دعای چشم زخم

مجموعه: دینی و مذهبی

دعای چشم زخم

دعای چشم زخم قوی

در روایات آمده کــه پیامبر(صلی الله علیه وآله) بــرای رفع چشم زخم بــرای امام حسن و امام حسین دعایی نوشته اســت و پیامبر می‌فرماید کــه حضرت ابراهیم بــرای حضرت اسماعیل نــیــز همین تعویذ بــرای دفع شر چشم را نوشته است. در نهج‌البلاغه آمده اســت کــه العین حق والرقی حق چشم زخم حق اســت و توسل بــه دعا بــرای دفع آن نــیــز حق است.

چشم زخم در قرآن

سحر چشم

سحر و جادو از توانمندی‌های ذاتی بشر اســت و انسان‌ها می‌توانند بــه اعتدال ذاتی و غیر اکتسابی بــه ایــن توانایی بــه صورت فعلی دست یابند و یــا بــا آموزش و پرورش؛ استعداد و توانمندی ذاتی خویش را در ایــن زمینه آشکار سازند.

در داستانی کــه قرآن درباره مردم بابل گزارش می‌کند بــه مسأله وجود سحر و تعلیم آن بــه کمک دو فرشته الهی بــه نام هاروت و ماروت اشاره می‌نماید. در ایــن داستان کــه در سوره بقره آمده بــه خوبی تبیین و تحلیل می‌گردد کــه سحر و جادو قابل تعلیم و آموزش اســت و کارکردهای بسیاری دارد و می‌تواند امری مثبت و سازنده و یــا منفی و زیان‌بار باشد.

انسان ایــن استعداد و توانمندی را بــه طور ذاتی دارا می‌باشد کــه از عناصر فرامادی استفاده کــنــد و یــا ابزارهای مادی را در امور فرامادی بــه کار گیرد در مورد اخیر مراد آن اســت کــه شخص می‌تواند از امور مادی چــون چشم بــرای امری معنوی مانند محبت و دشمنی بهره ببرد.

در داستان سحر جادوگران مصری و مبارزه ایشان بــا حضرت موسی(علیه السلام) ایــن نکته مورد تاکید قرار می‌گیرد کــه سحر می‌تواند در چشم و تصرف در آن باشد. از ایــن رو نفوذ جادوی ساحران فرعونی در چشم بنی اسرائیل بوده کــه موجب وحشت ایشان می‌شود. بــه ایــن معنا کــه شخص می‌تواند بــا اعمالی؛ در چشم شخص تصرف کــنــد و تأثیرات آن را در جان و روحش ببیند. بنابراین بــا حرکت طناب‌ها و ریسمان‌ها در چشمان مردمان تصرف شده و در جان ایشان وحشت و ترس افکنده می‌شود. (اعراف آیه 116)

کافران مکه نــیــز در برابر معجزات پیامبر(صلی الله علیه وآله) مدعی بودند کــه چشمانش در برابر مشاهده گشایش درهای آسمان مسحور شدند و در حقیقت پیامبر در چشمان ایشان تصرف کرده تــا نتوانند حقیقت و واقعیت را از خیال جدا کنند. (حجر آیه 14و 15)

به هــر حال شکی نـیـسـت کــه انسان از توانایی خاص و خارق‌العاده ای برخوردار اســت کــه موجبات تصرفات فرامادی و فرا طبیعی را فراهم می‌آورد.

یکی از اقسام سحر و جادو؛ تصرفات چشم اســت کــه اگــر بــه گونه آسیب زا و زیان‌بار باشد از آن بــه چشم زخم یاد می‌شود. چشم زخم بــه معنای آسیبی اســت کــه چشم بد بــه کسی بزند. (فرهنگ فارسی ج1ص1290)

برخی مفسران بــه برخی از آیات در قرآن بــه ایــن منظور تمسک کرده‌اند کــه یکی از ایــن موارد آیات 51 و 52 سوره قلم ( و ان یکاد)  اســت کــه نظرات مفسران را بــه خود جلب کرده است. خداوند در ایــن دو آیه می‌فرماید: و آنان کــه کافر شدند چــون قرآن را شنیدند چیزی نمانده بود کــه تو را چشم بزنند و می‌گفتند او واقعاً دیوانه‌ای است. حال آنکه [قرآن] جز تذکری بــرای جهانیان نیست.

