد ولایت عهدی آن حضرت ra خواهد داشت و همین امر مشروعیت خلافت او ra pas az امام نزد تمامی گروه‌ها و فرقه‌های مسلمانان تضمین می‌کرد. بدیهی است برای مأمون آسان بود در مقام ولایتعهدی بدون in ke کسی آگاه شود، امام ra az میان بردارد ta حکومت be صورت شرعی و قانونی be او بازگردد. در in صورت علویان ba خشنودی be حکومت می‌نگریستند و شیعیان خلافت او ra شرعی تلقی می‌کردند و او ra be عنوان جانشین امام می‌پذیرفتند. az طرف دیگر chon مردم حکومت ra مورد تایید امام می‌دانستند لذا قیامهایی ke بر ضد حکومت می‌شد جاذبه و مشروعیت خود ra az دست می‌داد.

او می‌اندیشید agar امام خلافت ra نپذیرد ایشان ra be اجبار ولیعهد خود می‌کند ke در اینصورت بازهم خلافت و حکومت او در میان مردم و شیعیان توجیه می‌گردد و دیگر اعتراضات و شورشهایی ke be بهانه غصب خلافت و ستم، توسط عباسیان انجام می‌گرفت دلیل و توجیه خود ra az دست می‌داد و ba استقبال مردم و دوستداران امام مواجه نمی‌شد. az طرفی او می‌توانست امام ra نزد خود ساکن کند و az نزدیک مراقب رفتار امام و پیروانش باشد و har حرکتی az سوی امام و شیعیان ایشان ra سرکوب کند. همچنین او گمان می‌کرد ke az طرف دیگر شیعیان و پیروان امام، ایشان ra be خاطر نپذیرفتن خلافت در معرض سئوال و انتقاد قرار خواهند داد و امام جایگاه خود ra در میان دوستدارانش az دست می‌دهد.

سفر be سوی خراسان:

مأمون برای عملی کردن اهداف ذکر شده چند تن az مأموران مخصوص خود ra be مدینه، خدمت حضرت رضا (علیه السلام) فرستاد ta حضرت ra be اجبار be سوی خراسان روانه کنند. همچنین دستور داد حضرتش ra az راهی ke کمتر ba شیعیان برخورد داشته باشد، بیاورند. مسیر اصلی در آن زمان راه کوفه، جبل، کرمانشاه و قم بوده است ke نقاط شیعه‌نشین و مراکز قدرت شیعیان بود. مأمون احتمال می‌داد ke ممکن است شیعیان ba مشاهده امام در میان خود be شور و هیجان آیند و مانع حرکت ایشان شوند و بخواهند آن حضرت ra در میان خود نگه دارند ke در in صورت مشکلات حکومت چند برابر می‌شد. لذا امام ra az مسیر بصره، اهواز و فارس be سوی مرو حرکت داد.ماموران او niz پیوسته حضرت ra زیر نظر داشتند و اعمال امام ra be او گزارش می‌دادند.

حدیث سلسله الذهب:

در طول سفر امام be مرو، har کجا توقف می‌فرمودند، برکات زیادی شامل حال مردم آن منطقه می‌شد. az جمله هنگامیکه امام در مسیر حرکت خود وارد نیشابور شدند و در حالی ke در محملی قرار داشتند az وسط شهر نیشابور عبور کردند. مردم زیادی ke خبر ورود امام be نیشابور ra شنیده بودند، همگی be استقبال حضرت آمدند. در in هنگام دو تن az علما و حافظان حدیث نبوی، be همراه گروه‌های بیشماری az طالبان علم و اهل حدیث و درایت، مهار مرکب ra گرفته و عرضه داشتند: “ای امام بزرگ و ای فرزند امامان بزرگوار، تو ra be حق پدران پاک و اجداد بزرگوارت سوگند می‌دهیم ke رخسار فرخنده خویش ra be ما نشان دهی و حدیثی az پدران و جد بزرگوارتان، پیامبر خدا، برای ما بیان فرمایی ta یادگاری نزد ما باشد.” امام دستور توقف مرکب ra دادند و دیدگان مردم be مشاهده طلعت مبارک امام روشن گردید. مردم az مشاهده جمال حضرت بسیار شاد شدند be طوری ke بعضی az شدت شوق می‌گریستند و آنهایی ke نزدیک ایشان بودند، بر مرکب امام بوسه می‌زدند. ولوله عظیمی در شهر طنین افکنده بود be طوری ke بزرگان شهر ba صدای بلند az مردم می‌خواستند ke سکوت نمایند ta حدیثی az آن حضرت بشنوند. ta اینکه pas az مدتی مردم ساکت شدند و حضرت حدیث ذیل ra کلمه be کلمه az قول پدر گرامیشان و az قول اجداد طاهرینشان be نقل az رسول خدا و be نقل az جبرائیل az سوی حضرت حق سبحانه و تعالی املاء فرمودند: “کلمه لااله‌الاالله حصار من است pas har کس آن ra بگوید داخل حصار من شده و کسی ke داخل حصار من گردد ایمن az عذاب من خواهد بود.” سپس امام فرمودند: “اما in شروطی دارد و من، خود، az جمله آن شروط هستم.”

این حدیث بیانگر in است ke az شروط اقرار be کلمه لااله‌الاالله ke مقوم اصل توحید در دین می‌باشد، اقرار be امامت آن حضرت و اطاعت و پذیرش گفتار و رفتار امام می‌باشد ke az جانب خداوند تعالی تعیین شده است. در حقیقت امام شرط رهایی az عذاب الهی ra توحید و شرط توحید ra قبول ولایت و امامت می‌دانند.

