نعناع

مجموعه: خواص مواد غذایی

نعناع

نعناع

نعنا یــا نعناع؛ پونه؛ پودنه (نام علمی: Mentha) گیاهی اســت از رده دولپه‌ای‌های پیوسته گلبرگ کــه سردسته تیره نعناعیان و از سبزی‌های خوراکی است. ایــن گیاه تمام اسانس‌ها و خواص پونه را دارد؛ ولــی برگ‌هایش کرک کم‌تری دارند و بریدگی‌های کنار برگ‌های آن بیش‌تر از پونه و اسانس آن نــیــز ملایم‌تر است. نعناع گیاهی اســت علفی و پایا. ساقه‌های آن دونوع خزنده و زیر زمینی می‌باشند.از میان ریشه‌ها؛ یک شاخه قائم و برگدار کوچک خارج می‌شود کــه برگ‌های آن متقابل؛ بیضوی؛ نوک تیز؛ دندانه دار و کمی پوشیده از کرک بوده و از تمامی قسمت‌های آن بوی معطر و مطبوعی استشمام می‌شود. ساقهٔ ایــن گیاه چهارگوش و بــه رنگ قرمز مایل بــه بنفش یــا مایل بــه ارغوانی است. گل‌های آن در ماه‌های مرداد و شهریور ظاهر می‌گردند. رنگ گلی یــا ارغوانی مایل بــه بنفش دارند و بــه تعداد زیاد در مجاور یکدیگر بــه نحوی مجتمع می‌رویند.

نعنا گیاهی اســت بــا ریشه هوایی و ساقه های مستقیم و چهارگوش ؛ و برگ های آن بــه طول ۳ تــا ۵ سانتی متر ؛ متقابل ؛ نیزه ای یــا دوکی اســت ؛ حاشیه ی آن دارای بریدگی های عمیقی اســت ؛ بریدگی های کناره آن نوک تیز است. کرک برگ های نعنا کم است. نعنا سبز معمولاً در سرتاسر جهان کشت می شود. ایــن گیاه در نواحی شمال ایران و اطراف تهران بــه حالت وحشی و پرورشی می روید.

نعنای قرمز گونه‌ای از نعنا اســت کــه در لبه رودخانه‌ها و در جریان آب‌های ملایم و کم‌عمق می روید و چــون برگ‌هایش قرمزرنگند بــه ایــن نام خوانده می‌شود.

خواص نعناع

نعناع گیاهی بــا صدها خاصیت دارویی قابل ملاحظه اســت کــه در کشورهای گوناگون مانند هند؛ خاورمیانه واروپا طرفداران زیادی دارد. نعناع تازه و خشک کــه احساس خنکی ایجاد می کــنــد در دستور غذایی کشورهای زیادی مورد مصرف قرار می گیرد. در ایــن مطلب از سایت «ehow» بــه خواص ایــن گیاه اشاره خواهیم کرد.

▪ برگ نعناع؛ درمان مناسبی بــرای رفع سردرد؛ تب؛ حالت تهوع؛ اختلالات گوارشی و … محسوب می شود.

▪ سیستم گوارشی را تسکین می دهد و در رفع گاز معده کمک می کند.

▪ برگ ایــن گیاه؛ خاصیت ادرارآور؛ نشاط آور و ضد انقباض عضلانی و ضدتهوع دارد.

▪ روغن طبیعی نعناع نــیــز خاصیت ضدعفونت؛ ضدالتهابی و ضدویروسی دارد.

▪ ساقه و روغن طبیعی بــه دست آمده از درخت نعناع؛ درمان موثری بــرای سرطان های پوست؛ کبد؛ ریه و لوزالمعده است.

▪ برگ نعناع بــا افزایش سوخت و ساز بدن؛ چربی اضافه بدن را می سوزاند.

▪ روغن طبیعی نعناع؛ علایم معده درد؛ گرفتگی عضلانی و سندروم روده تحریک پذیر را تسکین می دهد و در نتیجه عضلات نرم و شل می شوند.

▪ اسید رزمارینیک (Rosmarinic acid) موجود در ایــن گیاه علایم گرفتگی بینی را تسکین می دهد و باعث باز شدن مجاری تنفسی می شود. برگ درخت نعناع عارضه های آسم و آلرژی را برطرف می کند.

▪ ایــن گیاه کــه منبع عالی بتاکاروتین است؛ قدرت دید را بهبود می دهد؛ بــا آکنه مقابله می کــنــد و بــه پوست نرمی و طراوت می بخشد.

