جدیدترین مطالب امروز

ریواس

مجموعه: خواص مواد غذایی
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5٫00 out of 5)
Loading...
به این مطلب امتیاز دهید

 

ریواس

ریواس

ریواس گیاهی است از تیره هفت‌بندان (Polygonaceae) بومی آسیا (به احتمال سیبری یا هیمالیا) که از سده شانزدهم در اروپا کشت می‌شد. نوشته‌ها حاکی از آن است که پیش از میلاد مسیح در چین به عنوان دارو مصرف می‌شد.

نام اصلی آن ریواچ است و ریواس و رواش از آن ریشه می گیرد در فلات شرقی ایران- فارسی زبانان آنرا به نام رواش و ریواچ می‌شناسند امروزه در ادبیات کتابی آنرا ریواس می گویند در افغانستان به آن چوکری هم می گویند.

ریواس گیاهی است که بصورت طبیعی و دیمی رشد می‌کند و در مناطقی که گل لاله وجود دارد این گیاه نیز رشد می‌کند. بیشتر در مناطق کوهپایه و سردسیر رشد می‌کند و به آبیاری نیاز ندارد. فصل برداشت ریواس در بیشتر مناطق ایران فروردین ماه است.

بزرگترین رویشگاه ریواس از لحاظ سطح و پراکنش گونه در مراتع شهرستان شهربابک قرار دارد. ریواس همچنین در دامنه بینالود نیشابور، کوهستان‌های آذربایجان و کردستان، و بلندی‌های البرز در شمال تهران و همچنین دراستان در استان خراسان رضوی شهرستان گناباد و کوه‌های روستای رباط ترک (که این گیاه در کوه‌های رباط ترک و قلعه تخت کوه به طور وحشی رشد می‌کند) روییده و بومیان با چیدن سنگ دور ساقه‌اش آن را پرورانده و سبب بلندتر شدن ساقه‌اش می‌گردند. این نبات در کوه‌های هندوکش- شمال کابل، نیز به می با شیوه‌های مشابه به صورت طبیعی می‌روید و بومیان آنرا پرورش می‌دهند. ریواس (رواش) سالنگ و پغمان در کابلستان شهرت فروان دارد. ریواس یکی از ره‌آوردهای نیشابور است. ریواس ساقه بلند و با ریواچ قاقوری که از ساقه آن شربت تهیه می‌کنند یک نوع ریواس است که در حاشیه کویر درزیبد گناباد می‌روید.

فصل تهیه قاقوری یا ساقه شربتی آن ۲۵ اسفند تا آخر فروردین است. مزه این نوع شربت مشابهه طعم انار شیرین است.

مهم‌ترین نواحی رویش ریواس در ایران، دامنه‌های کوه بینالود در شهرستان نیشابور، دامنه کوه‌های شهرستان شهربابک در کرمان و دامنه کوه‌های البرز در شهرستان طالقان و کوه‌های کردستان ریواس در فصل بهار به فراوانی در بازارهای محلی مناطق آذربایجان نیز یافت می‌شود که از دامنه‌های کوه‌های این مناطق توسط روستاییان برداشت می‌شود.در ایران ریواس چند گونه مختلف دارد و نوع ریواس شیرین که به آن قاقوری یا ریواچ می‌گویند در دامنه کوه زیبد می‌روید. این نوع ریواس را کشاورزان با ریختن خاک روی ساقه گاهی ساقه با ارتفاع یک متر و صخامت ۸ سانت بدست می‌آورند که بر خلاف ریواسهای سایر مناطق طعم شیرین دارد و نه طعم ترش. این گیاه در مناطق جنوبی استان فارس -کوه‌های اطراف شهر دبیران نیز یافت شده است. ریواس در مناطق مختلف شهرستان شازند هم وجود دارد مخصوصاً در کوه راستوند و کوه شهباز به وفور فراوان یافت می‌شود.