ولایت عهدی:

باری، chon حضرت رضا (علیه السلام) وارد مرو شدند، مأمون az ایشان استقبال شایانی کرد و در مجلسی ke hame ارکان دولت حضور داشتند صحبت کرد و گفت: “همه بدانند من در آل عباس و آل علی (علیه السلام) هیچ کس ra بهتر و صاحب حق‌تر be امر خلافت az علی بن موسی رضا (علیه السلام) ندیدم.” pas az آن be حضرت رو کرد و گفت: “تصمیم گرفته‌ام ke خود ra az خلافت خلع کنم و آن ra be شما واگذار نمایم.” حضرت فرمودند: “اگر خلافت ra خدا برای تو قرار داده جایز نیست ke be دیگری ببخشی و agar خلافت az آن تو نیست، تو che اختیاری داری ke be دیگری تفویض نمایی.” مأمون بر خواسته خود پافشاری کرد و بر امام اصرار ورزید. amma امام فرمودند:‌ “هرگز قبول نخواهم کرد.” وقتی مأمون مأیوس شد گفت: “پس ولایت عهدی ra قبول کن ta بعد az من شما خلیفه و جانشین من باشید.” in اصرار مأمون و انکار امام ta دو ماه طول کشید و حضرت قبول نمی‌فرمودند و می‌گفتند: “از پدرانم شنیدم، من قبل az تو az دنیا خواهم رفت و مرا ba زهر شهید خواهند کرد و بر من ملائک زمین و آسمان خواهند گریست و در وادی غربت در کنار هارون ‌الرشید دفن خواهم شد.” amma مأمون بر in امر پافشاری نمود ta آنجاکه مخفیانه و در مجلس خصوصی حضرت ra تهدید be مرگ کرد. لذا حضرت فرمودند: “اینک ke مجبورم، قبول می‌کنم be شرط آنکه کسی ra نصب ya عزل نکنم و رسمی ra تغییر ندهم و سنتی ra نشکنم و az دور بر بساط خلافت نظر داشته باشم.” مأمون ba in شرط راضی شد. pas az آن حضرت، دست ra be سوی آسمان بلند کردند و فرمودند: “خداوندا! تو می‌دانی ke مرا be اکراه وادار نمودند و be اجبار in امر ra اختیار کردم؛ pas مرا مؤاخذه نکن همان گونه ke دو پیغمبر خود یوسف و دانیال ra هنگام قبول ولایت پادشاهان زمان خود مؤاخذه نکردی. خداوندا، عهدی نیست جز عهد تو و ولایتی نیست مگر az جانب تو، pas be من توفیق ده ke دین تو ra برپا دارم و سنت پیامبر تو ra زنده نگاه دارم. همانا ke تو نیکو مولا و نیکو یاوری هستی.”

جنبه علمی امام:

مأمون ke پیوسته شور و اشتیاق مردم نسبت be امام و اعتبار بی‌همتای امام ra در میان ایشان می‌دید می‌خواست ta in قداست و اعتبار ra خدشه‌دار سازد و az جمله کارهایی ke برای رسیدن be in هدف انجام داد تشکیل جلسات مناظره‌ای بین امام و دانشمندان علوم مختلف az سراسر دنیا بود، ta آنها ba امام be بحث بپردازند، شاید بتوانند امام ra az نظر علمی شکست داده و وجهه علمی امام ra زیر سوال ببرند که  شرح یکی az in مجالس ra می‌آوریم:

“برای یکی az in مناظرات، مأمون فضل بن سهل ra امر کرد ke اساتید کلام و حکمت ra az سراسر دنیا دعوت کند ta ba امام be مناظره بنشینند. فضل niz اسقف اعظم نصاری، بزرگ علمای یهود، روسای صابئین (پیروان حضرت یحیی)، بزرگ موبدان زرتشتیان و دیگر متکلمین وقت ra دعوت کرد. مأمون هم آنها ra be حضور پذیرفت و az آنها پذیرایی شایانی کرد و be آنان گفت: “دوست دارم ke ba پسر عموی من (مأمون az نوادگان عباس عموی پیامبر است ke ناگزیر پسر عموی امام می‌باشد.) ke az مدینه پیش من آمده مناظره کنید.” صبح روز بعد مجلس آراسته‌ای تشکیل داد و مردی ra be خدمت حضرت رضا (علیه السلام) فرستاد و حضرت ra دعوت کرد. حضرت niz دعوت او ra پذیرفتند و be او فرمودند: “آیا می‌خواهی بدانی ke مأمون کی az in کار خود پشیمان می‌شود.” او گفت: “بلی فدایت شوم.” امام فرمودند: “وقتی مأمون دلایل مرا بر رد اهل تورات az خود تورات و بر اهل انجیل az خود انجیل و az اهل زبور az زبورشان و بر صابئین بزبان ایشان و بر آتش‌پرستان بزبان فارسی و بر رومیان be زبان رومی‌شان بشنود و ببیند ke سخنان تک ‌تک اینان ra رد کردم و آنها سخن خود ra رها کردند و سخن مرا پذیرفتند آنوقت مأمون می‌فهمد ke توانایی کاری ra ke می‌خواهد انجام دهد ندارد و پشیمان می‌شود و لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم.” سپس حضرت be مجلس مأمون تشریف ‌فرما شدند و ba ورود حضرت، مأمون ایشان ra برای جمع معرفی کرد و سپس گفت: “دوست دارم ba ایشان مناظره کنید.” حضرت رضا (علیه السلام) niz ba تمامی آنها az کتاب خودشان درباره دین و مذهبشان مباحثه نمودند. سپس امام فرمود: “اگر کسی در میان شما مخالف اسلام است بدون شرم و خجالت سئوال کند.” عمران صایی ke یکی az متکلمین بود az حضرت سؤالات بسیاری کرد و حضرت تمام سؤالات او ra یک be یک پاسخ گفتند و او ra قانع نمودند. او pas az شنیدن جواب سؤالات خود az امام، شهادتین ra بر زبان جاری کرد و اسلام آورد و ba برتری مسلم امام، جلسه be پایان رسید و مردم متفرق شدند. روز بعد حضرت، عمران صایی ra be حضور طلبیدند و او ra بسیار اکرام کردند و az آن be بعد عمران صایی خود یکی az مبلغین دین مبین اسلام گردید.

