شاتوت

مجموعه: خواص مواد غذایی

شاتوت

شاتوت

شاه‌توت گونه‌ای درخت گل دار متعلّق بــه خانوادۀ توت سانان (Moraceae)؛ و بومی آسیای جنوب غربی می‌باشد. کاشت ایــن درخت در زیستگاه بومیش از پیشینه‌ای چنان طولانی برخوردار اســت کــه مشکل می‌توان گسترۀ طبیعی انواع مختلف آنرا بــه طور دقیق مشخّص نمود. در سردۀ توت‌ها (Morus)؛ درخت شاه‌توت از هــمــه کوچک‌تر اســت و بلندی آن گاه مــمــکن اســت تــا ۳۰ پا (حدود ۹ متر) برسد؛ و در صورت عدم رسیدگی در سنّ پایین بــه شکل بوته باقی می‌ماند. ایــن درخت عمری طولانی دارد و بعضاً دیده شده چند صد سال میوه دهد.

میوه شاتوت بزرگتر از توت سفید اســت و رنگ آن قرمز تیره یــا ارغوانی و مزه‌اش ترش و شیرین و مطبوع است.[۲] شاتوت را می‌توان بــه صورت خام؛ پخته و یــا مربا مصرف کرد.

 

خواص شاتوت

 

خواص شاتوت

 

شا‌توت گونه‌ ای از توت اســت کــه اصل آن از ایران است. بین خانواده توت؛ درخت شاتوت از هــمــه کوچک‌ تر است. ایــن درخت طول عمر طولانی ‌ای دارد و می ‌تواند بــرای چند صد سال زنده بماند.

میوه شاتوت بزرگ تر از توت سفید اســت و رنگ آن قرمز تیره یــا ارغوانی و مزه‌اش ترش و شیرین و مطبوع است. شاتوت را می ‌توان بــه شکل‌ های متفاوتی بــه صورت خام؛ پخته و یــا بــه صورت مربا مورد استفاه قرار داد.

محققان انجمن تغذیه آمریکا؛ شاتوت را در مقایسه بــا 40 نوع میوه تازه دیگر؛ بــه عــنــوان اولین میوه از نظر فعالیت آنتی‌اکسیدانی قرار داده‌اند کــه دارای فیتوکمیکال‌ های قوی مانند آنتوسیانین است. آنتوسیانین رنگدانه ‌ای اســت کــه رنگ سیاه شا‌توت از آن ناشی می ‌شود.

شاتوت‌ها؛ گوشتی و خوشمزه هستند و دارای کالری پایینی بوده(در هــر 100 گرم؛ 43 کالری) و سرشار از خواص سلامتی بــرای بدن هستند.

این نوع توت حاوی منبع خوبی از ویتامین C و آنتی‌اکسیدان بالایی است. مصرف غذاهای سرشار از ویتامین C مقاومت بدن را در برابر عوامل عفونت‌ زا ‌افزایش داده و التهاب را از بین برده و بــا رادیکال‌های آزاد مضر بــرای بدن مبارزه مــی‌ کنند. وجود انواع آنتی ‌اکسیدان ‌های گوناگون در شاتوت؛” درجه ظرفیت جذب رادیکال‌ های آزاد” آن را کــه یک شاخص اندازه‌ گیری تاثیر مواد غذایی در پیشگیری از سرطان‌ است؛ بــه رقم 5350 در هــر صد گرم رسانده است.

سایر آنتی ‌اکسیدان‌ ها و فنول‌ های موجود در شاتوت شامل موارد زیر هستند: الاژیک اسید؛ روتین؛ گالیک اسید؛ هیدروکافئیک اسید؛ پی کوماریک اسید سینامیک و آنتی‌ اکسیدان‌ های مشهور یعنی ویتامین ‌های A و C.

شاتوت‌ها حاوی مقدار مناسبی از ویتامین A و یتامین E هستند. شاه‌توت بــه دلیل داشتن ویتامین A در شادابی و زیبایی پوست نقش بسزایی دارد.