 

فواید ریواس

 

فواید ریواس

 

کمتر کسی پیدا می‌شود که نوشیدن یک لیوان شربت ریوا س خنک و تگری نیشابور را در فصل‌های گرم سال تجربه نکرده باشد چرا که مادرها و مادربزرگ‌ها همیشه معتقد بودند ریواس حال‌مان را جا می‌آورد و در عین حال کلی خاصیت به بدن‌مان می‌رساند!

البته آشنایی با ریوا س فقط به شربت ختم نمی‌شود و با آن می‌توانید خورش، آبگوشت، اشکنه، سالاد، کوکو و حتی لواشک هم تهیه کنید. ریوا س سرشار از عناصر معدنی و انواع ویتامین‌هاست و به هضم غذا کمک می‌کند. حال اگر کنجکاو شده‌اید که با سایر خواص و مضرات احتمالی این گیاه خوش‌رنگ و لعاب و دستورات غذایی آن آشنا شوید، با ما همراه باشید.

ریواس یا کرفس صورتی؟!

ریواس گیاه بومی آسیاست و احتمال می‌رود اولین بار در سیبری یا هیمالیا برداشت شده باشد. حتی گفته می‌شود چینی‌ها پیش از میلاد مسیح به عنوان دارو از آن استفاده می‌کردند. در اروپا نیز کشت آن از قرن شانزدهم آغاز شد. جالب است بدانید اهالی شرق ایران ریوا س را با عنوان «رواش» می‌شناسند. ریواس از دسته ترشک‌ها به حساب می‌آید و در هوای خنک و فصل بهار می‌روید.

ریواس، سبزی صورتی پرخاصیت

بنابراین قادر است دماهای پایین را تحمل کند. ساقه این گیاه صورتی رنگ است و به کرفس شباهت دارد. برگ‌های آن نیز در دمای پایین صورتی و قرمز رنگ می‌شود و در دمای بالای 30 درجه سانتی‌گراد سبز تیره باقی می‌مانند. محل رویش آن در ایران دامنه بینالود، کوهستان‌های آذربایجان و کردستان، بلندی‌های البرز در شمال تهران، خراسان رضوی، کوه‌های روستای رباط ترک (دلیجان) و قلعه تخت کوه است اما بیشتر از همه سوغات نیشابور به حساب می‌آید.

خواص منحصر به فرد و بسیار زیادی دارد که در اینجا به چند نمونه از آنها اشاره می‌کنیم :

– مقوی قلب و اعصاب است.

– با تحریک ترشح نمک‌های صفراوی از کبد، باعث تنظیم جذب چربی از روده می‌شود.

– باعث کاهش خونریزی از معده و روده می‌شود.

– به رفع اختلالات قاعدگی کمک می‌کند.

– ورم ملتحمه چشم را کاهش می‌دهد.

– به ترمیم جراحات، زخم‌های چرکی سطحی و سوختگی‌های پوستی کمک می‌کند.

– مسرت‌بخش است و باعث رفع افسردگی می‌شود.

– لوزالمعده را وادار به ترشح انسولین کرده و قند خون را کاهش می‌دهد.

– کاهنده چربی و کلسترول خون است و از ایجاد لخته در رگ‌ها جلوگیری می‌کند.

– مصرف مداوم آن باعث تصفیه خون و رفع جوش و دمل می‌شود.

– کاهنده شهوت است.

– زخم‌های دهان را درمان می‌کند.

– سرگیجه و وزوز گوش را کاهش می‌دهد.

– فیبر و پتاسیم موجود در آن سوخت و ساز بدن را بالا می‌برد و باعث کاهش وزن می‌شود.

– اسید معده را متعادل می‌کند.

– برطرف کننده استرس، ترس و وسواس است.

 

مراقب باشید سردی‌تان نکند!