رجاء ابن ضحاک ke az طرف مأمون مامور حرکت دادن امام az مدینه be سوی مرو بود، می‌گوید: «آن حضرت در هیچ شهری وارد نمی‌شد مگر اینکه مردم az har سو be او روی می‌آوردند و مسائل دینی خود ra az امام می‌پرسیدند. ایشان niz be آنها پاسخ می‌گفت و احادیث بسیاری az پیامبر خدا و حضرت علی (علیه السلام) بیان می‌فرمود. هنگامی ke az in سفر بازگشتم نزد مأمون رفتم. او az چگونگی رفتار امام در طول سفر پرسید و من niz آنچه ra در طول سفر az ایشان دیده بودم بازگو کردم. مأمون گفت: “آری، ای پسر ضحاک! ایشان بهترین، داناترین و عابدترین مردم روی زمین است.”»

اخلاق و منش امام:

خصوصیات اخلاقی و زهد و تقوای آن حضرت be گونه‌ای بود ke حتی دشمنان خویش ra niz شیفته و مجذوب خود کرده بود. ba مردم در نهایت ادب تواضع و مهربانی رفتار می‌کرد و هیچ گاه خود ra az مردم جدا نمی‌نمود.

یکی az یاران امام می‌گوید: “هیچ گاه ندیدم ke امام رضا (علیه السلام) در سخن بر کسی جفا ورزد و niz ندیدم ke سخن کسی ra پیش az تمام شدن قطع کند. هرگز نیازمندی ra ke می‌توانست نیازش ra برآورده سازد رد نمی‌کرد در حضور دیگری پایش ra دراز نمی‌فرمود. هرگز ندیدم be کسی az خدمتکارانش بدگویی کند. خنده او قهقهه نبود بلکه تبسم می‌فرمود. chon سفره غذا be میان می‌آمد، hame افراد خانه حتی دربان و مهتر ra niz بر سر سفره خویش می‌نشاند و آنان همراه ba امام غذا می‌خوردند. شبها کم می‌خوابید و بسیاری az شبها ra be عبادت می‌گذراند. بسیار روزه می‌گرفت و روزه سه روز در ماه ra ترک نمی‌کرد. کار خیر و انفاق پنهان بسیار داشت. بیشتر در شبهای تاریک، مخفیانه be فقرا کمک می‌کرد.”(5) یکی دیگر az یاران ایشان می‌گوید: “فرش آن حضرت در تابستان حصیر و در زمستان پلاسی بود. لباس او در خانه درشت و خشن بود، amma هنگامی ke در مجالس عمومی شرکت می‌کرد، خود ra می‌آراست (لباسهای خوب و متعارف می‌پوشید).(6) شبی امام میهمان داشت، در میان صحبت چراغ ایرادی پیدا کرد، میهمان امام دست پیش آورد ta چراغ ra درست کند، amma امام نگذاشت و خود in کار ra انجام داد و فرمود: “ما گروهی هستیم ke میهمانان خود ra be کار نمی‌گیریم.”(7)

شخصی be امام عرض کرد: “به خدا سوگند هیچکس در روی زمین az جهت برتری و شرافت اجداد، be شما نمی‌رسد.” امام فرمودند:” تقوی be آنان شرافت داد و اطاعت پروردگار، آنان ra بزرگوار ساخت.”(8)

مردی az اهالی بلخ می‌گوید: “در سفر خراسان ba امام رضا (علیه السلام) همراه بودم. روزی سفره گسترده بودند و امام hame خدمتگزاران حتی سیاهان ra بر آن سفره نشاند ta همراه ایشان غذا بخورند. من be امام عرض کردم: “فدایت شوم بهتر است اینان بر سفره‌ای جداگانه بنشینند.” امام فرمود: “ساکت باش، پروردگار hame یکی است. پدر و مادر hame یکی است و پاداش هم be اعمال است.”(9)

یاسر، خادم حضرت می‌گوید: «امام رضا (علیه السلام) be ما فرموده بود: “اگر بالای سرتان ایستادم (و شما ra برای کاری طلبیدم) و شما مشغول غذا خوردن بودید بر نخیزید ta غذایتان تمام شود. be همین جهت بسیار اتفاق می‌افتاد ke امام ما ra صدا می‌کرد و در پاسخ او می‌گفتند: “به غذا خوردن مشغولند.” و آن گرامی می‌فرمود: “بگذارید غذایشان تمام شود.”»(10)

یکبار غریبی خدمت امام رسید و سلام کرد و گفت: “من az دوستداران شما و پدران و اجدادتان هستم. az حج بازگشته‌ام و خرجی راه ra تمام کرده‌ام agar مایلید مبلغی be من مرحمت کنید ta خود ra be وطنم برسانم و در آنجا معادل همان مبلغ ra صدقه خواهم داد زیرا من در شهر خویش فقیر نیستم و اینک در سفر نیازمند مانده‌ام.” امام برخاست و be اطاقی دیگر رفت و az پشت در دست خویش ra بیرون آورد و فرمود: “این دویست دینار ra بگیر و توشه راه کن و لازم نیست ke az جانب من معادل آن صدقه دهی.”

