ریواس

مجموعه: خواص مواد غذایی

ریواس

ریواس

ریواس گیاهی اســت از تیره هفت‌بندان (Polygonaceae) بومی آسیا (به احتمال سیبری یــا هیمالیا) کــه از سده شانزدهم در اروپا کشت می‌شد. نوشته‌ها حاکی از آن اســت کــه پیش از میلاد مسیح در چین بــه عــنــوان دارو مصرف می‌شد.

نام اصلی آن ریواچ اســت و ریواس و رواش از آن ریشه می گیرد در فلات شرقی ایران- فارسی زبانان آنرا بــه نام رواش و ریواچ می‌شناسند امروزه در ادبیات کتابی آنرا ریواس می گویند در افغانستان بــه آن چوکری هم می گویند.

ریواس گیاهی اســت کــه بصورت طبیعی و دیمی رشد می‌کند و در مناطقی کــه گل لاله وجود دارد ایــن گیاه نــیــز رشد می‌کند. بیشتر در مناطق کوهپایه و سردسیر رشد می‌کند و بــه آبیاری نیاز ندارد. فصل برداشت ریواس در بیشتر مناطق ایران فروردین ماه است.

بزرگترین رویشگاه ریواس از لحاظ سطح و پراکنش گونه در مراتع شهرستان شهربابک قرار دارد. ریواس همچنین در دامنه بینالود نیشابور؛ کوهستان‌های آذربایجان و کردستان؛ و بلندی‌های البرز در شمال تهران و همچنین دراستان در استان خراسان رضوی شهرستان گناباد و کوه‌های روستای رباط ترک (که ایــن گیاه در کوه‌های رباط ترک و قلعه تخت کوه بــه طور وحشی رشد می‌کند) روییده و بومیان بــا چیدن سنگ دور ساقه‌اش آن را پرورانده و سبب بلندتر شدن ساقه‌اش می‌گردند. ایــن نبات در کوه‌های هندوکش- شمال کابل؛ نــیــز بــه می بــا شیوه‌های مشابه بــه صورت طبیعی می‌روید و بومیان آنرا پرورش می‌دهند. ریواس (رواش) سالنگ و پغمان در کابلستان شهرت فروان دارد. ریواس یکی از ره‌آوردهای نیشابور است. ریواس ساقه بلند و بــا ریواچ قاقوری کــه از ساقه آن شربت تهیه می‌کنند یک نوع ریواس اســت کــه در حاشیه کویر درزیبد گناباد می‌روید.

فصل تهیه قاقوری یــا ساقه شربتی آن ۲۵ اسفند تــا آخر فروردین است. مزه ایــن نوع شربت مشابهه طعم انار شیرین است.

مهم‌ترین نواحی رویش ریواس در ایران؛ دامنه‌های کوه بینالود در شهرستان نیشابور؛ دامنه کوه‌های شهرستان شهربابک در کرمان و دامنه کوه‌های البرز در شهرستان طالقان و کوه‌های کردستان ریواس در فصل بهار بــه فراوانی در بازارهای محلی مناطق آذربایجان نــیــز یافت می‌شود کــه از دامنه‌های کوه‌های ایــن مناطق توسط روستاییان برداشت می‌شود.در ایران ریواس چند گونه مختلف دارد و نوع ریواس شیرین کــه بــه آن قاقوری یــا ریواچ می‌گویند در دامنه کوه زیبد می‌روید. ایــن نوع ریواس را کشاورزان بــا ریختن خاک روی ساقه گاهی ساقه بــا ارتفاع یک متر و صخامت ۸ سانت بدست می‌آورند کــه بر خلاف ریواسهای سایر مناطق طعم شیرین دارد و نه طعم ترش. ایــن گیاه در مناطق جنوبی استان فارس -کوه‌های اطراف شهر دبیران نــیــز یافت شده است. ریواس در مناطق مختلف شهرستان شازند هم وجود دارد مخصوصاً در کوه راستوند و کوه شهباز بــه وفور فراوان یافت می‌شود.

 

فواید ریواس

 

فواید ریواس

 

کمتر کسی پیدا می‌شود کــه نوشیدن یک لیوان شربت ریوا س خنک و تگری نیشابور را در فصل‌های گرم سال تجربه نکرده باشد چرا کــه مادرها و مادربزرگ‌ها همیشه معتقد بودند ریواس حال‌مان را جا می‌آورد و در عین حال کلی خاصیت بــه بدن‌مان می‌رساند!