▪ بــرای رفع بوی نامطبوع دهان و پیش گیری از بروز بیماری لثه ای بــه کار برده می شود.

▪ چای نعناع از تهوع صبحگاهی در دوران بارداری پیش گیری می کند.

▪ برگ ایــن گیاه بــه میزان چشمگیری پرمویی در بعضی از قسمت های بدن را کــه در زنان بــه علت نبود توازن هورمونی شایع است؛ درمان می کند.

▪ ویتامین C و بتاکاروتین موجود در آن؛ مانند آنتی اکسیدان عمل کرده و رادیکال های آزاد را از بین می برد؛ استحکام غشایی سلولی را حفظ می کــنــد و در نتیجه خطر بیماری های قلبی و سرطان و … را کاهش می دهد.

▪ کلسیم؛ آهن؛ منیزیم؛ پتاسیم؛ فسفر؛ منگنز و روی موجود در نعناع نقش مهمی در حفظ فعالیت های سوخت و ساز بدن دارد.

▪ فیبر غذایی موجود در آن؛ احساس سیری و سلامتی روده ای ایجاد می کــنــد و یبوست و بواسیر را تسکین می دهد.

▪ چای نعناع علاوه بر انرژی زا بودن؛ حرارت اضافه بدن را خارج کرده و سرماخوردگی و سرفه فصلی را نــیــز درمان می کند.

▪ سکسکه و گوش درد را برطرف می کند.

▪ خمیر نعناع تهیه شده بــا آب و برگ نعناع؛ بــرای درمان مسمومیت غذایی کاربرد دارد.

▪ برگ های له شده آن بــرای سفید کردن دندان موثر است.

▪ بخور روغن نعناع آرامش بخش است.

خواص نعناع ؛ فواید نعناع

فواید نعناع

دانستنی های عرق نعنا

بسیاری از مراجع و کتاب های مربوط بــه طب گیاهی؛ تاریخچه تقطیر و تولید عرق های گیاهی را ایران و مردم ایــن کشور می دانند. بر اساس اطلاعات موجود در ایــن کتاب های مرجع؛ تولید عرق گیاهی بــه ابن سینا و دوره های پــس از او نسبت داده شده است.
به نظر می رسد کــه شروع تقطیر و استخراج رایحه گیاهان بــا تولید گلاب از گل محمدی آغاز شده و کم کم بــه مرحله کنونی تولید صدها نوع عرق گیاهی رسیده است.یکی از معروف ترین و رایج ترین عرق های گیاهی موجود در بازار ایران؛ عرق نعنا اســت کــه سۆال های بسیاری در مورد آن مطرح است.

فرآیند تولید عرق نعنا چگونه اســت ؟

از هــر گیاهی مانند برگ نعنا؛ بیدمشک؛ ریحان؛ گل محمدی یــا زیره کــه دارای رایحه و اسانس باشد؛ می توان عرقیات گیاهی تولید کرد.

برای تولید عرق گیاهی؛ ابتدا آب و ماده معطر را کــه همان گیاه باشد؛ می جوشانند. پــس از تبخیر آب؛ عملیات سرد کردن بخار و تقطیر بــه صورت سنتی یــا صنعتی انــجـام می شــود و مایعی کــه بــا تقطیر بــه دست آمده؛ معطری اســت کــه ما ایرانی ها بــه آن ها عرق گیاهی می گوییم.
طی فرآیند تبخیر و تقطیر؛ اسانس و رایحه گیاه داخل مولکول های آب نفوذ می کــنــد و در اصطلاح علمی؛ آب مقطر تولید می شود. ایــن آب های معطر مقطر؛ علاوه بر طعم و رایحه خوبشان؛ خواصی هم بــرای بدن دارند. ما ایرانی ها معمولاً فــقــط بــه مایعی کــه از گلبرگ های گل محمدی تهیه می شود؛ «گلاب» می گوییم و سایر آب های معطر مقطر را «عرق گیاهی» یــا «طبی» می نامیم.

تفاوت میان عرق نعناهای پاستوریزه و سنتی موجود در بازار چیست ؟

هر ماده ای کــه پاستوریزه شود؛ عاری از وجود هرگونه آلودگی میکروبی و انگلی اســت پــس آلودگی های احتمالی؛ در عرق نعناهای کارخانه ای کــه عبارت پاستوریزه روی آن ها درج شده؛ وجود ندارد.