آن شخص niz دینارها ra گرفت و رفت. az امام پرسیدند: “چرا چنین کردید ke شما ra هنگام گرفتن دینارها نبیند؟” فرمود: “تا شرمندگی نیاز و سوال ra در او نبینم.”(11)

امامان معصوم و گرامی ما در تربیت پیروان و راهنمایی ایشان تنها be گفتار اکتفا نمی‌کردند و در مورد اعمال آنان توجه و مراقبت ویژه ای مبذول می‌داشتند.

یکی az یاران امام رضا (علیه السلام) می‌گوید: «روزی همراه امام be خانه ایشان رفتم. غلامان حضرت مشغول بنایی بودند. امام در میان آنها غریبه‌ای دید و پرسید: “این کیست؟” عرض کردند: “به ما کمک می‌کند و be او دستمزدی خواهیم داد.” امام فرمود: “مزدش ra تعیین کرده‌اید؟” گفتند: “نه har che بدهیم می‌پذیرد.” امام برآشفت و be من فرمود: “من بارها be اینها گفته‌ام ke هیچکس ra نیاورید مگر آنکه قبلا مزدش ra تعیین کنید و قرارداد ببندید. کسی ke بدون قرارداد و تعیین مزد، کاری انجام می‌دهد، agar سه برابر مزدش ra بدهی باز گمان می‌کند مزدش ra کم داده‌ای vali agar قرارداد ببندی و be مقدار معین شده بپردازی az تو خشنود خواهد بود ke طبق قرار عمل کرده‌ای و در in صورت agar بیش az مقدار تعیین شده چیزی be او بدهی، har چند کم و ناچیز باشد؛ می‌فهمد ke بیشتر پرداخته‌ای و سپاسگزار خواهد بود.”»(12)

خادم حضرت می‌گوید: «روزی خدمتکاران میوه‌ای می‌خوردند. آنها میوه ra be تمامی نخورده و باقی آنرا دور ریختند. حضرت رضا (علیه السلام) be آنها فرمود: “سبحان الله agar شما az آن بی‌نیاز هستید، آنرا be کسانی ke بدان نیازمندند بدهید.”»

مختصری az کلمات حکمت‌آمیز امام:

امام فرمودند: “دوست har کس عقل اوست و دشمن har کس جهل و نادانی و حماقت است.”

امام فرمودند: “علم و دانش همانند گنجی می‌ماند ke کلید آن سؤال است، pas بپرسید. خداوند شما ra رحمت کند زیرا در in امر چهار طایفه دارای اجر می‌باشند: 1- سؤال کننده 2- آموزنده 3- شنونده 4- پاسخ دهنده.”

امام فرمودند: “مهرورزی و دوستی ba مردم نصف عقل است.”

امام فرمودند: “چیزی نیست ke چشمانت آنرا بنگرد مگر آنکه در آن پند و اندرزی است.”

امام فرمودند: “نظافت و پاکیزگی az اخلاق پیامبران است.”

شهادت امام:

در نحوه be شهادت رسیدن امام نقل شده است ke مأمون be یکی az خدمتکاران خویش دستور داده بود ta ناخن‌های دستش ra بلند نگه دارد و بعد be او دستور داد ta دست خود ra be زهر مخصوصی آلوده کند و در بین ناخن‌هایش زهر قرار دهد و اناری ra ba دستان زهر‌آلودش دانه کند و او دستور مأمون ra اجابت کرد. مأمون niz انار زهرآلوده ra خدمت حضرت گذارد و اصرار کرد ke امام az آن انار تناول کنند. amma حضرت az خوردن امتناع فرمودند و مأمون اصرار کرد ta جایی ke حضرت ra تهدید be مرگ نمود و حضرت be جبر، قدری az آن انار مسموم تناول فرمودند. بعد az گذشت چند ساعت زهر اثر کرد و حال حضرت دگرگون گردید و صبح روز بعد در سحرگاه روز 29 صفر سال 203 هجری قمری امام رضا (علیه السلام) be شهادت رسیدند.

تدفین امام:

به قدرت و اراده الهی امام جواد (علیه السلام) فرزند و امام بعد az آن حضرت be دور az چشم دشمنان، بدن مطهر ایشان ra غسل داده و بر آن نماز گذاردند و پیکر پاک ایشان ba مشایعت بسیاری az شیعیان و دوستداران آن حضرت در مشهد دفن گردید و قرنهاست ke مزار in امام بزرگوار مایه برکت و مباهات ایرانیان است.

 

احادیث امام رضا

 

احادیث امام رضا

 

1- سه ویژگى برجسته مؤمن

لا یَکُونُ الْمُؤْمِنُ مُؤْمِنًا حَتّى تَکُونَ فیهِ ثَلاثُ خِصال:1ـ سُنَّهٌ مِنْ رَبِّهِ. 2ـ وَ سُنَّهٌ مِنْ نَبِیِّهِ. 3ـ وَ سُنَّهٌ مِنْ وَلِیِّهِ. فَأَمَّا السُّنَّهُ مِنْ رَبِّهِ فَکِتْمانُ سِرِّهِ. وَ أَمَّا السُّنَّهُ مِنْ نَبِیِّهِ فَمُداراهُ النّاسِ. وَ أَمَّا السُّنَّهُ مِنْ وَلِیِّهِ فَالصَّبْرُ فِى الْبَأْساءِ وَ الضَّرّاءِ.

