شقاقل

مجموعه: خواص مواد غذایی

شقاقل

شقاقل

 

شَقاقُل معمولی یــا زَردَک ریگی یــا زردک ریش‌بزی بــا نام علمی Malabaila secacul Boiss. یــا Pastinaca sativa L. یکی از سبزیجات ریشه‌ای از خانواده هویج است(هویج وحشی). شکل آن همانند هویج اســت ولــی پوست آن کمرنگتر و مزه آن قوی‌تر است. در لهجه شیرازی بــه آن‌ نرگسی گفته و در آشپزی شیرازی از آن‌ استفاده میشود. «نرگسی»نوعی از هویج اســت کــه فــقــط درفصل زمستان قابل برداشت می‌باشد ؛دارای اثرات ضد میکروبی قوی اســت و قند و آهن بیشتری نسبت بــه هویج دارد. شقاقل (نرگسی) در بیشتر آسیا و اروپا می‌روید و از قدیم خورده می‌شده است. پیش از ورود سیب زمینی از قاره آمریکا بــه بر قدیم؛ در اروپا و آسیا شقاقل بسیار خورده می‌شد.

مغز و ریشه آن یکنواخت و ریشه آن سنگین و دیرهضم اســت ولــی وقتی کــه بــا شکر و عسل بــه صورت مربا تبدیل شــود گوارش آن ساده است.

 

خواص شقاقل

 

خواص شقاقل

 

به فرانسوی Panais cujtiv e , Panais؛ نوع مزروع آن و Panais checacul نوع صحرایی آن و بــه انگلیسی نوع مزروع آن را Parsnip و نوع وحشی آن را Wild Parsnip  گویند.

شقاقل گیاهی اســت دو ساله شکل ظاهری آن شبیه گیاه هویج؛ برگ‌های آن دارای بریدگی و در عین حال دندانه‌دار؛ ساقه‌های آن گوشه‌دار است.

ریشه آن کــه بــرای تهیه مربا مصرف می‌شود نسبتاً ضخیم و ضخامت آن در حد یک انگشت؛ پر گره و کمی شیرین است.

میوه آن در ابعاد یک نخود بــه رنگ تیره و گل‌های آن بــه صورت چتر مرکب در انتهای شاخه گل دهنده ظاهر می‌شود.

گیاه شقاقل مربا در ماسه‌های مرطوب و حاشیه جنگل‌های متراکم انتشار دارد. در ایران در دماوند؛ شمال ایران و شیراز در کوه برفی می‌روید. در اروپا بــه خصوص در فرانسه از نوع مزروع آن غذایی قدیمی دارند بــه نام Pot-au-feu کــه از گوشت گاو پخته و شقاقل مزروع و انواع سبزیجات بــه خصوص تره درست می‌کنند و چاشنی‌هایی کــه می‌زنند نسبتاً خوشمزه می‌شود.

در اروپا و آمریکای شمالی بــه عــنــوان سبزی و همچنین علوفه بــه کار می‌رود.

شقاقل در طب سنتی

ریشه گیاه شقاقل از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی کمی گرم و تر می‌باشد و از نظر خواص معتقدند کــه بازکننده انسداد مجاری عروق و گرم کننده می‌باشد و بــرای گرم کردن معده و کلیه و کبد تأثیر بسزایی دارد. اشتها را کاهش می‌دهد و مــمــکن اســت ایجاد سردرد نماید از ایــن نظر بــایــد بــا عسل خورد و مربای آن بــا عسل مضرات آن را برطرف می‌کند.

مقدار خوراک آن تــا 20 گرم است. خواص دارویی آن تــا 4 سال باقی می‌ماند.

ترکیبات شیمیایی

در هــر یک صد گرم نوع اهلی شقاقل خام مواد زیر وجود دارد :

آب 79 گرم؛ پروتئین 7/1 گرم؛ چربی 5/0 گرم؛ هیدرات‌های کربن (قند و نشاسته) 15 گرم؛ کلسیم 50 میلی گرم؛ فسفر 77 میلی گرم؛ آهن 7/0 میلی گرم؛ سدیم 12 میلی گرم؛ پتاسیم 541 میلی گرم؛ ویتامین آ 30 IU؛ تیامین 08/0 میلی گرم؛ ریبوفلاوین 09/0 میلی گرم؛ نیاسین 2/0 میلی گرم و ویتامین ث 16 میلی گرم.