شاتوت‌ها منبع خوبی از آهن هستند کــه بــه ندرت در دیگر انواع توت‌ها پیدا می ‌شود.

این میوه همچنین سرشار از پتاسیم؛‌ منگنز و منیزیم است. پتاسیم بخش مهمی از سلول و مایعات بدن اســت کــه میزان ضربان قلب و فشار خون را کنترل می ‌کند.

شاتوت دارای مقدار فراوانی ویتامین B کمپلکس از گروه ویتامین ‌ها و نــیــز ویتامین K است. ایــن نوع توت حاوی مقدار بسیار خوبی از ویتامین B6؛ نیاسین ؛ ریبوفلاوین و اسیدفولیک است. ایــن ویتامین‌ ها دارای وظایف مشترکی بوده و بــه بدن در سوخت و ساز کربوهیدرات ‌ها؛ پروتئین‌ ها و چربی ‌ها کمک می ‌کنند.

وجود ایــن مواد مغذی و نقش هم‌افزایی ایــن مواد مغذی بر یکدیگر سبب شده اســت تــا ایــن میوه به‌ عــنــوان منبعی خوب بــرای تامین نیاز روزانه بــه ریزمغذی ‌های گوناگون مورد توجه قرار گیرد.

شاتوت از ساخته شدن کلسترول بد کــه بــه بیماری ‌ها و حملات قلبی منجر می ‌شود؛ جلوگیری مــی‌ کند. علاوه بر این؛ شاتوت دارای ویتامین‌ هایA ؛ C و املاح روی؛ پتاسیم؛ آهن؛ کلسیم و منیزیم است.

محتوای متعادل تانن موجود در شاتوت بــه استحکام جداره رگ‌ ها کمک کرده و از خون ‌ریزی‌ های پوستی جلوگیری می ‌کند.

مصرف منظم ایــن میوه فرآیند پیر شدن را کــنــد مــی‌ کــنــد و بــه دلیل وجود خاصیت ضد باکتریایی آن؛ بــه بهبود شرایط اسهال ناشی از باکتری‌ ها کمک مــی‌ کند.

مصرف عصاره شاتوت در افراد دچار واریس سبب کاهش نشت دیواره نازک رگ ‌های خونی می‌شود. ایــن عصاره دارای آنتی ‌اکسیدان ‌هایی بــه نام آنتوسیانیدین است. آنتوسیانیدین‌ بــه بهبود بافت پیوندی آسیب دیده کمک می ‌کند. مصرف میوه شاتوت نــیــز اثر مشابهی در رفع ایــن مشکل دارد.

غرغره ی آب شاتوت بــرای زخم ‌ها و جوش‌ های دهان مفید اســت و ورم حلق؛ درد گلو و تورم لثه را التیام می ‌بخشد.

اگر شاه‌توت را صبح ناشتا بخورید؛ ملین است.

خاصیت ضدالتهابی از دیگر فواید ایــن میوه اســت کــه مــی‌ تواند بــرای درمان بیماری آرتریت روماتوئید(درد مفاصل)‌ کــه ایــن روزها بیشتر خانم‌ها را گرفتار کرده مفید باشد.

شاه‌توت از نظر طبیعت؛ سرد و خشک اســت و قابض.

شاه‌توت عطش را فرو مــی‌ نشاند و اشتها را بیدار می ‌کند.

با توجه بــه وجود قند طبیعی فروکتوز در ایــن میوه در صورت مصرف درست و بــه اندازه آن؛ بــرای افراد دیابتی نــیــز مفید بوده و حــتـی می ‌تواند جایگزین مناسبی بــرای مصرف قند باشد.

شاه‌توت طبیعتی سرد داشته؛ بازکننده گرفتگی ‌ها بوده و عوارض صفرا را از بین می ‌برد. همچنین بــرای تسکین زخم ‌های روده‌ای مناسب است.

شاه‌توت؛ توت‌ فرنگی و عصاره آن ها بــه ‌طور موثری از رشد سرطان سینه و دهانه رحم جلوگیری مــی‌ کـنـنـد و بــه علاوه عصاره آن موثرترین عامل در کاهش رشد سلول ‌های سرطانی در سینه است.