مؤمن، مؤمن واقعى نیست، مگر آن ke سه خصلت در او باشد:سنّتى az پروردگارش و سنّتى az پیامبرش و سنّتى az امامش. امّا سنّت پروردگارش، پوشاندن راز خود است،امّا سنّت پیغمبرش، مدارا و نرم رفتارى ba مردم است،امّا سنّت امامش، صبر کردن در زمان تنگدستى و پریشان حالى است.

2- پاداش نیکى پنهانى و سزاى افشا کننده بدى

« أَلْمُسْتَتِرُ بِالْحَسَنَهِ یَعْدِلُ سَبْعینَ حَسَنَهً، وَ الْمُذیعُ بِالسَّیِّئَهِ مَخْذُولٌ، وَالْمُسْتَتِرُ بِالسَّیِّئَهِ مَغْفُورٌ لَهُ ».

پنهان کننده کار نیک [پاداشش] برابر هفتاد حسنه است، و آشکارکننده کار بد سرافکنده است، و پنهان کننده کار بد آمرزیده است.

3- نظافت

« مِنْ أَخْلاقِ الأَنْبِیاءِ التَّنَظُّفُ ».

از اخلاق پیامبران، نظافت و پاکیزگى است.

4- امین و امیننما

« لَمْ یَخُنْکَ الاَْمینُ وَ لکِنِ ائْتَمَنْتَ الْخائِنَ ».

امین be تو خیانت نکرده [و نمىکند] و لیکن [تو] خائن ra امین تصوّر نموده اى.

5- مقام برادر بزرگتر

« أَلاَْخُ الاَْکْبَرُ بِمَنْزِلَهِ الاَْبِ ».

برادر بزرگتر be منزله پدر است.

6- دوست و دشمن har کس

« صَدیقُ کُلِّ امْرِء عَقْلُهُ وَ عَدُوُّهُ جَهْلُهُ ».

دوست har کس عقل او، و دشمنش جهل اوست.

7- نام بردن ba احترام

« إِذا ذَکَرْتَ الرَّجُلَ وَهُوَ حاضِرٌ فَکَنِّهِ، وَ إِذا کَانَ غائِباً فَسَمِّه ».

چون شخص حاضرى ra نام برى [براى احترام] کنیه او ra بگو و agar غائب باشد نامش ra بگو.

8- بدى قیل و قال

« إِنَّ اللّهَ یُبْغِضُ الْقیلَ وَ الْقالَ وَ إضاعَهَ الْمالِ وَ کَثْرَهَ السُّؤالِ ».

به درستى ke خداوند، داد و فریاد و تلف کردن مال و پُرخواهشى ra دشمن مىدارد.

9- ویژگیهاى دهگانه عاقل

« لا یَتِمُّ عَقْلُ امْرِء مُسْلِم حَتّى تَکُونَ فیهِ عَشْرُ خِصال: أَلْخَیْرُ مِنْهُ مَأمُولٌ. وَ الشَّرُّ مِنْهُ مَأْمُونٌ. یَسْتَکْثِرُ قَلیلَ الْخَیْرِ مِنْ غَیْرِهِ، وَ یَسْتَقِلُّ کَثیرَ الْخَیْرِ مِنْ نَفْسِهِ. لا یَسْأَمُ مِنْ طَلَبِ الْحَوائِجِ إِلَیْهِ، وَ لا یَمَلُّ مِنْ طَلَبِ الْعِلْمِ طُولَ دَهْرِهِ. أَلْفَقْرُ فِى اللّهِ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الْغِنى. وَ الذُّلُّ فىِ اللّهِ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الْعِزِّ فى عَدُوِّهِ. وَ الْخُمُولُ أَشْهى إِلَیْهِ مِنَ الشُّهْرَهِ. ثُمَّ قالَ(علیه السلام): أَلْعاشِرَهُ وَ مَا الْعاشِرَهُ؟ قیلَ لَهُ: ما هِىَ؟ قالَ(علیه السلام): لا یَرى أَحَدًا إِلاّ قالَ: هُوَ خَیْرٌ مِنّى وَ أَتْقى ».

عقل شخص مسلمان تمام نیست، مگر in ke ده خصلت ra دارا باشد:1ـ az او امید خیر باشد. 2ـ az بدى او در امان باشند. 3ـ خیر اندک دیگرى ra بسیار شمارد. 4ـ خیر بسیار خود ra اندک شمارد. 5ـ har che حاجت az او خواهند دلتنگ نشود. 6ـ در عمر خود az دانش طلبى خسته نشود. 7ـ فقر در راه خدایش az توانگرى محبوبتر باشد. 8ـ خوارى در راه خدایش az عزّت ba دشمنش محبوبتر باشد. 9ـ گمنامى ra az پرنامى خواهانتر باشد. 10ـ سپس فرمود: دهمى چیست و چیست دهمى؟ be او گفته شد: چیست؟ فرمود: احدى ra ننگرد جز in ke بگوید او az من بهتر و پرهیزکارتر است.

10- نشانه سِفله

« سُئِلَ الرِّضا(علیه السلام) عَنِ السِّفْلَهِ فَقالَ(علیه السلام):مَنْ کانَ لَهُ شَىْءٌ یُلْهیهِ عَنِ اللّهِ ».

از امام رضا(علیه السلام) سؤال شد: سفله کیست؟فرمود: آن ke چیزى دارد ke az [یاد] خدا بازش دارد.

11- ایمان، تقوا و یقین

« إِنَّ الاِْیمانَ أَفْضَلُ مِنَ الاٌِسْلامِ بِدَرَجَه، وَ التَّقْوى أَفْضَلُ مِنَ الاِْیمانِ بِدَرَجَه وَ لَمْ یُعطَ بَنُو آدَمَ أَفْضَلَ مِنَ الْیَقینِ ».