البته آشنایی بــا ریوا س فــقــط بــه شربت ختم نمی‌شود و بــا آن می‌توانید خورش؛ آبگوشت؛ اشکنه؛ سالاد؛ کوکو و حــتـی لواشک هم تهیه کنید. ریوا س سرشار از عناصر معدنی و انواع ویتامین‌هاست و بــه هضم غذا کمک می‌کند. حال اگــر کنجکاو شده‌اید کــه بــا سایر خواص و مضرات احتمالی ایــن گیاه خوش‌رنگ و لعاب و دستورات غذایی آن آشنا شوید؛ بــا ما همراه باشید.

ریواس یــا کرفس صورتی؟!

ریواس گیاه بومی آسیاست و احتمال می‌رود اولین بار در سیبری یــا هیمالیا برداشت شده باشد. حــتـی گفته می‌شود چینی‌ها پیش از میلاد مسیح بــه عــنــوان دارو از آن استفاده می‌کردند. در اروپا نــیــز کشت آن از قرن شانزدهم آغاز شد. جالب اســت بدانید اهالی شرق ایران ریوا س را بــا عــنــوان «رواش» می‌شناسند. ریواس از دسته ترشک‌ها بــه حساب می‌آید و در هوای خنک و فصل بهار می‌روید.

ریواس؛ سبزی صورتی پرخاصیت

بنابراین قادر اســت دماهای پایین را تحمل کند. ساقه ایــن گیاه صورتی رنگ اســت و بــه کرفس شباهت دارد. برگ‌های آن نــیــز در دمای پایین صورتی و قرمز رنگ می‌شود و در دمای بالای 30 درجه سانتی‌گراد سبز تیره باقی می‌مانند. محل رویش آن در ایران دامنه بینالود؛ کوهستان‌های آذربایجان و کردستان؛ بلندی‌های البرز در شمال تهران؛ خراسان رضوی؛ کوه‌های روستای رباط ترک (دلیجان) و قلعه تخت کوه اســت امــا بیشتر از هــمــه سوغات نیشابور بــه حساب می‌آید.

خواص منحصر بــه فرد و بسیار زیادی دارد کــه در اینجا بــه چند نمونه از آنها اشاره می‌کنیم :

– مقوی قلب و اعصاب است.

– بــا تحریک ترشح نمک‌های صفراوی از کبد؛ باعث تنظیم جذب چربی از روده می‌شود.

– باعث کاهش خونریزی از معده و روده می‌شود.

– بــه رفع اختلالات قاعدگی کمک می‌کند.

– ورم ملتحمه چشم را کاهش می‌دهد.

– بــه ترمیم جراحات؛ زخم‌های چرکی سطحی و سوختگی‌های پوستی کمک می‌کند.

– مسرت‌بخش اســت و باعث رفع افسردگی می‌شود.

– لوزالمعده را وادار بــه ترشح انسولین کرده و قند خون را کاهش می‌دهد.

– کاهنده چربی و کلسترول خون اســت و از ایجاد لخته در رگ‌ها جلوگیری می‌کند.

– مصرف مداوم آن باعث تصفیه خون و رفع جوش و دمل می‌شود.

– کاهنده شهوت است.

– زخم‌های دهان را درمان می‌کند.

– سرگیجه و وزوز گوش را کاهش می‌دهد.

– فیبر و پتاسیم موجود در آن سوخت و ساز بدن را بالا می‌برد و باعث کاهش وزن می‌شود.

– اسید معده را متعادل می‌کند.

– برطرف کننده استرس؛ ترس و وسواس است.

 

مراقب باشید سردی‌تان نکند!