پس احتمال وجود آلودگی در عرق نعناهایی کــه در کارگاه های خانگی و سنتی تهیه می شوند؛ وجود دارد ؟

عرق از فرآیند تقطیر بــه دست می آید و مایعی کــه تقطیر می شود؛ کاملا استریل و عاری از هرگونه آلودگی اســت امــا امکان دارد آلودگی از طریق ظرف آلوده یــا فردی کــه عرق را بــه صورت سنتی تولید و بسته بندی می کند؛ بــه محصول نهایی راه یابد. بــه همین دلیل نمی توانیم بگوییم کــه عرق نعناهای سنتی کاملا استریل یــا کاملا آلوده هستند.

اگر عرق نعنا در کارگاه های خانگی بــا شرایط بهداشتی تهیه و از ظرف های پاکیزه بــرای بسته بندی آن استفاده شــود و خود تولیدکننده هم مسایل بهداشتی را رعایت کند؛ دیگر نباید نگران وجود آلودگی در آن بود.

آیا میزان مصرف مشخصی بــرای عرق نعناع وجود دارد ؟

نه؛ معمولاً میزان استانداردی بــرای مصرف ایــن عرق های سنتی وجود ندارد و نمی توان حجم کاملا مشخصی بــرای مصرف آن ها بــرای افراد در گروه های سنی و جنسی مختلف در نظر گرفت. البته می توان پیشنهاد کــرد کــه اگــر احساس نفخ و دل درد داشتید؛ حدود یک استکان در هــر وعده؛ عرق نعنا مصرف کنید. اگــر غلظت و بوی عرق نعنا زیاد باشد؛ می توان بــه مصرف نصف استکان از آن هم بسنده کرد.

آیا منع مصرفی هم بــرای استفاده از عرق نعنا در افراد خاصی وجود دارد ؟

نه؛ فــقــط افرادی کــه بــه خود گیاه نعنا حساسیت دارند و بــا خوردن آن دچار واکنش های آلرژیک می شوند؛ نه تنها عرق نعنا؛ بـلـکـه هیچ یک از محصولاتی را کــه بر پایه گیاه نعنا تولید شده است؛ نباید مصرف کنند.

بهترین ظرف و مکان بــرای نگهداری از عرق نعنا چیست ؟

بهتر اســت تمام عرق های گیاهی از جمله عرق نعنا در ظرف های شیشه ای نگهداری شود. از آنجا کــه شیشه های رنگی (مانند شیشه های سبز یــا قهوه ای) نور کمتری از خود عبور می دهند؛ استفاده از آن ها بــرای نگهداری از عرقیات از شیشه های شفاف بهتر است. پــس از ظرف های شیشه ای؛ ظرف های فلزی (مانند ظرف های آلومینیومی) بهترین ظرف ها بــرای نگهداری از عرق ها هستند.

این روزها بــرای پایین آوردن قیمت نهایی محصول از پلاستیک بــرای بسته بندی بطری های عرق استفاده می شــود امــا پلاستیک؛ بــرای نگهداری ایــن محصولات مناسب نیست. بــه همین دلیل بهتر اســت یــا عرقیاتی کــه در شیشه هستند بخرید یــا آن ها را پــس از خرید در ظرف های شیشه ای رنگی یــا فلزی پاکیزه و بدون بو بریزید. تمام عرق های گیاهی بــایــد در جای خشک و خنک و دور از نور مستقیم آفتاب قرار بگیرند. اگــر فروشنده ای عرق را بیرون از مغازه و در معرض آفتاب قرار داده بود؛ از خرید محصول او خودداری کنید.

بهترین زمان مصرف و نشانه فساد عرق های گیاهی چیست ؟

معمولاً روی بسته بندی عرقیات سنتی تاریخ تولید و انقضا وجود ندارد و گاهی فــقــط تاریخ تولید روی بسته بندی نوشته می شود. بهتر اســت عرق های گیاهی را حداکثر 6 تــا 12 ماه پــس از تولید مصرف کنید تــا از خاصیت آن ها بهره مند شوید. فساد عرق گیاهی را هم می توان از ظاهر آن متوجه شد. عرق سالم و عاری از آلودگی؛ کاملا شفاف است. وجود هــر گونه کدورت یــا رسوب در عرق های گیاهی می تواند نشان دهنده وجود آلودگی های میکروبی یــا قارچ و کپک؛ درون آن ها باشد و بــایــد از مصرف چنین محصولاتی خودداری کرد.

درمان سردرد ؛ دردهای حاصل از رانندگی و علائم سرماخوردگی بــا نعنا فلفلی

“نعنا فلفلی” گیاهی اســت بــا نام علمی Mentha piperita از خانواده ی نعنا (Labiatae).