ایمان یک درجه بالاتر az اسلام است، و تقوا یک درجه بالاتر az ایمان است و be فرزند آدم چیزى بالاتر az یقین داده نشده است.

12- میهمانى ازدواج

« مِنَ السُّنَّهِ إِطْعامُ الطَّعامِ عِنْدَ التَّزْویجِ ».

اطعام و میهمانى کردن براى ازدواج az سنّت است.

13- صله رحم ba کمترین چیز

« صِلْ رَحِمَکَ وَ لَوْ بِشَرْبَه مِنْ ماء، وَ أَفْضَلُ ما تُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ کَفُّ الأَذى عَنْه ».

پیوند خویشاوندى ra برقرار کنید گرچه ba جرعه آبى باشد، و بهترین پیوند خویشاوندى، خوددارى az آزار خویشاوندان است.

14- سلاح پیامبران

« عَنِ الرِّضا(علیه السلام) أَنَّهُ کانَ یَقُولُ لاَِصْحابِهِ: عَلَیْکُمْ بِسِلاحِ الاَْنْبِیاءِ، فَقیلَ: وَ ما سِلاحُ الاَْنْبِیاءِ؟ قالَ: أَلدُّعاءُ ».

حضرت رضا(علیه السلام) همیشه be اصحاب خود مىفرمود: بر شما باد be اسلحه پیامبران، گفته شد: اسلحه پیامبران چیست؟ فرمود: دعا.

15- نشانه هاى فهم

« إِنَّ مِنْ عَلاماتِ الْفِقْهِ: أَلْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ، وَ الصَّمْتُ بابٌ مِنْ أَبْوابِ الْحِکْمَهِ إِنَّ الصَّمْتَ یَکْسِبُ الَْمحَبَّهَ، إِنَّهُ دَلیلٌ عَلى کُلِّ خَیْر ».

از نشانه هاى دین فهمى، حلم و علم است، و خاموشى درى az درهاى حکمت است. خاموشى و سکوت، دوستىآور و راهنماى har کار خیرى است.

16- گوشه گیرى و سکوت

« یَأْتى عَلَى النّاسِ زَمانٌ تَکُونُ الْعافِیَهُ فیهِ عَشَرَهَ أَجْزاء: تِسْعَهٌ مِنْها فى إِعْتِزالِ النّاسِ وَ واحِدٌ فِى الصَّمْتِ ».

زمانى بر مردم خواهد آمد ke در آن عافیت ده جزء است ke نُه جزء آن در کناره گیرى az مردم و یک جزء آن در خاموشى است.

17- حقیقت توکّل

« سُئِلَ الرِّضا(علیه السلام): عَنْ حَدِّ التَّوَکُّلِّ؟ فَقالَ(علیه السلام): أَنْ لا تَخافَ أحَدًا إِلاَّاللّهَ ».

از امام رضا(علیه السلام) az حقیقت توکّل سؤال شد.

فرمود: in ke جز خدا az کسى نترسى.

18- بدترین مردم

« إِنَّ شَرَّ النّاسِ مَنْ مَنَعَ رِفْدَهُ وَ أَکَلَ وَحْدَهُ وَ جَلَدَ عَبْدَهُ ».

به راستى ke بدترین مردم کسى است ke یارىاش ra [از مردم] باز دارد و تنها بخورد و زیردستش ra بزند.

19- زمامداران ra وفایى نیست

« لَیْسَ لِبَخیل راحَهٌ، وَ لا لِحَسُود لَذَّهٌ، وَ لا لِمُـلـُوک وَفاءٌ وَ لا لِکَذُوب مُرُوَّهٌ ».

بخیل ra آسایشى نیست و حسود ra خوشى و لذّتى نیست و زمامدار ra وفایى نیست و دروغگو ra مروّت و مردانگى نیست.

20- دست بوسى نه!

« لا یُقَبِّلُ الرَّجُلُ یَدَ الرَّجُلِ، فَإِنَّ قُبْلَهَ یَدِهِ کَالصَّلاهِ لَهُ ».

کسى دست کسى ra نمىبوسد، زیرا بوسیدن دست او مانند نماز خواندن براى اوست.

21- حُسن ظنّ be خدا

« أَحْسِنِ الظَّنَّ بِاللّهِ، فَإِنَّ مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللّهِ کانَ عِنْدَ ظَنِّهِ وَ مَنْ رَضِىَ بِالْقَلیلِ مِنَ الرِّزْقِ قُبِلَ مِنْهُ الْیَسیرُ مِنَ الْعَمَلِ. وَ مَنْ رَضِىَ بِالْیَسیرِ مِنَ الْحَلالِ خَفَّتْ مَؤُونَتُهُ وَ نُعِّمَ أَهْلُهُ وَ بَصَّرَهُ اللّهُ دارَ الدُّنْیا وَ دَواءَها وَ أَخْرَجَهُ مِنْها سالِمًا إِلى دارِالسَّلامِ ».

به خداوند خوشبین باش، زیرا har ke be خدا خوشبین باشد، خدا ba گمانِ خوشِ او همراه است، و har ke be رزق و روزى اندک خشنودباشد، خداوند be کردار اندک او خشنود باشد، و har ke be اندک az روزى حلال خشنود باشد، بارش سبک و خانواده اش در نعمت باشد و خداوند او ra be درد دنیا و دوایش بینا سازد و او ra az دنیا be سلامت be دارالسّلامِ بهشت رساند.

22- ارکان ایمان

« أَلاْیمانُ أَرْبَعَهُ أَرْکان: أَلتَّوَکُّلُ عَلَى اللّهِ، وَ الرِّضا بِقَضاءِ اللّهِ وَ التَّسْلیمُ لاَِمْرِاللّهِ، وَ التَّفْویضُ إِلَى اللّهِ ».