طبع ریواس از لحاظ طب سنتی سرد است اما اگر با مقداری شکر یا عسل مصرف شود از سردی آن کاسته می‌شود. این گیاه منبع غنی از ویتامین‌ها و املاح معدنی به شمار می‌آید و اثرات معجزه آسایی بر سلامت دارد. ریوا س قابض است و باعث تقویت معده و کبد می‌شود و دفع باکتری‌های مضر از دستگاه گوارش می‌شود. با این حال زیاده روی در مصرف آن می‌تواند دردسرساز شود. همچنین برای بیماران تب‌دار و بی اشتها مفید است و یرقان، ضعف و سستی را برطرف می‌کند. برای این منظور کافی است 100 گرم آب ریواس خام را به همراه آب هویج یا کرفس، خیار و سیب (یک سوم آب ریوا س و دو سوم آبمیوه‌ها یا سبزی‌های ذکر شده) بنوشید.

علاوه براینها، ریوا س به کاهش حالت تهوع و درمان اسهال‌های صفراوی (با مزاج گرم) کمک می‌کند. ساقه‌هاى زیرزمینى آن نیز (معروف به ریوند) در رفع یبوست و کاهش علائم بواسیر تاثیرگذارند و معده را ضد عفونى مى‌کنند.

شربت بهشتی با ریواس قاقری!

شربت ریواس از ساقه گونه‌ای از این گیاه تحت عنوان قاقری یا ریواچ تهیه می‌شود. این نوع ریوا س برخلاف ریوا س‌های دیگر طعمی ‌شیرین دارد و در دامنه کوه زیبد واقع در استان خراسان رضوی می‌روید. شربت آن هم بسیار خوش طعم است و به آب انار شیرین شباهت دارد. از ریواس و برگ‌های زخیم و گوشت‌دار آن در غذاهای ایرانی به صورت خام و پخته نیز استفاده می‌شود. توجه داشته باشید که ریوا س را نباید بیشتر از یک تا سه روز در یخچال نگهداری کنید.

همه کاربردهای ریواس

جهت بهره‌مندی از خواص ریواس حتما لازم نیست آن را بخورید. ریوا س علاوه بر اینکه بر ارگان‌های داخلی بدن تاثیر می‌گذارد کاربردهای ویژه دیگری هم دارد؛ از جمله اینکه :

– جهت پاک کردن آثار سوختگی از ظروف، مقداری ریواس را همراه با آب در آنها بجوشانید. اسید موجود در ریوا س چربی‌های سوخته و چسبیده به ته ظرف را پاک می‌کند.

– برگ‌های ریواس به دفع حشرات موزی کمک می‌کنند.

– مصرف جوشانده ریشه ریواس روی موها باعث طلایی شدن موهای قهوه‌ای رنگ می‌شود. برای روشن شدن مو همچنین می‌توانید 50 گرم ریوا س را در یک لیتر آب به مدت 30 دقیقه بجوشانید. سپس این محلول را صاف کرده و موها را چندبار با آن خیس کنید.

ماسک ریواس برای برطرف کردن جوشهای چرکى :

پودر گل ریواس را با یک قاشق ماست مخلوط کنید و هفته اى سه بار روى پوست صورت بمالید.

معجون رنگ پریدگی ریواس :

برای رفع پریدگی رنگ صورت آب ریوا س؛ آب هویج (زردک) و آب سیب سرخ را به نسبت مساوی با هم مخلوط نمایید و این نوشیدنی را بنوشید.

لوسیون ریواس برطرف کننده جوش و لک :

ریوا س رنده شده را با آب لیمو مخلوط نمایید و این لوسیون را به پوست خود بمالید این لوسیون موجب از بین رفتن جوش و لک می شود.

ماسک ریواس :

ریواس له شده را با مقدارى سرکه مخلوط نمایید و روى تمام صورت بمالید این ماسک براى از بین بردن کک و مک و جوش هاى چرکى و از بین بردن لک و جاى جوش مفید است.

در چه ظرفی ریواس بپزیم ؟

هنگام خرید، ساقه‌های جوان و ترد ریواس‌ را انتخاب کنید. برای آماده‌سازی آن نیز باید ریواس را پوست کنده، خرد کنید و بشویید. بهتر است بیشتر از قسمت‌های ترد، نازک و روشن ریوا س استفاده کنید زیرا قسمت‌های سبز‌ و تیره‌تر آن کمی به تلخی می‌زنند.

