گلاب

مجموعه: خواص مواد غذایی

گلاب

گلاب

به مایعی گفته می‌شود کــه از گل محمدی (نام علمی: Rosa × damascena) استخراج کـنـنـد و معطر است. بــه دستاورد تقطیر گل‌های درختچه گل سرخ تازه چیده شده بــا آب کــه اسانس آن از محلول آبکی؛ جدا شده باشد گفته می‌شود کــه بــایــد در ظرف‌هایی کــه دارای مقدار اندکی هوا باشد نگهداری گردد. از تقطیر مجددش ؛ فراورده‌ای بــه دست می‌آید کــه بــه آن گلاب دو آتشه می‌گویند. اگــر مجداً گلاب دو آتشه را تقطیر کـنـنـد گلاب غلیظی از نظر اسانس بــه دست می‌آید کــه فوق‌العاده معطر بوده و در حقیقت گلاب ناب و خالص است.

گلاب اصل؛ شفاف؛ روشن؛ بدون رسوب اســت و بوی آن بوی مطبوع گل محمدی و فاقد بوی ترشیدگی است. طعمش نــیــز سنگین و کمی مایل بــه تلخی اســت کــه از جمله مهمترین نشانه‌های اصل بودنش بــه شمار می‌رود.

«اسانس گل سرخ یــا رز یــا محمدی؛ چــون گرانترین اسانس دنیا اســت هرگرم آن معادل یک گرم طلا در بازار جهانی است.»

ایرانیان از نخستین کسانی هستند کــه از گذشته‌های دور بــه ویژگی‌های خوراکی و درمانی گل سرخ (محمدی) پی برده‌اند. طبق اسناد بین‌المللی؛ مبداء تولید گلاب؛ ایران و مبداء تولید اسانس گل سرخ (محمدی) و عصاره گلبرگ‌های تازه؛ یونان ذکر شده‌است.

«گل سرخ یــا رز یــا محمدی؛ گیاهی اســت کــه بومی ایران اســت و خاستگاه و موطن اصلی آن ایران اســت کــه تــا حدود ۳۵۰ سال پیش غیراز ایران جایی دیگر رویش نداشته اســت و در زمان سلسله صفویه و زمانی کــه دولت عثمانی همسایه ایران بوده است؛ ایــن گل و کلیه دستگاه‌های گلابگیری از ایران بــه ترکیه وسپس بــه سوریه و بلغارستان برده شده است.»

گزارش ابن خلدون حاکی بر ایــن اســت کــه در قرن ۸ و ۹ میلادی گلاب یکی از اقلام مهم تجاری ایران بوده‌است کــه از طریق جاده ابریشم بــه هند و چین صادر می‌شده‌است. مرکز اصلی تولید آن در ایران سرزمین فارس و بیشترین کارگاه‌های تولید در لایزنگان و داراب استان فارس بر پا بوده‌است. بطوریکه روزانه ۳۰۰۰۰ بطری از میمند فارس در زمان خلیفه بغداد بین سالهای قبل از ۸۱۰–۸۱۷ بــه آن شهر صادر می‌شده‌است.

براساس مدارک جدید؛ ایرانیان اولین قومی بودند کــه از گل سرخ؛ اسانس و گلاب را بــه روش تقطیر بــه دست آوردند و ســپــس ایــن فن را بــه سایر نقاط دنیا انتقال دادند. ابن سینا دانشمند بزرگ ایرانی؛ تحقیقات وسیعی در مورد استخراج اسانس‌ها بــه روش تقطیر داشته‌است.

سالانه در کاشان؛ در مراسم جشن گلابگیری ۱۵۰۰۰ تن گلاب سنگین تولید می‌شود.

خواص گلاب

خواص گلاب

تقویت لثه

درمانگران طب سنتی بــرای افزایش استحکام و تقویت لثه قرقره آن را توصیه می‌کنند. آنها بر ایــن باورند کــه نگه‌داشتنش در دهان و قرقره کردن آن علاوه بر استحکام لثه بــه درمان برفک و آفت دهانی هم کمک می‌کند و سرعت از بین رفتن آلودگی‌ها و باکتری‌ها را در دهان بیشتر می‌کنند.

شیوه نگهداری

بسیاری از کارشناسان بر ایــن باورند کــه بــرای نگهداری بهتر اســت آن را درون ظرفی پاستوریزه و کاملا تمیز نگهداری کرد. در صورتی کــه بــه صورت صنعتی تهیه شده باشد بهتر اســت آن را در همان ظرف اولیه نگهداری کنید امــا دقت داشته باشید کــه در ظرف را کاملا بسته و آن را در محیطی خنک و دور از تابش نور خورشید قرار دهید. بــه ایــن ترتیب بــا گذشت زمان تغییری در خواص درمانی؛ عطر و طعم گلاب ایجاد نمی‌شود و بــرای مدت‌های طولانی قابل استفاده است.