ایمان چهار رکن دارد: 1ـ توکّل بر خدا 2ـ رضا be قضاى خدا 3ـ تسلیم be امر خدا4ـ واگذاشتن کار be خدا.

23- بهترین بندگان خدا

« سُئِلَ عَلَیْهِ السَّلامُ عَنْ خِیارِ الْعبادِ؟ فَقالَ(علیه السلام):أَلَّذینَ إِذا أَحْسَنُوا إِسْتَبْشَرُوا، وَ إِذا أَساؤُوا إِسْتَغْفَرُوا وَ إِذا أُعْطُوا شَکَرُوا، وَ إِذا أُبْتِلُوا صَبَرُوا، وَ إِذا غَضِبُوا عَفَوْ ».

از امام رضا(علیه السلام) درباره بهترین بندگان سؤال شد.

فرمود: آنان ke har گاه نیکى کنند خوشحال شوند، و هرگاه بدى کنند آمرزش خواهند، و har گاه عطا شوند شکر گزارند و har گاه بلا بینند صبر کنند، و har گاه خشم کنند درگذرند.

24- تحقیر فقیر

« مَنْ لَقِىَ فَقیرًا مُسْلِمًا فَسَلَّمَ عَلَیْهِ خِلافَ سَلامِهِ عَلَى الاَْغْنِیاءِ لَقَى اللّهُ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ الْقِیمَهِ وَ هُوَ عَلَیْهِ غَضْبانُ ».

کسى ke فقیر مسلمانى ra ملاقات نماید و بر خلاف سلام کردنش بر اغنیا بر او سلام کند، در روز قیامت در حالى خدا ra ملاقات نماید ke بر او خشمگین باشد.

25- عیش دنیا

« سُئِلَ الاِْمامُ الرِّضا(علیه السلام): عَنْ عَیْشِ الدُّنْیا؟ فَقالَ: سِعَهُ الْمَنْزِلِ وَ کَثْرَهُ الُْمحِبّینَ ».

از حضرت امام رضا(علیه السلام) درباره خوشى دنیا سؤال شد. فرمود: وسعت منزل و زیادى دوستان.

26- آثار زیانبار حاکمان ظالم

« إِذا کَذَبَ الْوُلاهُ حُبِسَ الْمَطَرُ، وَ إِذا جارَ السُّلْطانُ هانَتِ الدَّوْلَهُ، وَ إِذا حُبِسَتِ الزَّکوهُ ماتَتِ الْمَواشى ».

زمانى ke حاکمان دروغ بگویند باران نبارد، و chon زمامدار ستم ورزد، دولت، خوار گردد. و agar زکات اموال داده نشود چهارپایان az بین روند.

27- رفع اندوه az مؤمن

« مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِن فَرَّجَ اللّهُ عَنْ قَلْبِهِ یَوْمَ القِیمَهِ ».

هر کس اندوه و مشکلى ra az مؤمنى برطرف نماید، خداوند در روز قیامت اندوه ra az قلبش برطرف سازد.

28- بهترین اعمال بعد az واجبات

« لَیْسَ شَىْءٌ مِنَ الاَْعْمالِ عِنْدَ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ بَعْدَ الْفَرائِضِ أَفْضَلَ مِنْ إِدْخالِ السُّرُورِ عَلَى الْمُؤْمِنِ ».

بعد az انجام واجبات، کارى بهتر az ایجاد خوشحالى براى مؤمن، نزد خداوند بزرگ نیست.

29- سه چیز وابسته be سه چیز

« ثَلاثَهٌ مُوَکِّلٌ بِها ثَلاثَهٌ: تَحامُلُ الاَْیّامِ عَلى ذَوِى الاَْدَواتِ الْکامِلَهِ وَإِسْتیلاءُ الْحِرْمانِ عَلَى الْمُتَقَدَّمِ فى صَنْعَتِهِ، وَ مُعاداهُ الْعَوامِ عَلى أَهْلِ الْمَعْرِفَهِ ».

سه چیز وابسته be سه چیز است: 1ـ سختى روزگار بر کسى ke ابزار کافى دارد، 2ـ محرومیت زیاد براى کسى ke در صنعت عقب مانده باشد، 3ـ و دشمنىِ مردم عوام ba اهل معرفت.

30- میانه روى و احسان

« عَلَیْکُمْ بِالْقَصْدِ فِى الْغِنى وَ الْفَقْرِ، وَ الْبِرِّ مِنَ الْقَلیلِ وَ الْکَثیرِ فَإِنَّ اللّهَ تَبارَکَ وَ تَعالى یَعْظُمُ شِقَّهَ الـتَّمْرَهِ حَتّى یَأْتِىَ یَوْمَ الْقِیمَهِ کَجَبَلِ أُحُد ».

بر شما باد be میانهروى در فقر و ثروت، و نیکى کردن che کم و che زیاد، زیرا خداوند متعال در روز قیامت یک نصفه خرما ra چنان بزرگ نماید ke مانند کوه اُحد باشد.

31- دیدار و اظهار دوستى ba هم

« تَزاوَرُوا تَحابُّوا وَ تَصافَحُوا وَ لا تَحاشَمُو ».

به دیدن یکدیگر روید ta یکدیگر ra دوست داشته باشید و دست یکدیگر ra بفشارید و be هم خشم نگیرید.