خواص برگ شاتوت

استفاده از جوشانده برگ‌ های ایــن میوه بــرای برطرف کردن حالت تهوع از قدیم معمول بوده و ریشه آن بــرای درمان اسهال خونی استفاده می ‌شده است.

در برگ شاه‌توت ماده‌ ای ضد قند وجود دارد کــه مــی‌ تواند مرض قند را درمان کرده و قند خون را کاهش دهد. بــه همین دلیل می ‌توان از آن در صورت وجود قند در ادرار و معالجه دیابت استفاده کرد.

حدود 30 گرم عصاره ی برگ شاتوت بــرای گزیدن جانوران گزنده و حشرات گزنده تاثیر گذار است.

آب دم کرده ریشه توت و شاه توت کــه بــا حدود 40 گرم ریشه دم شده باشد بــرای دفع انگل کدو خصوصا اگــر برگ شفتالو بــه آن اضافه کرده باشند؛ مفید است. خوردن دم کرده برگ آن نــیــز همین اثرات را دارد.

مزمزه آن بــرای درد دندان و کمپرس آن بــرای تحلیل ورم‌ های روده سودمند است.

تقویت حافظه بــا شاه‌توت‌

پژوهشگران بــه تازگی دریافتند بــا گنجاندن میوه‌هایی مانند شاه‌توت در رژیم غذایی خود مــی‌ توانند عملکرد مغز را بهبود بخشیده و آن را تقویت کنند.

این محققان معتقدند فلاوونوئیدها از جمله آنتوسیانین و فلاوانول ‌های موجود در ایــن میوه و خانواده آن از طریق راه ویژه ‌ای در هیپوکامپوس مغز مــی‌ توانند پروتئین‌ های خاصی را فعال کرده و حافظه را تقویت کنند. هیپوکامپوس بخشی از مغز اســت کــه یادگیری و حافظه را کنترل می ‌کند.

دکتر مت ویتمن محقق دانشکده پزشکی دانشگاه پنسیلوانیا معتقد اســت تقویت حافظه درازمدت و کوتاه‌مدت در سطح ملکولی در نورون‌ ها کنترل می ‌شود ولــی خوردن ایــن میوه خوشمزه مــی‌ تواند ظرفیت حافظه را تــا حد زیادی افزایش داده و منجر بــه تقویت آن شود.

چند توصیه

شاه‌توت در معرض آ‌لودگی‌ های مختلفی قرار دارد. ایــن میوه در صورت تماس بــا فضله پرندگان بر روی درخت مــمــکن اســت بــا میکروب ‌های سالمونلا؛ ایکولای و انواع ویروس ‌ها و قارچ‌ ها آلوده شود.

مهم ‌تر آن کــه اگــر یک میوه آلوده داخل ظرفی قرار گیرد؛ می ‌تواند تمامی شاه‌توت‌‌ های داخل ظرف را آلوده کند.

نکته دیگر سموم دفع آفات اســت کــه مــمــکن اســت در ایــن محصول استفاده شود. ایــن میوه بــه دلیل آن کــه بدون پوست اســت و از آنجا کــه سم مستقیما وارد گوشت ایــن میوه می ‌شود؛ اگــر فاصله زمانی استفاده از سم تــا مصرف میوه رعایت نشود فرد بــا توجه بــه نوع سم مصرفی در معرض انواع بیماری ‌های کبدی و سرطان ‌زا قرار می ‌گیرد.

از ســوی دیگر شاه‌توت بــه دلیل آن کــه در گروه میوه‌ های نرم قرار دارد؛ شستشوی آن سخت و گاهی ناممکن است. بر ایــن اساس بهتر اســت ایــن میوه زمانی کــه از درخت چیده مــی‌ شــود و تــا حدودی قابلیت شستشو داشته و بــه دور از آلودگی‌ های محیطی اســت تهیه؛ شستشو و میل کنید.