کاهش خستگی و تقویت قلب

با نزدیک شدن تابستان علاوه بر گرمی هوا میزان حرارت درونی بدن نــیــز افزایش می‌یابد و ایــن مسئله می‌تواند تاثیر زیادی در خستگی جسمی افراد داشته باشد. یکی از روش‌های طبیعی و موثر بــرای افزایش نشاط و کاهش خستگی بدن گنجاندن عرقیجات گیاهی همچون گلاب خنک بــه برنامه غذایی است. نوشیدن گلاب خنک در تابستان و حــتـی ماه‌های پیش از شروع تابستان بــه کاهش میزان حرارت بدن و همین‌طور تقویت بدن و افزایش توان بدن کمک می‌کند. البته بــایــد توجه داشت کــه بهتر اســت بــرای مصرف روزانه گلاب حتما بــا یک متخصص طب سنتی مشورت و متناسب بــا نوع مزاج بــرای مصرف ایــن عرق گیاهی اقدام کرد.

گلاب طبیعی را بشناسیم

از جمله ویژگی‌های گلاب مرغوب و خوب شفافیت؛ صافی و بیرنگی آن است. گلاب باکیفیت هرگز ناخالصی ندارد و بافت آن کاملا همگن است. طعمش مرغوب و سنتی کــه خواص درمانی و دارویی دارد لطیف؛ سبک و مایل بــه تلخی است. علاوه بر ایــن وقتی بــه ظاهر آن نگاه می‌کنید کاملا شفاف اســت و هیچ‌گونه ناخالصی در آن دیده نمی‌شود. یکی دیگر از راه‌های شناسایی گلاب سنتی و مرغوب آن اســت کــه مقدار کمی از آن را کف دستتان بریزید. اگــر بــا همین مقدار کم؛ عطرش فضای اتاق و محیط اطراف شما را پر کــرد و هــمــه متوجه عطر و بوی آن شدند نشانه‌ای از خالص بودن و باکیفیت بودن است. تمام ایــن فاکتورها در کنار هم؛ نشان دهنده مرغوبیت و کیفیت مناسب گلاب است. بنابراین هنگامی کــه در مورد یکی از ایــن فاکتورها تردید کردید بــایــد درباره  میزان خلوص و طبیعی بودن گلاب و اسانس بــه کار رفته در آن یــا شرایط تهیه و تولید آن؛ بیشتر تحقیق کنید.

بهبود پوست‌های خشک

یکی از کاربردهای مهم آن بهبود و درمان پوست‌های خشک و حساس است. ماسک کردن گلاب روی پوست یــا جایگزین کردن آن بــه جای شیرپاک‌کن توسط افرادی کــه پوست خشک یــا حساس دارند موجب می‌شود تــا بــه مرور پوست آنها طراوت و نشاط خود را بــه دست آورد. بهترین روش بــرای ماسک کردن روی پوست آن اســت کــه پارچه‌ای نخی و تمیز را بــه گلاب خالص آغشته کنید و آن را بــرای 20 دقیقه روی صورت‌تان بگذارید. ایــن کار بعد از هــر بار استحمام تاثیر درمانی بیشتری دارد. ضمن آنکه بــه دلیل خاصیت ضدعفونی‌کننده‌ای کــه دارد بــه پاکسازی منافذ پوست کمک می‌کند و مانع از بروز جوش‌های چرکی؛ آکنه و دانه‌های سرسیاه روی پوست می‌شود.

جوش صورت را خوب می‌کند؟

در منابع مختلفی بــه کاربردهای آن و خواص درمانی اش بــه صورت موضعی و خوراکی اشاره شده است. برخی از ایــن نسخه‌ها را بــا هم مرور می‌کنیم :

• یکی از نسخه‌های طبیعی بــرای از بین بردن جوش‌ها استفاده از ترکیب گلاب بــا جوش‌شیرین است. درمانگران بــه مراجعان خود توصیه می‌کردند ایــن مرهم را شب روی جوش‌ها بگذارند و صبح آن را بشویند.
• در برخی از منابع طب سنتی بــرای رفع خستگی و درد چشم؛ ایــن ناحیه را بــا گلاب مرغوب و خالص شست‌وشو می‌دادند.
• برخی از درمانگران شیوه‌های طبیعی درمان مصرف گلاب داغ را بــرای درمان و رفع درد معده؛ درد شکم و نفخ بسیار مفید می‌دانند. بــه گفته ایــن درمانگران نوشیدن گلاب داغ بعد از جراحی‌های دستگاه گوارش کــه موجب کم‌کاری و فلج روده‌ها و نفخ آنها می‌شود؛ بسیار کارساز است.
• افرادی کــه دچار التهاب و تورم حنجره هستند بــا قرقره گردن گلاب می‌توانند ایــن التهاب‌ها را تــا حد زیادی کاهش دهند.
• افرادی کــه بــه رماتیسم مبتلا هستند می‌توانند بــا ماساژ ترکیبی از روغن زیتون و گلاب بر مفاصل و استخوان‌ها بــه کاهش درد و افزایش میزان جریان خون کمک کنند.

