پنیرک

مجموعه: خواص مواد غذایی

پنیرک

پنیرک

پَنیرَک از گیاهان خزنده و پایا بــا بلندای ۱۰ تــا ۱۵ سانتیمتر و ساقه‌های ستبر؛ شاخه‌شاخه و کرک‌دار و منشعب و رنگ گل‌ها آبی و صورتی و میوه مسطح است. ایــن سرده در ایران ۱۰ گونه گیاه علفی یک‌ساله یــا چندساله دارد. ایــن گیاه در درمان سرماخوردگی مؤثر اســت و در اغلب نقاط ایران بویژه در دشت‌های شهرستان اقلید می‌روید.

 

فواید پنیرک چیست

 

فواید پنیرک چیست

 

خواص دمنوش گل پنیرک

دم کرده گل ها یکی از داروهای خوب ضد سرفه است. هم چنین بــه عــنــوان برطرف کننده تورم دهان و گلو مصرف می شود.

خواص درمانی :

طبیعت: از نظر طب سنتی ایران ایــن گیاه طبیعتی معتدل و تــا حدودی سرد و تر دارد.

خواص :

– دمنوش گل پنیرک بــرای عفونت‌های مثانه؛ اسهال خونی موثر است.

– دمنوش آن بــرای کسانی کــه دچار یبوست و دارای معده و روده‌های تنبلی هستند؛ توصیه می‌شود.

– دم کرده گل ها یکی از داروهای خوب ضد سرفه است. هم چنین بــه عــنــوان برطرف کننده تورم دهان و گلو مصرف می شود.

– انسداد مجاری کبد را باز می کــنــد و موجب ازدیاد ترشح ادرار می شود.

– همچنین تأثیر آن در درمان سرماخوردگی تأیید شده است.

موارد منع مصرف :

– افرادی کــه سابقه آلرژی بــه گیاهان دارویی دارند بــایــد در مصرف پنیرک احتیاط نمایند.

– بیماران مبتلا بــه دیابت و یــا افرادی کــه بدنشان بــه تغییرات قند خون حساسیت نشان می دهد؛ بــایــد بــا توجه بیشتری ایــن گیاه را مصرف نمایند؛ زیــرا مــمــکن اســت سبب کاهش قند خون گردد.

طرز تهیه :

یک قاشق غذا خوری گل پنیرک را در یک قوری ریخته و آب بــا دمای ۸۰ درجه سانتی گراد روی آن می ریزیم و اجازه می دهیم کــه بــه مدت ۱۰ دقیقه دم بکشد.

مشخصات :

پنیرک گیاهی اســت علفی ؛ پایا و چند ساله کــه ارتفاع آن بــه ۶۰ سانتی متر نــیــز می‌رسد. برگ‌های آن ایــن گیاه خودرو و حالت دایره ای و دندانه دار دارد و گل‌های آن بنفش رنگ و کوچک هستند. قسمت مورد استفاده گیاه پنیرک؛ برگ و گل آن می‌باشد.

دمنوش گل پنیرک بــا طعمی ملایمی کــه دارد میتواند بدون شیرین کننده هم اغلب ذائقه ها را راضی کند. ایــن بسته بــه سلیقه ی شماست. البته بــه علت اینکه بیشتر خواص دارویی دارد بهتر اســت کــه بــا عسل شیرین شود.

 

خواص پنیرک

 

خواص پنیرک

 

پنیرک بــا نام علمی Malva sylvestris در عربی خبازی نامیده می شود. گیاهی اســت علفی؛ بــه ارتفاع تــا 60 سانتی متر و پایا. بــه صورت خودرو؛ در بسیاری از نقاط می روید و بــرای استفاده نــیــز کشت می گردد.

قسمت مورد استفاده ی پنیرک برگ و گل می باشند. البته در اکثر نواحی؛ گل پنیرک مورد استفاده قرا می گردد. ایــن گیاه در ایران رویش ندارد و گونه ی نزدیک بــه آن بــه نام M.neglecta مورد استفاده قرار می گیرد. گونه ی موجود در ایران؛ بــه بلندی گونه ی اول نـیـسـت و بــه حالت تقریبا خوابیده اســت و حداکثر تــا 40 سانتی متر مرتفع می شود. برگ ها دارای حالت دایره ای و دندانه دار و گل ها؛ بنفش رنگ و کوچک هستند.

قسمت مورد استفاده ی پنیرک در ایران؛ گل های بنفش رنگ خشک شده ی آن می باشد. محل رویش گیاه در ایران نواحی البرز؛ اطراف تهران؛ شمال ایران؛ آذربایجان؛ آستارا؛ اصفهان؛ نواحی مرکزی ایران؛ خراسان؛ دامغان؛ سمنان؛ جنوب ایران؛ کرمان؛ بلوچستان و سایر نقاط می باشند.