در صورتی کــه شاتوت تازه بــه سرعت فریز شود؛ می ‌تواند مواد مغذی خود را بــه خوبی حفظ کند.

 

فواید شاتوت

 

فواید شاتوت

 

این میوه تابستانی تــا حدودی مانند تمشک است. بسیار خنک بوده و مغذی و تصفیه‌کننده خون اســت و می‌تواند بلافاصله عطش را فرونشاند و اشتها را برانگیزد. شاه‌توت سرشار از ویتامین‌های A؛ B؛ C و اسیدسیتریک؛ تانن و املاح معدنی اســت و صفرابر ؛ ضدعفونی‌کننده و میکروب‌کش قوی است.

بر ایــن اساس شاه‌توت می‌تواند در درمان عفونت‌های ادراری؛ زخم روده و اسهال خونی مفید باشد. غرغره آب آن نــیــز بــرای زخم‌ها و جوش‌های دهان مفید اســت و ورم حلق؛ درد گلو و تورم لثه را التیام می‌بخشد. شاه‌توت بــه دلیل داشتن ویتامین A در شادابی و زیبایی پوست نقش بسزایی دارد. همچنین ویتامین C آن می‌تواند بــه کاهش ایجاد لخته‌های خونی در سیاهرگ‌ها کمک کند؛ جذب آهن را در بدن افزایش دهد و در کاهش کلسترول بد خون موثر باشد.

اگر شاه‌توت را صبح ناشتا بخورید؛ ملین است. ایــن میوه بــه دلیل ترکیبات فعال رنگینی کــه بــه نام آنتوسیانین دارد می‌تواند مثل یک آنتی‌اکسیدان عمل کرده و موادی را کــه خاصیت اکسیدانی داشته و بعضا باعث ایجاد بیماری‌هایی چــون فشار خون؛ چربی خون و بیماری‌های قلبی ـ عروقی می‌شود را نابود سازد.

خاصیت ضدالتهابی از دیگر فواید ایــن میوه اســت کــه می‌تواند بــرای درمان بیماری آرتریت روماتوئید (درد مفاصل)‌ کــه ایــن روزها بیشتر خانم‌ها را گرفتار کرده مفید باشد.

در برگ شاه‌توت ماده‌ای ضد قند وجود دارد کــه می‌تواند مرض قند را درمان کرده و قند خون را کاهش دهد. بــه همین دلیل می‌توان از آن در صورت وجود قند در ادرار و معالجه دیابت استفاده کرد.

چند توصیه

شاه‌توت در معرض آ‌لودگی‌های مختلفی قرار دارد. ایــن میوه در صورت تماس بــا فضله پرندگان بر روی درخت مــمــکن اســت بــا میکروب‌های سالمونلا؛ ایکولای و انواع ویروس‌ها و قارچ‌ها آلوده شود. مهم‌تر آن کــه اگــر یک میوه آلوده داخل ظرفی قرار گیرد؛ می‌تواند تمامی شاه‌توت‌‌های داخل ظرف را آلوده کند. نکته دیگر سموم دفع آفات اســت کــه مــمــکن اســت در ایــن محصول استفاده شود. ایــن میوه بــه دلیل آن کــه بدون پوست اســت و از آنجا کــه سم مستقیما وارد گوشت ایــن میوه می‌شود؛ اگــر فاصله زمانی استفاده از سم تــا مصرف میوه رعایت نشود فرد بــا توجه بــه نوع سم مصرفی در معرض انواع بیماری‌های کبدی و سرطان‌زا قرار می‌گیرد.

از ســوی دیگر شاه‌توت بــه دلیل آن کــه در گروه میوه‌های نرم قرار دارد؛ شستشوی آن سخت و گاهی ناممکن است. بر ایــن اساس بهتر اســت ایــن میوه زمانی کــه از درخت چیده می‌شود و تــا حدودی قابلیت شستشو داشته و بــه دور از آلودگی‌های محیطی اســت تهیه؛ شستشو و میل کنید.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “شاتوت”

دیدگاه ها بسته شده اند.