32- راز پوشى در کارها

« عَلَیْکُمْ فى أُمُورِکُمْ بِالْکِتْمانِ فى أُمُورِ الدّینِ وَ الدُّنیا فَإِنَّهُ رُوِىَ « أَنَّ الاِْذاعَهَ کُفْرٌ» وَ رُوِىَ « الْمُذیعُ وَ الْقاتِلُ شَریکانِ» وَ رُوِىَ « ما تَکْتُمُهُ مِنْ عَدُوِّکَ فَلا یَقِفُ عَلَیْهِ وَلیُّکَ».:

بر شما باد be رازپوشى در کارهاتان در امور دین و دنیا. روایت شده ke « افشاگرى کفر است» و روایت شده « کسى ke افشاى اَسرار مىکند ba قاتل شریک است» و روایت شده ke « har che az دشمن پنهان مىدارى، دوست توهم بر آن آگاهى نیابد».

33- پیمان شکنى و حیلهگرى

« لا یَعْدُمُ المَرْءُ دائِرَهَ السَّوْءِ مَعَ نَکْثِ الصَّفَقَهِ، وَ لا یَعْدُمُ تَعْجیلُ الْعُقُوبَهِ مَعَ إِدِّراءِ الْبَغْىِ ».

آدمى نمىتواند az گردابهاى گرفتارى ba پیمان شکنى رهایى یابد، و az چنگال عقوبت رهایى ندارد کسى ke ba حیله be ستمگرى مىپردازد.

34- برخورد مناسب ba چهار گروه

« إِصْحَبِ السُّلْطانَ بِالْحَذَرِ، وَ الصَّدیقَ بِالتَّواضُعِ، وَ الْعَدُوَّ بِالتَّحَرُّزِ وَ الْعامَّهَ بِالْبُشْرِ ».

با سلطان و زمامدار ba ترس و احتیاط همراهى کن، و ba دوست ba تواضع و ba دشمن ba احتیاط، و ba مردم ba روى خوش.

35- رضایت be رزق اندک

« مَنْ رَضِىَ عَنِ اللّهِ تَعالى بِالْقَلیلِ مِنَ الرِّزْقِ رَضِىَ اللّهُ مِنْهُ بِالْقَلیلِ مِنَ الْعَمَلِ ».

هر کس be رزق و روزى کم az خدا راضى باشد، خداوند az عمل کم او راضى باشد.

36- عقل و ادب

« أَلْعَقْلُ حِباءٌ مِنَ اللّهِ، وَ الاَْدَبُ کُلْفَهٌ فَمَنْ تَکَلَّفَ الأَدَبَ قَدَرَ عَلَیْهِ، وَ مَنْ تَکَلَّفَ الْعَقْلَ لَمْ یَزْدِدْ بِذلِکَ إِلاّ جَهْل ».

عقل، عطیّه و بخششى است az جانب خدا، و ادب داشتن، تحمّل یک مشقّت است، و har کس ba زحمت ادب ra نگهدارد، قادر بر آن مىشود، امّا har ke be زحمت بخواهد عقل ra be دست آورد جز بر جهل او افزوده نمىشود.

37- پاداشِ تلاشگر

« إِنَّ الَّذى یَطْلُبُ مِنْ فَضْل یَکُفُّ بِهِ عِیالَهُ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ الُْمجاهِدِ فى سَبیلِ اللّهِ ».

به راستى کسى ke در پى افزایش رزق و روزى است ta ba آن خانواده خود ra اداره کند، پاداشش az مجاهد در راه خدا بیشتر است.

38- be پنج کس امید نداشته باش

« خَمْسٌ مَنْ لَمْ تَکُنْ فیهِ فَلا تَرْجُوهُ لِشَىْء مِنَ الدُّنْیا وَ الاْخِرَهِ:مَنْ لَمْ تَعْرِفَ الْوَثاقَهَ فى أُرُومَتِهِ، وَ الکَرَمَ فى طِباعِهِ، وَ الرَّصانَهَ فى خَلْقِهِ، وَ النُّبْلَ فى نَفْسِهِ، وَ الَْمخافَهَ لِرَبِّهِ ».

پنج چیز است ke در har کس نباشد امید چیزى az دنیا و آخرت be او نداشته باش:1ـ کسى ke در نهادش اعتماد نبینى،2ـ و کسى ke در سرشتش کَرم نیابى،3ـ و کسى ke در آفرینشش استوارى نبینى،4ـ و کسى ke در نفسش نجابت نیابى،5ـ و کسى ke az خدایش ترسناک نباشد.

39- پیروزىِ عفو و گذشت

« مَا التَقَتْ فِئَتانِ قَطُّ إِلاّ نُصِرَ أَعْظَمُهُما عَفْوً ».

هرگز دو گروه ba هم روبه رو نمىشوند، مگر in ke نصرت و پیروزى ba گروهى است ke عفو و بخشش بیشترى داشته باشد.

40- عمل صالح و دوستى آل محمّد

« لا تَدْعُوا الْعَمَلَ الصّالِحَ وَ الاِْجْتِهادَ فِى الْعِبادَهِ إِتِّکالاً عَلى حُبِّ آلِ مُحَمَّد(علیهم السلام) وَ لا تَدْعُوا حُبَّ آلِ مُحَمَّد(علیهم السلام)لاَِمْرِهِمْ إِتِّکالاً عَلَى الْعِبادَهِ فَإِنَّهُ لا یُقْبَلُ أَحَدُهُما دُونَ الاْخَرِ ».

مبادا اعمال نیک ra be اتّکاى دوستى آل محمّد(علیهم السلام) رها کنید، و مبادا دوستى آل محمّد(علیهم السلام) ra be اتّکاى اعمال صالح az دست بدهید، زیرا هیچ کدام az in دو، be تنهایى پذیرفته نمى شود.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “امام رضا”

دیدگاه ها بسته شده اند.