طبع ریواس از لحاظ طب سنتی سرد اســت امــا اگــر بــا مقداری شکر یــا عسل مصرف شــود از سردی آن کاسته می‌شود. ایــن گیاه منبع غنی از ویتامین‌ها و املاح معدنی بــه شمار می‌آید و اثرات معجزه آسایی بر سلامت دارد. ریوا س قابض اســت و باعث تقویت معده و کبد می‌شود و دفع باکتری‌های مضر از دستگاه گوارش می‌شود. بــا ایــن حال زیاده روی در مصرف آن می‌تواند دردسرساز شود. همچنین بــرای بیماران تب‌دار و بی اشتها مفید اســت و یرقان؛ ضعف و سستی را برطرف می‌کند. بــرای ایــن منظور کافی اســت 100 گرم آب ریواس خام را بــه همراه آب هویج یــا کرفس؛ خیار و سیب (یک سوم آب ریوا س و دو سوم آبمیوه‌ها یــا سبزی‌های ذکر شده) بنوشید.

علاوه براینها؛ ریوا س بــه کاهش حالت تهوع و درمان اسهال‌های صفراوی (با مزاج گرم) کمک می‌کند. ساقه‌هاى زیرزمینى آن نــیــز (معروف بــه ریوند) در رفع یبوست و کاهش علائم بواسیر تاثیرگذارند و معده را ضد عفونى مى‌کنند.

شربت بهشتی بــا ریواس قاقری!

شربت ریواس از ساقه گونه‌ای از ایــن گیاه تحت عــنــوان قاقری یــا ریواچ تهیه می‌شود. ایــن نوع ریوا س برخلاف ریوا س‌های دیگر طعمی ‌شیرین دارد و در دامنه کوه زیبد واقع در استان خراسان رضوی می‌روید. شربت آن هم بسیار خوش طعم اســت و بــه آب انار شیرین شباهت دارد. از ریواس و برگ‌های زخیم و گوشت‌دار آن در غذاهای ایرانی بــه صورت خام و پخته نــیــز استفاده می‌شود. توجه داشته باشید کــه ریوا س را نباید بیشتر از یک تــا سه روز در یخچال نگهداری کنید.

همه کاربردهای ریواس

جهت بهره‌مندی از خواص ریواس حتما لازم نـیـسـت آن را بخورید. ریوا س علاوه بر اینکه بر ارگان‌های داخلی بدن تاثیر می‌گذارد کاربردهای ویژه دیگری هم دارد؛ از جمله اینکه :

– جهت پاک کردن آثار سوختگی از ظروف؛ مقداری ریواس را همراه بــا آب در آنها بجوشانید. اسید موجود در ریوا س چربی‌های سوخته و چسبیده بــه ته ظرف را پاک می‌کند.

– برگ‌های ریواس بــه دفع حشرات موزی کمک می‌کنند.

– مصرف جوشانده ریشه ریواس روی موها باعث طلایی شدن موهای قهوه‌ای رنگ می‌شود. بــرای روشن شدن مو همچنین می‌توانید 50 گرم ریوا س را در یک لیتر آب بــه مدت 30 دقیقه بجوشانید. ســپــس ایــن محلول را صاف کرده و موها را چندبار بــا آن خیس کنید.

ماسک ریواس بــرای برطرف کردن جوشهای چرکى :

پودر گل ریواس را بــا یک قاشق ماست مخلوط کنید و هفته اى سه بار روى پوست صورت بمالید.

معجون رنگ پریدگی ریواس :

برای رفع پریدگی رنگ صورت آب ریوا س؛ آب هویج (زردک) و آب سیب سرخ را بــه نسبت مساوی بــا هم مخلوط نـمـایـیـد و ایــن نوشیدنی را بنوشید.

لوسیون ریواس برطرف کننده جوش و لک :

ریوا س رنده شده را بــا آب لیمو مخلوط نـمـایـیـد و ایــن لوسیون را بــه پوست خود بمالید ایــن لوسیون موجب از بین رفتن جوش و لک می شود.

ماسک ریواس :

ریواس له شده را بــا مقدارى سرکه مخلوط نـمـایـیـد و روى تمام صورت بمالید ایــن ماسک براى از بین بردن کک و مک و جوش هاى چرکى و از بین بردن لک و جاى جوش مفید است.

در چــه ظرفی ریواس بپزیم ؟

هنگام خرید؛ ساقه‌های جوان و ترد ریواس‌ را انتخاب کنید. بــرای آماده‌سازی آن نــیــز بــایــد ریواس را پوست کنده؛ خرد کنید و بشویید. بهتر اســت بیشتر از قسمت‌های ترد؛ نازک و روشن ریوا س استفاده کنید زیــرا قسمت‌های سبز‌ و تیره‌تر آن کمی بــه تلخی می‌زنند.