الف : گل پنیرک

ترکیبات مهم

گل های پنیرک بیش از 10 درصد موسیلاژ دارند. ایــن موسیلاژ در اثر هیدرولیز؛ تبدیل بــه گالاکتوز؛ آرابینوز؛ گلوکز؛ رامنوز و اسید گالاکتورونیک می شود. هم چنین گل های پنیرک حاوی مقدار کمی تانن و حدود یک دهم درصد لوکوآنتوسیانین ها و 7 درصد آنتوسیانین ها می باشد(نسبت بــه وزن خشک گل).

اثرات مهم

دم کرده ی گل ها بــه خاطر داشتن موسیلاژ؛ یکی از داروهای خوب ضد سرفه است. هم چنین بــه عــنــوان ضد نزله(زکام) و تورم دهان و گلو مصرف می شود. از سویی چــون دارای خاصیت قابض ضعیف است؛ تــا حدی بــه عــنــوان ضداسهال عمل می کند.

در طب عوام از خوراکی آن؛ بــه منظور مشکلات مثانه و بــه صورت ضماد موضعی در التیام زخم ها استفاده می شود. از رنگ آن(آنتوسیانین های آن)؛ بــرای مواد غذایی استفاده می شود.

طریقه و مقدار مصرف

تهیه چای: بر روی 2 گرم از گل ها؛ یک لیوان آب سرد ریخته و حداکثر 5 دقیقه می جوشانیم. هم چنین می توان بر روی همین مقدار گل؛ یک لیوان آب در حال جوشیدن ریخته و پــس از 15 دقیقه؛ صاف نموده و میل کنیم.

نکات قابل توجه

1- اثرات گل پنیرک؛ عمدتا مربوط بــه موسیلاژ و آنتوسیانین آن اســت کــه یکی از مهم ترین داروهای ضد سرفه و مفید بــرای رفع گرفتگی صدا است.

2- بهتر اســت پــس از صاف کردن دم کرده؛ گل را کمی فشار داد تــا تمام موسیلاژ استخراج شده و تفاله را دور بریزیم.

3- هنگام تهیه ی فرآورده؛ نباید بیش از 5 دقیقه آن را بجوشانیم؛ چــون باعث هیدرولیز موسیلاژ و کم اثر شدن محصول می شود.

4- در منابع جدید مصرف گیاه را بــرای درمان کم خونی؛ مفید گزارش نموده اند.

مهمترین اثرات گزارش شده گل پنیرک :

ضد درد؛ ضد التهاب؛ ضد عفونی کننده؛ قابض؛ ملین؛ ادرار آور؛ خلط آور و مقوی رحم.

ب : برگ پنیرک

ترکیبات مهم

برگ حاوی حدود 8 درصد موسیلاژ می باشد کــه پــس از هیدرولیز؛ تولید قندهای آرابینوز؛ گلوکز؛ رامنوز؛ گالاکتوز و اسید گالاکتورونیک اسید می کند. هم چنین حاوی مقدار تانن و فلاونوئید است.

طریقه و مقدار مصرف

بر روی 5 گرم برگ؛ یک لیوان آب سرد ریخته مدت حدود 5 دقیقه می جوشانیم و یــا بر روی همین مقدار برگ؛ یک لیوان آب در حال جوشیدن می ریزیم و بهتر اســت درب آن را بپوشانیم؛ آن گاه پــس از 15 دقیقه صاف می کنیم. البته بهتر اســت محلول های سرد آن را؛ قبل از مصرف؛ کمی گرم کنیم. در صورتی کــه بــا هــر بار مصرف؛ یک قاشق عسل بــه آن بیفزاییم؛ اثر آن قوی تر می شود. ایــن میزان مصرف را می توان روزی سه تــا چهار بار تکرار کرد.

اثرات مهم

اثرات مهم برگ پنیرک مشابه بــا گل های آن است؛ بــه ویژه جهت درمان تورم قسمت های بالای راه های تنفسی و گلو؛ تورم های روده ای – معدی؛ مناسب است.

داروهای گیاهی

برگ پنیرک بــه عــنــوان یکی از گیاهان مؤثر در عوارض سرماخوردگی بــه ویژه سرفه؛ در تعداد زیادی از فرمولاسیون های سرماخوردگی؛ مخلوط بــا گیاهان دیگر وجود دارد.

عوارض جانبی

تاکنون عوارضی از مصرف گل و یــا برگ پنیرک گزارش نشده است.