نسخه‌ای بــرای تشخیص تقلبی آن

بسیاری از مردم بر ایــن باورند کــه اگــر گلاب را بــا روغن بادام یــا زیتون ترکیب کرده و  همچنان عطر و بوی گلاب قابل استشمام باشد ؛ ایــن امر نشان‌دهنده مرغوب بودن گلاب و کیفیت خوب آن اســت و اگــر پــس از ترکیب گلاب بــا یکی از ایــن روغن‌ها؛ عطر و بوی گل سرخ استشمام نشود؛ ایــن مسئله نشان دهنده نوع تقلبی و کم‌فایده بودن گلاب است. ایــن نکته اگرچه شیوه‌ای اســت کــه هنوز هم برخی مردم از آن بــرای شناسایی کیفیت گلاب استفاده می‌کنند امــا بــایــد توجه داشت کــه گلاب‌ها بــه ویژه گلاب‌های صنعتی امروزه بــه دو حالت گلاب‌های سنگین و گلاب‌های سبک کــه میزان خلوص اسانس گل سرخ در آنها متفاوت است؛ تولید می‌شوند.

فواید گلاب

فواید گلاب

– بــا توجه بــه اثرات قابض اسانس رز؛ گلاب بــرای زنانی کــه دچار کاهش میل جنسی هستند مناسب است. استفاده از ایــن خاصیت در قدیم توسط رومیان بسیار متداول بوده است.

– بــه دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده و ضدمیکروبی؛ بــرای شست¬وشوی چشم مناسب است؛ البته گلابی کــه بدین منظور استفاده می شود؛ بــایــد عاری از آلودگی ها و بــه اصطلاح استریل باشد. بــرای رفع خستگی و درد چشم نــیــز می توانید مقداری بــه پشت پلک های خود بمالید.

با توجه بــه گران بودن اسانس رز؛ متأسفانه بسیاری از محصولات آرایشی و بهداشتی؛ حاوی اسانس مصنوعی رز هستند کــه خواص اسانس طبیعی را ندارند. همچنین اسانس های طبیعی کــه از گونه های متفرقه و غیراصلی رز تهیه می شــونــد نــیــز مــمــکن اســت خواص نام برده را نداشته یــا بــه طور ضعیف دارای ایــن خواص باشند.

– بــرای بیماری های گوارشی مانند نفخ؛ دل بــه هم خوردگی و اسهال مزمن مفید است.

– در رفع دردهای روماتیسمی نــیــز موثر است.

– از بُخور آن می توان بــرای درمان گلودرد و بیماری های تنفسی استفاده نمود.

– قلب و معده را تقویت می کند؛ اضطراب را از دل دور می کند.

– بهترین نوشیدنی بــرای کسانی اســت کــه دچار خونریزی سینه و گلو هستند.

– ناراحتی سینه را از بین می برد و از ابتلا بــه بیهوشی جلوگیری می کند.

– نوشیدن خنک آن ؛ گرمی درون را از بین مى برد و بدن را تقویت مى کند.

– بوییدنش براى تقویت قلب و رفع بیهوشى و تقویت حواس باطنى مفید است.

– براى معالجه اشخاص گرمازده؛ بهترین راه خورانیدن همراه بــا مقداری یخ است؛ بــه قدرى کــه تولید قى نموده و صفرا را خارج نماید.

– نوشیدن و بوییدن «گلاب» سردرد را برطرف می کند؛ مخصوصا سردردى کــه در اثر استنشاق هواى آلوده یــا شنیدن سر و صدا باشد.

فضیلت گلاب و گل سرخ از نظر پیامبر و امامان معصوم :

* از حضرت رسول (ص) نقل شده : ” ریختن گلاب بر صورت؛ آب صورت را زیاد می کــنــد و پریشانى را برطرف مى سازد.”

* در حدیث دیگر فرموده کــه : ” هــر کــه گلاب بر صورت بمالد؛ در آن روز بدحالى و پریشانى بــه او نرسد؛ و چــون گلاب را بر صورت و دست ها بمالد؛ حمد خدا بکند؛ و صلوات بر محمّد و آل محمّد بفرستد.”

* از حضرت صادق (ع) نقل شده : ” هــر کــه در روز اول ماه مبارک رمضان یک کف گلاب بر رو بریزد؛ در آن روز از خوارى و پریشانى ایمن گردد و هــر کــه در آن روز بر سرش یک کف گلاب بریزد؛ در آن سال از مرض سرسام و ذات الجنب ایمن گردد. ”

* بــه سند معتبر از حضرت امیر المؤمنین (ع) منقول اســت کــه : ” حضرت رسول (ص) هــر دو کف را از گل سرخ پر کرده و بــه من عطا فرمودند؛ چــون نزدیک بــه مشام خود بردند؛ فرمودند کــه ایــن بهترین گل هاى بهشت است؛ بعد از گل مورد. “

 

در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید :

مطالب مرتبط

دیدگاه ها

نظر شما برای “گلاب”

دیدگاه ها بسته شده اند.