اینگونه نعنا کــه کمتر بــه عــنــوان خوراکی مصرف می شود؛ دارای مقدار زیادی از ترکیب مهمی بــه نام منتول (Menthol) است. بــا وجودی کــه ایــن گونه نعنا دارای خواص متعدد انواع نعناست؛ ولــی بــه علت دارا بودن مقدار زیادی منتول (Menthol) دارای خاصیت ضد درد؛ ضد درد موضعی و ضداحتقاق قوی تری نسبت بــه گونه های دیگر نعناست.

باید ذکر نمود کــه تــا کنون حدود 34 گونه نعنا در جهان شناسایی شده کــه نزدیک بــه نیمی از ایــن گونه ها در ایران رویش دارند. بــا وجودی کــه خوردن ایــن گونه نعنا اثرات ضد درد خود را بر بدن اعمال می کند؛ ولــی در سال های اخیر اسانس اینگونه نعنا استخراج و در صنعت داروسازی بــه صورت فرمولاسیون مایعی در می آید تــا بتواند مورد استفاده ی مناسب تری قرار گیرد.

محصول ایــن گونه نعنا در ایران بــه نام”قطره ی منتول” موجود اســت کــه در کلیه داروخانه ها وجود دارد. قطره منتول یکی از موثرترین ضد دردهای موضعی بــرای سردرد؛ درد دست و پا و کمر؛ و گرفتگی بینی حاصل از سرماخوردگی یــا خستگی ناشی از کار و یــا درد حاصل از رانندگی و غیره اســت کــه می تواند بــه چند طریق مورد استفاده قرار گیرد. البته ایــن قطره موضعی بوده و بــه صورت تنفسی یــا مالش بر روی اعضای بدن و یــا بــه صورت ماساژ مورد استفاده قرار می گیرد.

یکی دیگر از موارد مصرف قطره ی منتول در محیط های سربسته بــرای ضدعفونی کردن فضا و کاهش میکروب های سرماخوردگی؛ رفع خستگی و ایجاد خواب راحت می باشد.

درمان نفخ؛ دل درد و اسپاسم بــا نعنا قمی

“نعنا قمی” گونه ای از نعنا می باشد کــه نام علمی آن Mentha spicata است. ایــن گونه نعنا دارای بو و مزه ی مطبوع بوده و بیشتر از سایر سبزی های خوراکی مورد استفاده قرار می گیرد.

اینگونه نعنا بــا وجود خواص متعدد؛ بــه خاطر داشتن ترکیب مهم کارون (Carvone)؛ دارای اثرات ضد نفخ؛ ضد دل درد و ضد اسپاسم قوی تری نسبت بــه گونه های دیگر نعناست؛ بنابراین خوردن ایــن گونه نعنا می تواند بــه خوبی اینگونه مشکلات را حل نماید.

این گیاه از طعم و مزه ی خوبی برخوردار اســت و می توان آن را بــه طور مدام مصرف نمود تــا از نفخ و دل درد در امان بود. امروزه صنایع داروسازی؛ عصاره ی اینگونه نعنا را کــه دارای اثر بسیار قوی می باشد بــه قطره های خوراکی تبدیل نموده اند تــا بــا توجه بــه مایع بودن ؛ بــه سرعت و در عرض چند دقیقه جذب شده و اثر نماید.

محصولی کــه در ایران از ایــن نوع نعنا بــه دست می آید؛ بــه نام “قطره کارمینت”(Carmint) اســت کــه می توان آن را بــا توجه بــه خوراکی بودن نعنا؛ در تمام سنین (از نوزادان تــا افراد مسن) بدون هیچ محدودیتی مصرف نمود.

محصولات حاصله از ایــن گونه نعنا ضمن اثرات سریع از عارضه ی جانبی برخوردار نمی باشند و بــا داروها و غذاها تداخل نمی نمایند.

نکته ی مهم درباره ی تاثیر محصولات نعنا بــرای درمان نفخ و دل درد ایــن اســت کــه ترکیبات موجود در اسانس (رایحه) ایــن گیاه در عرض چند دقیقه (حدود 10 تــا 15 دقیقه) جذب می شــونــد و مشکلات حاصله را مهار می کنند؛ و در صورتی کــه هم زمان بــا مصرف غذا خورده شــونــد از ایجاد نفخ و دل درد جلوگیری می کنند؛ بنابراین دارای خاصیت درمانی بوده و مانع نفخ و دل درد می شوند.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “نعناع”

دیدگاه ها بسته شده اند.