نکات قابل توجه

1- گیاه پنیرک موجود در ایران(Malva neglecta)؛ از نظر خواص دارویی مشابه بــا پنیرک موجود در نقاط دیگر دنیا است. ایــن دو گونه گیاه از یک جنسی هستند کــه شرح آن داده شده است.

2- خواص گل و برگ پنیرک؛ نزدیک بــه هم است؛ ولــی اثرات گل بــه دلیل داشتن آنتوسیانین و لکوآنتوسیانین ها؛ کامل ترمی باشد.

3- بــرای استفاده از خواص کامل پنیرک؛ می توان مخلوطی از گل و برگ آن را مورد استفاده قرار داد.

4- چــون اثرات پنیرک بــا گل ختمی هم جهت است؛ می توان از مخلوط گل پنیرک و گل ختمی جهت تهیه ی موسیلاژ مربوطه؛ بــه ویژه در سرماخوردگی؛ تسکین سرفه بــه عــنــوان خلط آور و رفع گرفتگی صدا استفاده کرد.

5- بــرای جمع آوری گل ها؛ بهتر اســت در زمان باز شدن گل ها کــه اکثرا در تابستان است؛ ایــن کار صورت گیرد؛ جمع آوری برگ ها در فصل بهار بــایــد صورت گیرد.

6- در بازار ایران؛ فــقــط گل پنیرک بــه صورت خشک شده(بنفش رنگ) وجود دارد کــه می توان طبق روش ذکر شده؛ از آن استفاده کرد.

پنیرک در طب سنتی

از نظر طب سنتی گیاه پنیرک را معتدل می ‌دانند؛ اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل مــی‌ کند. ساییدگی برگ آن بــرای شکستگی اعضاء مفید است؛ ترکیب آن بــا روغن زیتون بــرای سوختگی و عقرب ‌گزیدگی مفید است؛ دم کرده ی ساقه و برگ آن بــا شکر؛ گرفتگی صدا را برطرف مــی‌ سازد.

در درمان التهاب ‌های تنفسی و جوش ‌های پوستی کاربرد دارد؛ دارای ویتامین A و B و C اســت و در درمان بیماری ‌های کلیه و مثانه بسیار مؤثر است؛ ضدسرفه و مرهم سینه است.

برگ و ریشه پنیرک اگــر بــه شکل ضماد درآید و روی دمل و یــا کورک قرار گیرد باعث می ‌شود تــا بسیار سریع سر باز کنند.

جوشانده ی آن بــرای عفونت ‌های مثانه؛ اسهال خونی و سرفه‌ های شدید موثر و مفید است؛ دم کرده ی آن بــرای کسانی کــه دچار یبوست و دارای معده و روده‌ های تنبلی هستند؛ توصیه می ‌شود.

در درمان برونشیت و استفراغ نــیــز استفاده مــی‌ شود؛ بــه صورت غرغره در رفع تحریکات مخاط دهان و درد گلو اثر مفیدی دارد و همچنین بــرای رفع سوزش مجرای ادرار مفید است.

برای رفع جوش‌های صورت نــیــز می ‌توان از پنیرک استفاده کــرد ضمن ایــن کــه درد و ناراحتی‌ های محل جوش را تسکین می ‌دهد و بــه صورت کمپرس یــا لوسیون در درمان سوختگی‌ ها موثر است.

در هندوستان از گیاه پنیرک بــه عــنــوان داروی لعابدار نرم‌ کننده و خنک‌ کننده استفاده مــی‌ شود؛ 300 گرم برگ خشک پنیرک را در یک لیتر آب مــی‌ جوشانند و بــه عــنــوان مسکن مــی‌ خورند.

استعمال جوشانده آن بــه صورت کمپرس گرم و حمام؛ در رفع ناراحتی‌ های بواسیر؛ بعضی تومورها؛ ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است.

از جوشاندن گل و برگ آن در نیم لیتر آب؛ محلولی بــه دست می ‌آید کــه اثر نرم‌ کننده در پوست بدن دارد و بــه صورت لوسیون مالیدن بر روی پوست؛ آرامش و نرمی خاصی بــه افرادی کــه دارای پوست حساس و لطیف هستند می ‌بخشد.

برای تسکین ناراحتی‌های ناشی از تابش گرمای خورشید و آفتاب ‌زدگی؛ جوشانده 500 گرم گل یــا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کرده و پــس از صاف کردن بــه ملایمت در محل سوختگی می ‌مالند.

برای رفع سردردهای یک طرفه شدید؛ دل پیچه؛ ورم لوزه‌ها؛ درد گلو و آنژین اثر مفید دارد.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “پنیرک”

دیدگاه ها بسته شده اند.