قسمت‌های سفت‌تر آن هم بعد از پخت ریش‌ریش می‌شوند و سفت باقی می‌مانند. لازم به ذکر است که ریوا س برای پخت به یک جوش کوتاه احتیاج دارد و اگر مدت طولانی روی حرارت بماند، له می‌شود. به همین دلیل باید آن را در پایان پخت به غذا اضافه کرد. همچنین به دلیل اگزالات پتاسیم موجود در آن، بهتر است در ظروف فلزی به خصوص مسی پخته نشود زیرا مس با غذاهای اسیدی واکنش‌های مضری ایجاد می‌کند.

 

خواص ریواس چیست

 

خواص ریواس چیست

 

پنج دستور درمانی با ریواس

– برای درمان کم‎خونی، از ریشه خشک شده ریوا س یا شربت آن همراه با غذا استفاده کنید.

– برای رفع درد، ناراحتی، گاز و نفخ معده 15 گرم پودر ریشه ریوا س را برای 20 دقیقه در 300 سی‎سی آب جوش دم کنید و قبل از غذا یک استکان از آن بنوشید.

– برای استحکام استخوان‌ها، ریشه ریوا س را همراه با عرق مرزه در روغن کنجد بجوشانید و بعد از ولرم شدن آن را روی بدن ماساژ دهید.

– برای بیماری برص ریشه ریوا س را به‎صورت پودر درآورده با عسل مخلوط کنید و در محل بمالید.

– برای درمان آبله، پیوره و دندان درد، ساقه ریوا س را بجوشانید و به‎صورت ضماد روی محل قرار دهید. همچنین می‌توانید خود ریواس را بجوید.

– برای درمان سرفه‌های کهنه و زیادی صفرا گرد ریشه ریوا س را با لعاب به دانه، به‎صورت حبّ درآورده و زیر زبان قرار دهید.

 

ریوا س طبیعت سرد دارد و دارای ویتامین‌ها و املاح معدنی گوناگونی است. برای تمامی اعضای بدن، ماده غذایی بسیار ممتازی شمرده می‌شود و اثر شگفت انگیز و معجزه آسایی دارد. قابض است و برای تقویت معده و کبد مفید می‌باشد.

خوردن ریوا س برای بیماران تب دار و بی‌اشتها مفید بوده و یرقان، وسواس، سستی را درمان می‌نماید. در این گونه موارد می‌توان ۱۰۰ گرم از آب ریواس یا رب ریواس را میل کرد. صفرا و دل به هم خوردگی را رفع می‌کند و برای حصبه و اسهال گرم صفراوی مفید بوده و کرم کُش است.

خوردن ریوا س را نباید در برنامه غذایی از یاد بُرد. ریواس را برای تهیه خورش، کمپوت، مربا و شربت مورد استفاده قرار می‌دهند. سعی کنید در مصرف ریوا س زیاده‌روی نکنید.

مفیدترین طریقه مصرف آن، مصرف آب ریواس همراه با آب هویج، کرفس، خیار و سیب می‌باشد که یک‌سوم آب ریوا س و دوسوم بقیه مواد است. ریواس اثر ملین داشته و اشتها‌آور است و برای افزایش اشتها و یبوست مفید می‌باشد. مصرف ریواس برای مبتلایان به سنگ کلیه و ناراحتی‌های مثانه خطرناک است.

شیر مادرانی که ریواس می‌خورند، در نوزادان تولید اسهال می‌کند. ریواس، مقوی قلب و اعصاب بوده و برای درمان بواسیر مفید است.