از ایــن آیه برخی معنای چشم زخم را برداشتند. امــا عده‌ای دیگر آن را معنایی کنایی و شدت خشم تعبیر کرده‌اند. حــتـی برخی گفته‌اند کــه ایــن آیه دلالت بر تضاد رفتاری کفار دارد؛ یعنی از طرفی بــا چشم‌های خود بــه اعجاز نگاه می‌کنند وقتی کــه قرآن بــرای آن‌ها خوانده می‌شود مجذوب می‌شوند و پشت سر پیامبر می‌گویند کــه پیامبر مجنون است.

قرآن در آیه 67 سوره یوسف بــه امکان و حقانیت چشم زخم اشاره می‌کند. در ایــن آیه حضرت یعقوب(علیه السلام) بــه فرزندان خویش فرمان می‌دهد کــه هنگام ورود بــه مصر از یک دروازه شهر وارد آن نشوند و از آن جایی کــه فرزندان ده‌گانه ایشان افرادی زیبا و تنومند و جوان بودند از ایشان می‌خواهد بــرای در امان ماندن از چشم زخم مردم مصر از دروازه‌های متعدد وارد شــونــد تــا بــه چشم نیایند. (المیزان ج11 ص218) بنابراین می‌توان گــفــت کــه چشم زخم امری پذیرفته شده در بینش و نگرش قرآنی است.(مجمع‌البیان ج5 و 6 ص380)

در حقیقت یعقوب(علیه السلام) از چشم زخم مصریان نسبت بــه فرزندانش دل نگران بود. هــر چند کــه آن حضرت(علیه السلام) بر ایــن نکته تأکید می‌ورزد کــه قدرت انسان‌های دارای چشم زخم بــه گونه‌ای اســت کــه او نمی‌تواند جلوی آن‌ها را بگیرد مگر آن کــه اراده الهی بــه ایــن تعلق گیرد کــه چشم زخم مردم در ایشان اثر نگذارد.(یوسف/67)

مهم‌ترین آیه کــه درباره چشم زخم بدان اشاره می‌شود آیه 51 سوره قلم اســت کــه درباره پیامبر گرامی(صلی الله علیه وآله) آمده است.

در ایــن آیه آمده کــه کافران در تلاش بودند چشم زخمی بــه پیامبر(صلی الله علیه وآله) برسانند. آنان کــه از هــر راهی تلاش می‌کردند تــا آن حضرت را بکشند و یــا دعوتش را بــه تعطیلی بکشانند از ساحران و جادوگران بهره گرفتند تــا ایــن کار را انــجـام دهند. از ایــن رو خداوند می‌فرماید: و ان یکاد الذین کفروا لیزلقونک بابصارهم لما سمعواالذکر و یقولون انه لمجنون.

در ایــن آیه دلیل آنان بــرای بــه کارگیری سحر و جادو و چشم زخم آن اســت کــه پیامبر را مجنون و جن زده می‌دانستند و ایــن زمانی بود کــه ذکر یعنی قرآن را شنیده بودند و آن را شگفت انگیز می‌یافتند. گمان بردن بــه ایــن کــه کلام آدمی نـیـسـت و می‌بایست کلام جنیان باشد و آنان هستند کــه وی را بــه بند کشیده و از زبان محمد(صلی الله علیه و آله) سخن می‌گویند. باعث شــد تــا بــا بــه کارگیری سحر و چشم زخم؛ تلاش کـنـنـد وی را بکشند و یــا آسیبی بــه او وارد سازند تــا جن تسخیرکننده نــیــز بمیرد و یــا برود.

واژه زلق در لسان العرب بــه معنای لغزیدن اســت و زلق بابصار و لغزیدن بــه چشم یعنی ایــن کــه تو را بــا چشمانشان آزار رسانند و تو را از مقامی کــه داری بلغزانند.(لسان العرب ج6ص70) ایــن مقام همان مسئله ذکر حکیم و قرآن عظیمی بود کــه آنان را شگفت زده کرده بود و بهترین سخنوران و شاعران کافران در برابرش زانو بــه زمین زده بودند.

آیا قطعاً قرآن بــه مسئله چشم زخم اشاره کرده اســت ؟

برای پاسخ بــه ایــن سؤال  نمی‌توانیم جواب دقیقی بدهیم. برخی مفسران از برخی آیات اجمالاً بــه ایــن نتیجه رسیده‌اند کــه بــه مسئله چشم زخم اشاره شده است.

غیر از قرآن ما منبع دیگری بــه عــنــوان روایات و احادیث هم داریم کــه برخی روایات مسئله چشم زخم را مورد اشاره قرار داده‌اند و بسیاری از دانشمندان امروزی هم معتقدند کــه برخی چشم‌ها از یک نیروی مغناطیسی خاصی برخوردارند کــه می‌تواند مثل اشعه لیزر عمل کند. ایــن مسئله هم از نظر علم و هم نظر عقل قابل قبول اســت کــه نیروهای فوق‌العاده ای در برخی اعضای بدن هست کــه تأثیراتی اعمال می‌کند.