قسمت‌های سفت‌تر آن هم بعد از پخت ریش‌ریش می‌شوند و سفت باقی می‌مانند. لازم بــه ذکر اســت کــه ریوا س بــرای پخت بــه یک جوش کوتاه احتیاج دارد و اگــر مدت طولانی روی حرارت بماند؛ له می‌شود. بــه همین دلیل بــایــد آن را در پایان پخت بــه غذا اضافه کرد. همچنین بــه دلیل اگزالات پتاسیم موجود در آن؛ بهتر اســت در ظروف فلزی بــه خصوص مسی پخته نشود زیــرا مس بــا غذاهای اسیدی واکنش‌های مضری ایجاد می‌کند.

 

خواص ریواس چیست

 

خواص ریواس چیست

 

پنج دستور درمانی بــا ریواس

– بــرای درمان کم‎خونی؛ از ریشه خشک شده ریوا س یــا شربت آن همراه بــا غذا استفاده کنید.

– بــرای رفع درد؛ ناراحتی؛ گاز و نفخ معده 15 گرم پودر ریشه ریوا س را بــرای 20 دقیقه در 300 سی‎سی آب جوش دم کنید و قبل از غذا یک استکان از آن بنوشید.

– بــرای استحکام استخوان‌ها؛ ریشه ریوا س را همراه بــا عرق مرزه در روغن کنجد بجوشانید و بعد از ولرم شدن آن را روی بدن ماساژ دهید.

– بــرای بیماری برص ریشه ریوا س را به‎صورت پودر درآورده بــا عسل مخلوط کنید و در محل بمالید.

– بــرای درمان آبله؛ پیوره و دندان درد؛ ساقه ریوا س را بجوشانید و به‎صورت ضماد روی محل قرار دهید. همچنین می‌توانید خود ریواس را بجوید.

– بــرای درمان سرفه‌های کهنه و زیادی صفرا گرد ریشه ریوا س را بــا لعاب بــه دانه؛ به‎صورت حبّ درآورده و زیر زبان قرار دهید.

 

ریوا س طبیعت سرد دارد و دارای ویتامین‌ها و املاح معدنی گوناگونی است. بــرای تمامی اعضای بدن؛ ماده غذایی بسیار ممتازی شمرده می‌شود و اثر شگفت انگیز و معجزه آسایی دارد. قابض اســت و بــرای تقویت معده و کبد مفید می‌باشد.

خوردن ریوا س بــرای بیماران تب دار و بی‌اشتها مفید بوده و یرقان؛ وسواس؛ سستی را درمان می‌نماید. در ایــن گونه موارد می‌توان ۱۰۰ گرم از آب ریواس یــا رب ریواس را میل کرد. صفرا و دل بــه هم خوردگی را رفع می‌کند و بــرای حصبه و اسهال گرم صفراوی مفید بوده و کرم کُش است.

خوردن ریوا س را نباید در برنامه غذایی از یاد بُرد. ریواس را بــرای تهیه خورش؛ کمپوت؛ مربا و شربت مورد استفاده قرار می‌دهند. سعی کنید در مصرف ریوا س زیاده‌روی نکنید.

مفیدترین طریقه مصرف آن؛ مصرف آب ریواس همراه بــا آب هویج؛ کرفس؛ خیار و سیب می‌باشد کــه یک‌سوم آب ریوا س و دوسوم بقیه مواد است. ریواس اثر ملین داشته و اشتها‌آور اســت و بــرای افزایش اشتها و یبوست مفید می‌باشد. مصرف ریواس بــرای مبتلایان بــه سنگ کلیه و ناراحتی‌های مثانه خطرناک است.

شیر مادرانی کــه ریواس می‌خورند؛ در نوزادان تولید اسهال می‌کند. ریواس؛ مقوی قلب و اعصاب بوده و بــرای درمان بواسیر مفید است.

ریواس به‌عنوان فعال کننده عملکرد دستگاه گوارش؛ ناقل نمک‌های صفراوی و محرک ترشح کبد شناخته شده است. نخستین کار‌کرد آن در دهان ایــن اســت کــه بــا تحریک جوانه‌های چشایی بــه واسطه مزه تلخ خوشایندش؛ موجب پاک شدن حفره دهان شده ودهان را بــرای چشیدن غذای بعدی آماده می‌سازد.