در هــر یک صد گرم نوع اهلی شقاقل پخته کم آب مواد زیر وجود دارد :

آب 82 گرم؛ پروتئین 5/1 گرم؛ چربی 5/0 گرم هیدرات‌های کربن (قند و نشاسته) 13 گرم؛ کلسیم 45 میلی گرم؛ فسفر 62 میلی گرم؛ آهن 6/0 میلی گرم؛ سدیم 8 میلی گرم؛ پتاسیم 379 میلی گرم؛ ویتامین آ 30 IU؛ تیامین 07/0 میلی گرم؛ ریبوفلاوین 08/0 میلی گرم؛ نیاسین 1/0 میلی گرم و ویتامین ث  10 میلی گرم.

مروری بر خواص شقاقل

* ایــن گیاه سرشار از ویتامین‌های B1؛ B2؛ C؛ پتاسیم و فیبر است.

* خاصیت ادرارآور؛ ضدروماتیسمی و آنتی اکسیدان دارد.

* بــرای درمان بیماری‌های کلیوی و کنترل چاقی مفرط کاربرد دارد.

* فیبر موجود در آن؛ چربی سوز طبیعی است.

* ویتامین K موجود در آن؛ بــرای لخته شدن خون و رشد سلول‌ها مفید اســت و خطر بروز پوکی استخوان را کاهش می‌دهد.

* فولات موجود در شقاقل مانع از بروز کم خونی می‌شود و آن را درمان می‌کند. (به ویژه هنگام بارداری).

* ویتامین C موجود در آن؛ در تولید کلاژن موثر است.

* ترکیبات ضدالتهابی موجود در آن؛ بــه بهبود التهاب برونشیت در بیماران آسمی کمک می‌کند.

* پتاسیم همراه بــا اسید چرب امگا 3 انرژی بدن را افزایش می‌دهد و مانع از خستگی می‌شود.

* سیستم گوارشی و دیواره های مویرگ‌ها را تقویت می‌کند و آرام بخش؛ خلط آور و تقویت کننده است.

* اسیدفولیک موجود در شقاقل ابتلا بــه بیماری قلبی را کاهش می‌دهد و مانع شکستگی استخوان بر اثر پوکی استخوان می‌شود. بــه علاوه مصرف آن بــه بیماران کلیوی؛ سلولیت و چاقی مفرط توصیه می‌شود.

* از آن جا کــه شقاقل منبع عالی ویتامین C اســت سیستم ایمنی بدن؛ سیستم گوارشی؛ پوست و عصب را تقویت می‌کند.

* میزان زیاد فیبر موجود در ایــن گیاه در کاهش کلسترول و حفظ قند خون نرمال موثر است.

* شقاقل فشار خون بالا؛ یبوست و ناراحتی‌های متعدد قلب را کاهش می‌دهد.

* شقاقل خطر نقص جنین را در زنان باردار پایین می‌آورد و بــا بهبود عملکرد برونشیتی بــه بیماران مبتلا بــه آسم کمک می‌کند.

* ریشه ایــن گیاه خاصیت مدری و آنتی اکسیدانی دارد.

 

فواید شقاقل

 

فواید شقاقل

 

شقاقل؛ از نوع سبزی‌جات ریشه‌ای و متعلق بــه خانواده هویج است. شکل ایــن گیاه مانند هویج اســت امــا پوست آن کم رنگ‌تر است. شقاقل؛ از زمان‌های قدیم مورد مصرف قرار می‌گرفته است.

این گیاه منبع غنی از آنتی‌اکسیدان؛ ماده معدنی؛ فیبر؛ ویتامین A و مقدار کمی ویتامین‌های دیگر است. ایــن گیاه کــه نسبت بــه هویج ویتامین بیشتری دارد؛ حاوی مقدار زیادی پتاسیم است.

خواص ایــن گیاه :

– اسیدفولیک موجود در آن؛ بیماری قلبی را کاهش می‌دهد و مانع شکستگی استخوان بر اثر پوکی استخوان می‌شود.

– مصرف آن بــه بیماران کلیوی؛ سلولیت و چاقی مفرط توصیه می‌شود.

– از آن جا کــه شقاقل منبع عالی ویتامین C و نیاسین است؛ سیستم ایمنی بدن؛ سیستم گوارشی؛ پوست و عصب را تقویت می‌کند.

– میزان زیاد فیبر موجود در آن؛ در کاهش کلسترول و حفظ قند خون نرمال موثر است.

– فشار خون بالا؛ یبوست و ناراحتی های متعدد قلب را کاهش می‌دهد.

– خطر نقص جنین را در زنان باردار پایین می‌آورد.

– بــا بهبود عملکرد برونشیتی؛ بــه بیماران مبتلا بــه آسم کمک می‌کند.

– ریشه آن خاصیت ادرار آور و آنتی‌اکسیدان دارد.

– مصرف ایــن گیاه بــه افرادی کــه از کم خونی رنج می‌برند؛ توصیه شده است.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “شقاقل”

دیدگاه ها بسته شده اند.