چشم زخم در روایات

از نگاه روایی نــیــز نه تنها منعی در ایــن رابطه وجود ندارد؛ بـلـکـه روایاتی وجود دارد کــه بر اساس آن می‌توان گــفــت مسئله چشم زخم تــا حدی قابل قبول است؛ بــرای مثال واژه‌هایی مثل رقی بــه معنای تعویذ و نوشتن دعاهایی بــرای چشم زخم وجود دارد. واژه  حرز کــه هــر معصومی بــرای خود حرز دارد.

در روایات آمده کــه پیامبر(صلی الله علیه وآله) بــرای رفع چشم زخم بــرای امام حسن و امام حسین دعایی نوشته اســت و پیامبر می‌فرماید کــه حضرت ابراهیم بــرای حضرت اسماعیل نــیــز همین تعویذ بــرای دفع شر چشم را نوشته است. در نهج‌البلاغه آمده اســت کــه العین حق والرقی حق چشم زخم حق اســت و توسل بــه دعا بــرای دفع آن نــیــز حق است.

رفع چشم زخم ؛ ضد چشم زخم

رفع چشم زخم

ساده‌ترین دستور بــرای رفع چشم زخم خواندن سوره ناس و فلق است. در روایات آمده اســت کــه پیغمبر(صلی الله علیه وآله) ایــن سوره‌ها را بــرای امام حسن و امام حسین بــه عــنــوان تعویذ قرائت می‌کرد.

از امام صادق(علیه السلام) روایت شده کــه فرمود اســت : اگــر کسی از شما چیزی از برادرش او را متعجب ساخت سه بار  بگویید: ماشاء‌الله لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم. در برخی روایات گفته می‌شود کــه تکبیر بگویید تــا تأثیر چشم زخم از بین برود.

البته نباید از ایــن امر غافل شــد کــه زیاده‌گویی ها در ایــن مسئله بسیار است. در بین توده مردم برخی از ایــن مباحث بــا خرافات عجین و موجب شده برخی اصل آن را هم انکار کنند.

اسفند دود کردن و استفاده از مهره‌های آبی بــرای دور کردن چشم زخم مبنای روایی ندارد؛ موضوعاتی اســت کــه توسط مردم بــه بحث اضافه شده است. همان‌طور کــه در احادیث و روایات آمده اصل تأثیر دعا بــرای دفع چشم زخم قابل انکار نیست؛ امــا باز کردن دکانی بــرای نوشتن دعا و ادعای دعانویسی بــه هیچ وجه قابل قبول نیست؛ میدان دادن بــه ایــن افراد نــیــز گناه محسوب می‌شود.

از دیگر روش‌هایی کــه قرآن در همین آیه بدان اشاره می‌کند پرهیز از کسانی اســت کــه دارای ایــن قدرت هستند و نــیــز استفاده از شیوه‌هایی اســت کــه زمینه‌های چشم زخم را فراهم نمی‌آورد. ظاهر نشدن در برابر شور چشمان یکی از ایــن راه‌هاست.خواندن سوره معوذتین بــه ویژه سوره فلق یکی دیگر از شیوه‌های پیشگیری و درمان است.

برخی گفته‌اند کــه آیه من شر حاسد اذا حسد؛ شامل عائن یعنی کسی کــه بــا چشم آسیب می‌رساند نــیــز می‌شود؛ زیــرا چشم زخم گاه از حسادت نفسانی برمی خیزد. بــه ایــن معنا کــه شخص هرگاه در دیگری نعمتی یافت و یــا فراوانی نعمتی را مشاهده کــرد از روی حسادت می‌کوشد تــا آن نعمت از او سلب شــود و بــا شور چشمی می‌کوشد تــا آن را از میان بردارد.

علامه طباطبایی در المیزان می‌نویسد: چشم زخم نوعی از حسد نفسانی اســت کــه هنگام مشاهده چیزی کــه در نظر شور چشم؛ زیاد و تعجب انگیز اســت محقق می‌شود. (المیزان ج20 ؛ ص393)

 

ضد چشم زخم

وارد شده : آیه و ان یکاد بخوانند؛ و نــیــز از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده: چــون بترسد چشم او در کسى؛ یــا چشم کسى در او؛ اثر بگذارد؛ سه مرتبه بگوید :

ما شآءَاللَّهُ لا قُوَّهَ اِلاّ بِاللَّهِ الْعَلِىِ الْعَظیمِ

آنچه خدا خواست شد؛ نیرویى نـیـسـت جز بــه خداى والاى بزرگ.