ریواس به‌عنوان فعال کننده عملکرد دستگاه گوارش، ناقل نمک‌های صفراوی و محرک ترشح کبد شناخته شده است. نخستین کار‌کرد آن در دهان این است که با تحریک جوانه‌های چشایی به واسطه مزه تلخ خوشایندش، موجب پاک شدن حفره دهان شده ودهان را برای چشیدن غذای بعدی آماده می‌سازد.

این گیاه در معده سبب افزایش ترشح معده و تحریک آن می‌شود. در نتیجه به طور کلی باعث بهبود عملکرد معده می‌گردد. علاوه بر این با تحریک ترشح نمک‌های صفراوی از کبد، به تنظیم جذب چربی از روده کمک می‌کند.

ریوا س خاصیت مسهلی، ضد‌التهابی و متعادل کننده عملکرد روده‌ها (درمان یبوست و اسهال) را داشته و در درمان یرقان، خونریزی معدی- روده‌ای، اختلال قاعدگی، ورم ملتحمه چشم، جراحات ناشی از ضربات و صدمات جسمانی، زخم‌های چرکی سطحی و سوختگی‌های حاصل از حرارت کاربرد دارد.

برای چه کسانی مضر است؟!

از آنجایی که ریوا س دارای مقدار زیادی اکسالیک اسید است (460 میلی گرم در هر 100 گرم)، زیاده‌روی در مصرف آن می‌تواند باعث آسیب به دستگاه گوارش و کلیه‌ها و جلوگیری از جذب کلسیم و منیزیم شود. بنابراین خطر پوکی استخوان را بالا می‌برد. افراد بالغ در روز مجاز به مصرف 10 گرم اکسالیک اسید و کودکان مجاز به مصرف 3 تا 4 گرم از این ماده هستند. البته این میزان اکسالیک اسید از چند کیلوگرم ریوا س به دست می‌آید، بنابراین مصرف متعادل این گیاه نه تنها خطری ندارد بلکه خواص بسیار زیادی را هم به بدن می‌رساند. اما مبتلایان به سنگ کلیه، ناراحتی‌های مثانه، درد سینه و سرفه بهتر است قبل از خوردن ریوا س با پزشک خود مشورت داشته باشند.

مصرف ریواس توسط مادران شیرده نیز ممکن است باعث ایجاد اسهال در نوزادان شود. مبتلایان به نارسایی‌های قلبی هم نباید در خوردن آن زیاده‌روی کنند زیرا حاوی مقادیر قابل توجهی سدیم است و باعث افزایش احتباس آب در بدن می‌شود. برگ‎ ریوا س نیز بهتر است به صورت خوراکی استفاده نشود زیرا حاوی ترکیبات سمی برای بدن است.

سایر مصارف ریواس

ریواس به علت خاصیت اسیدی، برای پاک کردن ظروفی که آثار سوختگی مواد غذایی در آنها به جای مانده باشد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

افرادی که موی آنها قهوه‌ای کمرنگ است، با استفاده از ریشه این گیاه می‌توانند به رنگ موی طلایی دست یابند. برگ‌های ریوا س را می‌توان به‌عنوان حشره کش موثر برای دفع حشرات به کار برد.

ریواس با طعم منحصر به فرد خود، در بیشتر دسرها و شیرینی‌ها استفاده می‌شود.

ریواس تا یکی دو روز در یخچال قابل نگهداری است. برای نگهداری طولانی تر ریوا س، پس از بریدن ساقه‌ها، آن را منجمد می‌کنند. اگر ساقه‌های ریواس به طور خام مصرف شود، به شدت ترش خواهد بود. به‌طور معمول آن را با شکر یا عسل می‌پزند یا در کیک‌ها مورد استفاده واقع می‌شود. همچنین به تنهایی یا همراه با توت فرنگی در تهیه ژله و مرباها به کار می‌رود. چاشنی‌هایی که با ریوا س مصرف می‌شوند، عبارتند از لیمو، دارچین و زنجبیل.

نکته :

لازم به ذکر است که برگ ریواس سمی است و باید از خوردن آن پرهیز کرد.

به اشتراک بگذارید...

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “ریواس”