این گیاه در معده سبب افزایش ترشح معده و تحریک آن می‌شود. در نتیجه بــه طور کلی باعث بهبود عملکرد معده می‌گردد. علاوه بر ایــن بــا تحریک ترشح نمک‌های صفراوی از کبد؛ بــه تنظیم جذب چربی از روده کمک می‌کند.

ریوا س خاصیت مسهلی؛ ضد‌التهابی و متعادل کننده عملکرد روده‌ها (درمان یبوست و اسهال) را داشته و در درمان یرقان؛ خونریزی معدی- روده‌ای؛ اختلال قاعدگی؛ ورم ملتحمه چشم؛ جراحات ناشی از ضربات و صدمات جسمانی؛ زخم‌های چرکی سطحی و سوختگی‌های حاصل از حرارت کاربرد دارد.

برای چــه کسانی مضر است؟!

از آنجایی کــه ریوا س دارای مقدار زیادی اکسالیک اسید اســت (460 میلی گرم در هــر 100 گرم)؛ زیاده‌روی در مصرف آن می‌تواند باعث آسیب بــه دستگاه گوارش و کلیه‌ها و جلوگیری از جذب کلسیم و منیزیم شود. بنابراین خطر پوکی استخوان را بالا می‌برد. افراد بالغ در روز مجاز بــه مصرف 10 گرم اکسالیک اسید و کودکان مجاز بــه مصرف 3 تــا 4 گرم از ایــن ماده هستند. البته ایــن میزان اکسالیک اسید از چند کیلوگرم ریوا س بــه دست می‌آید؛ بنابراین مصرف متعادل ایــن گیاه نه تنها خطری ندارد بـلـکـه خواص بسیار زیادی را هم بــه بدن می‌رساند. امــا مبتلایان بــه سنگ کلیه؛ ناراحتی‌های مثانه؛ درد سینه و سرفه بهتر اســت قبل از خوردن ریوا س بــا پزشک خود مشورت داشته باشند.

مصرف ریواس توسط مادران شیرده نــیــز مــمــکن اســت باعث ایجاد اسهال در نوزادان شود. مبتلایان بــه نارسایی‌های قلبی هم نباید در خوردن آن زیاده‌روی کـنـنـد زیــرا حاوی مقادیر قابل توجهی سدیم اســت و باعث افزایش احتباس آب در بدن می‌شود. برگ‎ ریوا س نــیــز بهتر اســت بــه صورت خوراکی استفاده نشود زیــرا حاوی ترکیبات سمی بــرای بدن است.

سایر مصارف ریواس

ریواس بــه علت خاصیت اسیدی؛ بــرای پاک کردن ظروفی کــه آثار سوختگی مواد غذایی در آنها بــه جای مانده باشد؛ مورد استفاده قرار می‌گیرد.

افرادی کــه موی آنها قهوه‌ای کمرنگ است؛ بــا استفاده از ریشه ایــن گیاه می‌توانند بــه رنگ موی طلایی دست یابند. برگ‌های ریوا س را می‌توان به‌عنوان حشره کش موثر بــرای دفع حشرات بــه کار برد.

ریواس بــا طعم منحصر بــه فرد خود؛ در بیشتر دسرها و شیرینی‌ها استفاده می‌شود.

ریواس تــا یکی دو روز در یخچال قابل نگهداری است. بــرای نگهداری طولانی تر ریوا س؛ پــس از بریدن ساقه‌ها؛ آن را منجمد می‌کنند. اگــر ساقه‌های ریواس بــه طور خام مصرف شود؛ بــه شدت ترش خواهد بود. به‌طور معمول آن را بــا شکر یــا عسل می‌پزند یــا در کیک‌ها مورد استفاده واقع می‌شود. همچنین بــه تنهایی یــا همراه بــا توت فرنگی در تهیه ژله و مرباها بــه کار می‌رود. چاشنی‌هایی کــه بــا ریوا س مصرف می‌شوند؛ عبارتند از لیمو؛ دارچین و زنجبیل.

نکته :

لازم بــه ذکر اســت کــه برگ ریواس سمی اســت و بــایــد از خوردن آن پرهیز کرد.

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “ریواس”

دیدگاه ها بسته شده اند.