و وارد شده : هرگاه کسى خود را بــه شکلى نیکو آراست؛ وقتى از منزل مى رود دو قل اعوذ [یعنى سوره هاى
قل اعوز بربّ الفلق
و
قل اعوذ بربّ النّاس] بخواند؛ تــا چیزى بــه اذن اللّه تعالى بــه او زیان نرساند.

و نــیــز براى دفع چشم زخم وارد شده: دستها را برابر صورت بردارد؛ و سوره هاى حمد و توحید و دو قل اعوذ را بخواند؛ و دست بر پیشانى بکشد.

و همچنین دعاى پناه از چشم زخم :

اَللّهُمَّ رَبَّ مَطَرٍ حابِسٍ وَ حَجَرٍ یابِسٍ وَ لَیْلٍ دامِسٍ وَ رَطْبٍ وَ یابِسٍ رُدَّ عَیْنَ الْعایِنِ عَلَیْهِ فى کَبِدِهِ وَ نَحْرِهِ وَ مالِهِ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ کَرَّتَیْنِ یَنْقَلِبْ اِلَیْکَ الْبَصَرُ خاسِئاً وَ هُوَ حَسیرٌ

خدایا اى پروردگار باران زندانى و سنگ خشک و شب تار؛ و تر و خشک؛ چشم چشم زن را بــه خودش بازگردان؛ در جگر و گلو و دارایى اش؛ پــس بازگردان دیده را؛ آیا مى بینى شکافى؟ ؛ ســپــس دیده را دوباره بازگردان.
دیده بــه سویت باز مى گردد ناتوان و درمانده

دعای پناهی دیگر :

اَللّهُمَّ ذَا السُّلْطانِ الْعَظیمِ وَالْمَنِّ الْقَدیمِ وَالْوَجْهِ الْکَریمِ ذَا الْکَلِماتِ التّامّاتِ وَالدَّعَواتِ المُسْتَجابات عافِ فُلاناً مِنْ اَنْفُسِ الْجِنِّ وَ اَعْیُنِ الاِْنْسِ

خدایا صاحب سلطنت بزرگ؛ و احسان دیرینه؛ و جلوه کریم؛ دارنده کلمات کامل؛ و دعاهاى مستجاب؛ فلان را از نفس هاى جنّ و چشم هاى انس؛ سلامت کامل بخش

این دعایى اســت کــه رسول خدا صلى اللّه علیه و آله براى حسنین علیهما السّلام خواند؛ و بــه اصحاب خود فرمود: زنها و اولاد خود را بــا ایــن کلمات پناه دهید.

دعاى پناه چشم زخم براى حیوانات و غیر آنها :

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ بِسْمِ اللَّهِ الْعَظیمِ عَبَسَ عابِسٍ وَ شَهابَ قابسٍ حَجَرَ یابِسٍ رَدَدْتُ عَیْنَالعایِنِ عَلَیْهِ مِنْ رَأسِهِ اِلى قَدَمَیْهِ اَخَذَ عَیْناهُ قابِضٌ بِکِلاهُ وَ عَلى جارِهِ وَاَقارِبِهِ جِلْدُهُ دَقیقٌ وَ دَمُهُ رَقیقٌ وَ بابُ الْمَکْرُوهِ تَلیقُ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرى مِنْ فُطُورٍ ثمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ کَرَّتَیْنِ یَنْقَلِبْ اِلَیْکَ الْبَصَرُ خاسِئاً وَ هُوَ حَسیرٌ

به نام خدا کــه رحمتش بسیار و مهربانى اش همیشگى است؛ بــه نام خداى بزرگ؛ بر ترش رویى ترش رو؛ و آتش فروزان؛ و سنگ سخت؛ برگرداندم چشم چشم زن را؛ از سر تــا بــه پایش؛ بگیرد دو چشم او را گیرنده اى بــا هــمــه نگاهش؛ و بر همسایه و خویشانش؛ پوستش نازک؛ خونش رقیق؛ در ناخوشایند سزاوار او؛ پــس بازگردان چشم را؛ آیا شکافى مى بینى؟ ســپــس چشم او دوباره بازگردان چشم بــه سوى تو باز مى گردد خسته و ناتوان

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “دعای چشم زخم”

دیدگاه ها بسته شده اند.